[vc_row unlock_row_content=”yes” row_height_percent=”0″ override_padding=”yes” h_padding=”5″ top_padding=”2″ bottom_padding=”3″ overlay_alpha=”50″ gutter_size=”3″ column_width_percent=”100″ shift_y=”0″ z_index=”0″ uncode_shortcode_id=”106913″][vc_column column_width_percent=”100″ gutter_size=”3″ overlay_alpha=”50″ shift_x=”0″ shift_y=”0″ shift_y_down=”0″ z_index=”0″ medium_width=”0″ mobile_width=”0″ width=”1\/1″ uncode_shortcode_id=”815386″][vc_column_text uncode_shortcode_id=”100554″]W Polsce spo\u0142eczny i obywatelski potencja\u0142 zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych wci\u0105\u017c czeka na w\u0142a\u015bciwe docenienie. Polski system spo\u0142eczno-gospodarczy natrafia na szereg barier rozwojowych<\/strong>. Nale\u017c\u0105 do nich m.in. szybkie starzenie si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa i inne niekorzystne tendencje demograficzne (w tym emigracja zarobkowa), pu\u0142apka \u015bredniego wzrostu, braki kadrowe w rosn\u0105cej liczbie bran\u017c i dziedzin, nier\u00f3wnomierny rozw\u00f3j przestrzenny i prognozowana zapa\u015b\u0107 ca\u0142ych region\u00f3w. Stoimy r\u00f3wnie\u017c w obliczu powa\u017cnych wyzwa\u0144 cywilizacyjno-rozwojowych, jak transformacja energetyczna i przeprowadzenie jej w spos\u00f3b odpowiedzialny spo\u0142ecznie. Pandemia koronawirusa dodatkowo obna\u017cy\u0142a liczne s\u0142abo\u015bci systemowe, m.in. powa\u017cne problemy w systemie opieki zdrowotnej. Na te wszystkie wyzwania nasz kraj b\u0119dzie musia\u0142 znale\u017a\u0107 odpowiedzi. Po pierwsze, wydaje si\u0119, \u017ce neoliberalne recepty zawiod\u0142y. Po drugie, uwa\u017camy, \u017ce zwi\u0105zki zawodowe, czyli zbiorowa reprezentacja \u015bwiata pracy, a wi\u0119c arytmetycznej wi\u0119kszo\u015bci os\u00f3b doros\u0142ych i w wieku produkcyjnym, s\u0105 jednym z najwa\u017cniejszych podmiot\u00f3w w poszukiwaniu odpowiedzi na wspomniane wyzwania i problemy.<\/p>\n Pomimo spadku tzw. wska\u017anika uzwi\u0105zkowienia w Polsce, zaufanie do podejmowanych przez zwi\u0105zki zawodowe dzia\u0142a\u0144 wydaje si\u0119 by\u0107 wi\u0119ksze ni\u017c wynika\u0142oby to ze stereotypowych przekona\u0144<\/strong>. Wed\u0142ug bada\u0144 Employment Outlook (2019) wynosi ono prawie 70 proc. i jest wy\u017csze ni\u017c \u015brednia dla kraj\u00f3w OECD. Wydaje si\u0119 tak\u017ce, i\u017c wraz z przeobra\u017ceniami dyskursu publicznego i odej\u015bciem od neoliberalizmu, postrzeganie zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych b\u0119dzie bardziej pozytywne.<\/p>\n Okazuje si\u0119, \u017ce przynale\u017cno\u015b\u0107 zwi\u0105zkowa oznacza wi\u0119ksz\u0105 aktywno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 i obywatelsk\u0105 tak\u017ce na innych polach. Tylko 10,4 proc. mieszkaj\u0105cych w Polsce zrzeszonych jest w jakiejkolwiek organizacji. W przypadku zwi\u0105zkowc\u00f3w odsetek ten jest ponad 2,5 razy wy\u017cszy i wynosi 26,7 proc. Podobne tendencje obserwujemy w odniesieniu do nieodp\u0142atnej aktywno\u015bci na rzecz swojego \u015brodowiska, ko\u015bcio\u0142a lub osiedla, gdzie aktywno\u015b\u0107 wykazuje a\u017c 51,1 proc. zwi\u0105zkowc\u00f3w (dla por\u00f3wnania w przypadku niezrzeszonych wynosi on nieca\u0142e 30 proc.). W grupie wiekowej 18-34 a\u017c 54,1% badanych uwa\u017ca, \u017ce wp\u0142yw zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych na decyzje w\u0142adz jest zbyt ma\u0142y<\/strong>. Zmienia si\u0119 tak\u017ce oczekiwany profil dzia\u0142alno\u015bci zwi\u0105zk\u00f3w w kierunku rozszerzenia katalogu wsparcia pracownik\u00f3w bez wzgl\u0119du na rodzaj wykonywanej pracy i form\u0119 umowy, uwzgl\u0119dnianie wyzwa\u0144 zwi\u0105zanych z cyfryzacj\u0105, doradztwem zawodowym, psychospo\u0142ecznymi uwarunkowaniami \u015brodowiska pracy (dane za: Magda Matysiak, Piotr Ostrowski, Dominik Owczarek, Zwi\u0105zki zawodowe w odbiorze spo\u0142ecznym. Raport z bada\u0144 ankietowych w sze\u015bciu krajach<\/em>, 2018).<\/p>\n Christophe Degryse z Europejskiego Instytutu Zwi\u0105zk\u00f3w Zawodowych (ETUI) <\/strong>kre\u015bli przed zwi\u0105zkami trzy scenariusze:<\/p>\n Scenariusz 1: Scenariusz 2: Scenariusz 3: Z kolei w analizie Mi\u0119dzynarodowej Organizacji Pracy <\/strong>(MOP), Jelle Visser sygnalizuje cztery potencjalne \u015bcie\u017cki przysz\u0142o\u015bci zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych:<\/p>\n \u015acie\u017cka 1: \u015acie\u017cka 2: \u015acie\u017cka 3: \u015acie\u017cka 4: Projekt realizowany by\u0142 przez organizacje reprezentuj\u0105ce nieco odmienne perspektywy \u2013 pismo \u201eNowy Obywatel\u201d <\/strong>oraz Komitet Dialogu Spo\u0142ecznego Krajowej Izby Gospodarczej<\/strong>. Dostrzegaj\u0105c du\u017cy potencja\u0142 spo\u0142eczny, obywatelski i gospodarczy tkwi\u0105cy w organizacjach zwi\u0105zkowych, podj\u0119li\u015bmy si\u0119 zbadania metod dzia\u0142ania takich \u015brodowisk. Zamierzali\u015bmy rozpozna\u0107 kondycj\u0119, problemy i wyzwania stoj\u0105ce przed zwi\u0105zkami zawodowymi w Polsce. Chcieli\u015bmy tak\u017ce odpowiedzie\u0107 na pytanie, na ile opisane wy\u017cej scenariusze rewitalizacji i wzmacniania roli zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych posiadaj\u0105 podstawy w zdolno\u015bciach organizowania i mobilizowania ludzi w codziennej dzia\u0142alno\u015bci zwi\u0105zkowej w Polsce trzeciej dekady XXI wieku.<\/p>\n Nasz projekt badawczo-popularyzatorski polega\u0142 przede wszystkim na przeprowadzeniu pog\u0142\u0119bionych wywiad\u00f3w z przedstawicielkami i przedstawicielami r\u00f3\u017cnych zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych<\/strong>, na temat propagowania idei zrzeszania si\u0119 w zwi\u0105zkach, pozyskiwania nowych cz\u0142onk\u00f3w, tworzenia struktur w nowych bran\u017cach, aktywizowania zrzeszonych os\u00f3b w celu upominania si\u0119 o prawa pracownicze czy partycypowania we wp\u0142ywie na podmiot zatrudniaj\u0105cy. Dope\u0142nieniem przeprowadzonych rozm\u00f3w by\u0142a analiza dotycz\u0105ca wizerunku zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych w mediach<\/strong>, ukazuj\u0105c\u0105 jak w ci\u0105gu kilku ostatnich lat przedstawiano w popularnych mediach zwi\u0105zki zawodowe i ich dzia\u0142ania, jakie formy aktywno\u015bci zwi\u0105zk\u00f3w budzi\u0142y kontrowersje, a kt\u00f3re spotyka\u0142y si\u0119 z uznaniem.<\/p>\n
\n<\/strong>Istniej\u0105 powa\u017cne podstawy do twierdzenia, \u017ce to w\u0142a\u015bnie zwi\u0105zki zawodowe sta\u0107 si\u0119 mog\u0105 jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych zorganizowanych si\u0142 spo\u0142ecznych odgrywaj\u0105cych modernizacyjn\u0105 i humanizuj\u0105c\u0105 rol\u0119 w polskim systemie gospodarczym i politycznym, przyczyniaj\u0105c si\u0119 do bardziej sprawiedliwego charakteru wzrostu gospodarczego, dbaj\u0105cego o zdrowie, bezpiecze\u0144stwo i dobrostan spo\u0142eczny, stanowi\u0105cego kluczow\u0105 si\u0142\u0119 zabezpieczaj\u0105c\u0105 prawa cz\u0142owieka, godno\u015b\u0107 pracownicz\u0105 i stwarzaj\u0105c\u0105 warunki do rozwoju w zakresie osobistych, obywatelskich i gospodarczych cel\u00f3w ludzi.<\/p>\n
\n<\/strong>Przynie\u015b\u0107 mo\u017ce p\u0142acenie ceny za dotychczasowe zaniedbania w zakresie ochrony \u015brodowiska i nier\u00f3wno\u015bci spo\u0142ecznych. Przy s\u0142abo\u015bci instytucji pa\u0144stwowych post\u0119powa\u0142a b\u0119dzie dominacja mi\u0119dzynarodowych korporacji.Zwi\u0105zki, o ile nie ulegn\u0105 zanikowi, ucierpi\u0105 z powodu braku wiarygodno\u015bci, jako instytucje, kt\u00f3re nie potrafi\u0142y zapobiec post\u0119puj\u0105cemu rozwarstwieniu spo\u0142ecznemu i prekaryzacji pracy.<\/p>\n
\n
\n<\/strong>Modele produkcji i pe\u0142nienia w\u0142adzy politycznej ulegaj\u0105 zmianom w celu sprostania wyzwaniom klimatycznym i spo\u0142ecznym. Priorytetem staje si\u0119 zr\u00f3wnowa\u017cona produkcja, energetyka odnawialna, gospodarka o obiegu zamkni\u0119tym. Zwi\u0105zki zawodowe zyskuj\u0105 na znaczeniu jako instytucje, kt\u00f3re mog\u0105 po\u015bredniczy\u0107 w tworzeniu koalicji polityczno-biznesowej na rzecz zmian.<\/p>\n
\n
\n<\/strong>Nast\u0119puje rozpad dotychczasowego porz\u0105dku ekonomiczno-politycznego wskutek kryzysu gospodarczego i niepokoj\u00f3w spo\u0142ecznych. Forma dzia\u0142alno\u015bci zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych zostanie w\u00f3wczas uelastyczniona i b\u0119dzie mia\u0142a charakter bardziej przygodny i zadaniowy. Zwi\u0105zki zwi\u0119ksz\u0105 swoje zaanga\u017cowanie w obszarach takich jak jako\u015b\u0107 \u017cycia, zdrowia, mieszkalnictwo.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/strong>Stopniowa marginalizacja <\/strong>przebiegaj\u0105ca w oparciu o obecne trendy w zakresie dalszej liberalizacji kapita\u0142u od wp\u0142yw\u00f3w organizacji reprezentuj\u0105cych pracownik\u00f3w, pa\u0144stw narodowych i mi\u0119dzynarodowych zobowi\u0105za\u0144.<\/p>\n
\n
\n<\/strong>Dualizm dzia\u0142alno\u015bci <\/strong>zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, kt\u00f3re broni\u0107 b\u0119d\u0105 swojej pozycji w miejscach, gdzie uznawane s\u0105 obecnie
\nza silne, czyli du\u017ce przedsi\u0119biorstwa, pracownicy przemys\u0142u i logistyki, sektor publiczny oraz us\u0142ugi spo\u0142eczne. W warunkach rosn\u0105cej niestabilno\u015bci pracy oznacza to polaryzacj\u0119 mi\u0119dzy przedsi\u0119biorstwami i instytucjami uzwi\u0105zkowionymi oraz ca\u0142\u0105 reszt\u0105 gospodarki.<\/p>\n
\n
\n<\/strong>Zamiana r\u00f3l <\/strong>polegaj\u0105ca na przekazywaniu funkcji pe\u0142nionych przez zwi\u0105zki zawodowe innym formom instytucjonalnych rozwi\u0105za\u0144, np. samoregulacji przedsi\u0119biorstw, organizacji przedsi\u0119biorc\u00f3w, kodeks\u00f3w etycznych, paneli konsultacyjnych, instytucji dialogu i partycypacji pracowniczej, nowym modelom zarz\u0105dzania uwzgl\u0119dniaj\u0105cym po\u015brednictwo agencji pracy, doradztwo zawodowe, etc.<\/p>\n
\n
\n<\/strong>Rewitalizacja <\/strong>polegaj\u0105ca na odnalezieniu sposobu na wzmocnienie roli zwi\u0105zk\u00f3w w obszarach obecnego zaanga\u017cowania, prowadz\u0105cego do odwr\u00f3cenia trend\u00f3w, od\u015bwie\u017ceniu formu\u0142y dzia\u0142ania i uzyskania zdolno\u015bci do przekroczenia paradygmatu dzia\u0142ania opartego na obecnej bazie cz\u0142onkowskiej. Kluczowym wyzwaniem w tym scenariuszu s\u0105 kompetencje organizowania si\u0119 wspieraj\u0105ce pracownik\u00f3w w najbardziej niestabilnych obszarach gospodarki cyfrowej.<\/p>\n<\/div>\n