[vc_row unlock_row_content=”yes” row_height_percent=”0″ override_padding=”yes” h_padding=”5″ top_padding=”2″ bottom_padding=”3″ overlay_alpha=”50″ gutter_size=”3″ column_width_percent=”100″ shift_y=”0″ z_index=”0″ uncode_shortcode_id=”114654″][vc_column column_width_percent=”100″ gutter_size=”3″ overlay_alpha=”50″ shift_x=”0″ shift_y=”0″ shift_y_down=”0″ z_index=”0″ medium_width=”0″ mobile_width=”0″ width=”1\/1″ uncode_shortcode_id=”377196″][vc_column_text uncode_shortcode_id=”158006″]<\/p>\n
Jaros\u0142aw Niemiec<\/strong> jest dzia\u0142aczem Zwi\u0105zku Zawodowego \u201ePrzer\u00f3bka\u201d, wchodz\u0105cego w sk\u0142ad Og\u00f3lnopolskiego Porozumienia Zwi\u0105zk\u00f3w Zawodowych.<\/p>\n <\/p>\n Porozmawiajmy o Twojej drodze zwi\u0105zkowej. Jeste\u015b liderem organizacji w Kopalni W\u0119gla Kamiennego Bogdanka. Jak wygl\u0105da\u0142a i wygl\u0105da Twoja historia zwi\u0105zana z aktywno\u015bci\u0105 w ruchu zwi\u0105zkowym? <\/strong><\/p>\n Jaros\u0142aw Niemiec:<\/strong> Pracuj\u0119 w Bogdance od dziewi\u0119tnastego roku \u017cycia, czyli od 1992 roku. Najpierw by\u0142em przer\u00f3bkarzem, teraz jestem elektrykiem. Od maja 2019 roku pe\u0142ni\u0119 funkcj\u0119 przewodnicz\u0105cego zak\u0142adowego zarz\u0105du Zwi\u0105zku Zawodowego \u201ePrzer\u00f3bka\u201d. Dochodzi\u0142em do tego r\u00f3\u017cnymi drogami. Najpierw by\u0142em szeregowym cz\u0142onkiem w \u201eSolidarno\u015bci\u201d i w Zwi\u0105zku Zawodowym G\u00f3rnik\u00f3w (ZZG), w zale\u017cno\u015bci od tego, jak si\u0119 to u nas w zak\u0142adzie uk\u0142ada\u0142o. W pewnym momencie trafi\u0142em do \u201ePrzer\u00f3bki\u201d. Polega\u0142o to u nas g\u0142\u00f3wnie na tym, \u017ce gdy za\u0142ogi si\u0119 \u0142\u0105czy\u0142y i dzieli\u0142y, by\u0142o przechodzenie do zwi\u0105zk\u00f3w i zawsze sz\u0142o si\u0119 tam, gdzie by\u0142o wi\u0119cej przedstawicieli danych zawod\u00f3w; np. przer\u00f3bkarze zapisywali si\u0119 do \u201ePrzer\u00f3bki\u201d, a g\u00f3rnicy do\u0142owi do Zwi\u0105zku Zawodowego G\u00f3rnik\u00f3w.<\/p>\n W dzia\u0142alno\u015bci zwi\u0105zkowej pomog\u0142o mi tak\u017ce to, \u017ce by\u0142em aktywny w Kancelarii Sprawiedliwo\u015bci Spo\u0142ecznej z Piotrem Ikonowiczem, wcze\u015bniej jeszcze pomagali\u015bmy we dw\u00f3ch z koleg\u0105 organizuj\u0105c protest sprz\u0105taczek na Uniwersytecie Marii Curie-Sk\u0142odowskiej, wygrany \u2013 nie chcieli\u015bmy, aby dopuszczono tam firm\u0119 outsourcingow\u0105 i uda\u0142o si\u0119 zachowa\u0107 miejsca pracy na uczelni. Troch\u0119 tych lat w r\u00f3\u017cnej dzia\u0142alno\u015bci spo\u0142ecznej przeby\u0142em.<\/p>\n Ile os\u00f3b mniej wi\u0119cej zrzesza Wasza organizacja? Czy nale\u017cycie do kt\u00f3rej\u015b z centrali? Jak wygl\u0105da zwyczajny dzie\u0144 w organizacji zwi\u0105zkowej? Jakie s\u0105 najcz\u0119\u015bciej za\u0142atwiane sprawy i problemy, z kt\u00f3rymi si\u0119 mierzycie? My\u015bl\u0119, \u017ce zwi\u0105zki s\u0105 obecnie zbyt mocno uwik\u0142ane w rozwi\u0105zywanie spraw i problem\u00f3w, kt\u00f3re do nich nie nale\u017c\u0105, \u017ce pozwalaj\u0105 zarz\u0105dom zrzuca\u0107 na siebie odpowiedzialno\u015b\u0107 za r\u00f3\u017cne decyzje niekorzystne dla za\u0142ogi. Tu jest z kolei wina zwi\u0105zk\u00f3w, bo rzadko kiedy maj\u0105 swoje zdanie i nie potrafi\u0105 pokaza\u0107, \u017ce maj\u0105 pazur, \u017ce jeste\u015bmy stronami konfliktu interes\u00f3w. Za du\u017co jest liberalnego przekazu klasy \u015bredniej, przem\u0105drza\u0142ych wielkomiejskich belfr\u00f3w, a ludzie to kupuj\u0105. Za ma\u0142o jest g\u0142osu robotniczego. Niestety zwi\u0105zki nie s\u0105 klasowe, a troch\u0119 powinny by\u0107 \u2013 je\u015bli nie w duchu konfliktu klasowego, to przynajmniej solidaryzmu spo\u0142ecznego. A konflikt i tak jest i b\u0119dzie. Panuje pomieszanie r\u00f3l, to wszystko powoduje, \u017ce stali\u015bmy si\u0119 biurokratami, a nie zwi\u0105zkami, kt\u00f3re maj\u0105 swoje zdanie i stawiaj\u0105 wyra\u017anie interes pracownik\u00f3w ponad interes ekonomiczny.<\/p>\n Co s\u0105dzisz o dw\u00f3ch, maj\u0105cych ju\u017c prawie 31 lat, ustawach \u2013 o zwi\u0105zkach zawodowych i o rozwi\u0105zywaniu spor\u00f3w zbiorowych? S\u0105 to dwa kluczowe akty prawne, kt\u00f3re reguluj\u0105 t\u0119 sfer\u0119 w naszym kraju. Co mo\u017cna o nich powiedzie\u0107, czego w nich brakuje, a co jest dobre? Jaskrawym przyk\u0142adem jest ustawa o rozwi\u0105zywaniu spor\u00f3w zbiorowych, kt\u00f3ra okre\u015bla, jak one powinny przebiega\u0107. \u017beby doprowadzi\u0107 do strajku, trzeba przej\u015b\u0107 wszystkie stacje m\u0119ki pa\u0144skiej i by\u0107 mo\u017ce ten strajk za trzy miesi\u0105ce si\u0119 uda, a by\u0107 mo\u017ce nie. Najszybszy termin strajku u nas to jest za miesi\u0105c i to przy wy\u015brubowanych terminach. Nawet je\u015bli wygramy referendum strajkowe, to by\u0142y wyroki s\u0105dowe, kt\u00f3re zawiesza\u0142y prawo do strajku. Podstawowe demokratyczne prawo odbiera nam ustawa o rozwi\u0105zywaniu spor\u00f3w zbiorowych, kt\u00f3rej mo\u017cna wykona\u0107 tyle interpretacji, \u017ce na przyk\u0142ad nasza organizacja mia\u0142a problem z tym, i\u017c wys\u0142ali\u015bmy pismo w sprawie sporu zbiorowego, a zak\u0142ad pracy powiedzia\u0142, \u017ce nie uznaje tego sporu i \u017ce nie informuje Pa\u0144stwowej Inspekcji Pracy. Po tych wszystkich perturbacjach w ko\u0144cu dosz\u0142o do jakiej\u015b kontroli, PIP powiedzia\u0142a, \u017ce w zasadzie to nie oni s\u0105 od rozstrzygania, lecz powinni zosta\u0107 poinformowani, ale nie odpowiedzieli, co robi\u0107 w przypadku, gdy w\u0142a\u015bciwa strona sporu nie zechce poinformowa\u0107 PIP. My zaczniemy jakie\u015b dzia\u0142ania, Pa\u0144stwowa Inspekcja Pracy powie, \u017ce sporu nie ma, bo nie zosta\u0142a o nim poinformowana, wi\u0119c nam b\u0119dzie grozi\u0107 s\u0105d, bo s\u0105 takie i takie paragrafy. Mo\u017cna tak zablokowa\u0107 zgodnie z t\u0105 ustaw\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 zwi\u0105zkow\u0105, \u017ce ogranicza si\u0119 prawa do strajk\u00f3w, pikiet, wypowiedzi. Co prawda ustawa o zwi\u0105zkach zawodowych m\u00f3wi o ochronie zwi\u0105zkowc\u00f3w, ale jak to jest egzekwowane, skoro Piotr Moniuszko zosta\u0142 zwolniony z Poczty Polskiej za napisanie jakiej\u015b opinii na Facebooku, a kto\u015b inny z Amazona wylecia\u0142 za wykorzystanie skrzynki s\u0142u\u017cbowej.<\/p>\n Dosta\u0142em nagan\u0119 za zorganizowanie sporu zbiorowego, przedstawiciele firmy oznajmili, \u017ce tego sporu nie uznaj\u0105 i \u017ce zrobi\u0142em co\u015b bezprawnego. W dodatku pikiet\u0105 naruszy\u0142em wedle nich dobre imi\u0119 sp\u00f3\u0142ki, bo o zarz\u0105dzie mo\u017cna si\u0119 wypowiada\u0107 tylko dobrze, gdy\u017c w przeciwnym razie gie\u0142da \u017ale zareaguje. Jako zwi\u0105zkowcy jeste\u015bmy w zasadzie pozbawieni narz\u0119dzi i sp\u0119tano nam r\u0119ce i nogi, a nied\u0142ugo tak zaknebluje si\u0119 usta, \u017ce nie b\u0119dziemy mogli si\u0119 odezwa\u0107. Nie wiem, dlaczego sprawy zwi\u0105zkowc\u00f3w s\u0105 tak ciche, dlaczego nikt na ca\u0142\u0105 Polsk\u0119 nie krzyczy o naruszaniu podstawowych praw zwi\u0105zkowych. U nas w kopalni liczy\u0142em na sp\u00f3r zbiorowy wszystkich zwi\u0105zk\u00f3w, a nic takiego si\u0119 nie sta\u0142o, ludzie przywykli do tego, \u017ce po prostu tak mo\u017cna. Przecie\u017c je\u015bli mnie ukarano nagan\u0105, to nast\u0119pnego ukarz\u0105 wyrzuceniem z pracy, wi\u0119c po co si\u0119 odzywa\u0107 i domaga\u0107 czegokolwiek?<\/p>\n Czyli problemem ustaw nie jest raczej to, \u017ce za du\u017co narzucaj\u0105, ale to, \u017ce zbyt wiele rzeczy pozostawiaj\u0105 do swobodnej interpretacji. Nie tyle trzeba by co\u015b z nich wyrzuci\u0107, ale raczej dopisa\u0107, tak aby druga strona nie mog\u0142a Wam utrudnia\u0107 dzia\u0142alno\u015bci? Trzeba po prostu uzna\u0107 nadrz\u0119dno\u015b\u0107 tego prawa; tak jak jest np. prawo do zgromadze\u0144 i po prostu informuje si\u0119 organ, kt\u00f3ry przyjmuje do akceptuj\u0105cej wiadomo\u015bci, \u017ce robi\u0119 dzisiaj pikiet\u0119 czy demonstracj\u0119 i koniec, nikt nie wydaje decyzji. Tak samo powinno by\u0107 tutaj. Zwi\u0105zek zawodowy organizuje sp\u00f3r zbiorowy, wypowiada to i tamto \u2013 je\u015bli zak\u0142ad pracy uwa\u017ca, \u017ce \u017c\u0105dania s\u0105 przesadzone, mo\u017ce to powiedzie\u0107, negocjowa\u0107 itd., ale nie powinna istnie\u0107 formalnoprawna mo\u017cliwo\u015b\u0107 storpedowania samego strajku czy sporu zbiorowego. Chocia\u017c tak naprawd\u0119 nie ma g\u0142upich \u017c\u0105da\u0144. We Francji kiedy\u015b zorganizowano sp\u00f3r zbiorowy w fabryce samochod\u00f3w, bo w sto\u0142\u00f3wce robotniczej le\u017ca\u0142y ceraty, a w sto\u0142\u00f3wce dla administracji \u2013 obrusy. Wydaje si\u0119 to groteskowe, ale to by\u0142a walka o godno\u015b\u0107 pracownicz\u0105, o r\u00f3wne traktowanie. Zwi\u0105zkom pr\u00f3buje si\u0119 narzuci\u0107 ramy dotycz\u0105ce tego, czego mog\u0105 \u017c\u0105da\u0107, a czego nie. A mog\u0105 i powinny m\u00f3c \u017c\u0105da\u0107 wszystkiego. Wolno\u015b\u0107 dzia\u0142alno\u015bci zwi\u0105zkowej jest prawem cz\u0142owieka i fundamentem demokracji \u2013 wolno\u015bci zgromadze\u0144 i wolno\u015bci s\u0142owa, te wszystkie prawa powinny by\u0107 udzia\u0142em r\u00f3wnie\u017c zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych jako organizacji spo\u0142ecznych, kt\u00f3re s\u0142u\u017c\u0105 obywatelom do obrony ich interes\u00f3w, nawet je\u015bli w formule obywatelskiego niepos\u0142usze\u0144stwa. Rozmaicie mo\u017cna to interpretowa\u0107, ale to jest w\u0142a\u015bnie to.<\/p>\n Dotkn\u0105\u0142e\u015b chyba fundamentalnego problemu, gdy wspomnia\u0142e\u015b o spo\u0142ecznym charakterze pracy, kt\u00f3ry zosta\u0142 prawnie zakwestionowany, gdy poj\u0119cie pracodawcy zast\u0105pi\u0142o poj\u0119cie zak\u0142adu pracy. Rzecz w\u0142a\u015bnie w tym, \u017ce zwi\u0105zki zawodowe reprezentuj\u0105 og\u00f3\u0142 pracownik\u00f3w, kt\u00f3rzy wsp\u00f3lnymi si\u0142ami wypracowuj\u0105 zyski i jest to zupe\u0142nie inny punkt widzenia ni\u017c ten, w kt\u00f3rym ile\u015b jednostek zawiera osobno w\u0142asne umowy, ka\u017cda na tak\u0105 kwot\u0119, jak\u0105 jej samej uda si\u0119 wynegocjowa\u0107. Ten kolektywny charakter pracy znika wtedy w og\u00f3le z oczu. Czy to nie jest najwi\u0119kszym wyzwaniem, zw\u0142aszcza w sektorze prywatnym? Wr\u00f3\u0107my do ustaw: regularnie podawanym przyk\u0142adem s\u0142abo\u015bci obu wspomnianych akt\u00f3w prawnych jest zakaz organizowania strajk\u00f3w solidarno\u015bciowych. Dobrze wiemy, \u017ce w Polsce, zw\u0142aszcza w sektorze prywatnym, zwi\u0105zki cz\u0119sto spotykaj\u0105 si\u0119 z du\u017cymi problemami. Dzia\u0142acze s\u0105 zwalniani, ludzi zniech\u0119ca si\u0119 do organizowania, nie przed\u0142u\u017ca si\u0119 zwi\u0105zkowcom um\u00f3w na czas okre\u015blony. Jak wygl\u0105daj\u0105 stosunki z pracodawc\u0105 u Ciebie w zak\u0142adzie i szerzej? Czy poza represjami, kt\u00f3re cz\u0119sto s\u0105 po prostu \u0142amaniem prawa, zdarzaj\u0105 si\u0119 przypadki kooperacji albo jakiej\u015b niech\u0119tnej tolerancji, gdy pracodawca musi przyj\u0105\u0107 do wiadomo\u015bci, \u017ce zwi\u0105zki istniej\u0105 i trzeba z nimi wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0107? Oczywi\u015bcie o wiele gorzej jest w sektorze prywatnym, gdzie dzia\u0142anie zwi\u0105zk\u00f3w jest bardzo utrudnione. U nas jest du\u017ca sp\u00f3\u0142ka gie\u0142dowa, zwi\u0105zki s\u0105 liczne, wi\u0119c jeszcze mo\u017cemy co\u015b zrobi\u0107, p\u00f3j\u015b\u0107 do s\u0105du pracy i wygra\u0107. W ma\u0142ych firmach Pa\u0144stwowa Inspekcja Pracy jest za s\u0142aba, organy egzekwuj\u0105ce wolno\u015bci zwi\u0105zkowe s\u0105 za s\u0142abe, centrale zwi\u0105zkowe za s\u0142abo reaguj\u0105, gdy ludzi wyrzuca si\u0119 z pracy. Co prawda strajku solidarno\u015bciowego nie mo\u017cna zrobi\u0107, ale nag\u0142o\u015bni\u0107 chyba mo\u017cna i robi\u0107 du\u017cy ha\u0142as w Polsce.<\/p>\n Stawiasz wi\u0119c diagnoz\u0119, \u017ce zwi\u0105zki musz\u0105 by\u0107 asertywne. Kopalnia Bogdanka jest sp\u00f3\u0142k\u0105 skarbu pa\u0144stwa? Mo\u017cna tu odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do poj\u0119cia si\u0142y przetargowej. Rozmawia\u0142em m.in. z dzia\u0142aczem z zak\u0142adu, w kt\u00f3rym uzwi\u0105zkowienie si\u0119ga 90% \u2013 zak\u0142ady istniej\u0105ce jeszcze w PRL, kt\u00f3re zawsze by\u0142y pa\u0144stwowe i odziedziczy\u0142y silne struktury zwi\u0105zkowe, kt\u00f3rych nie uda\u0142o si\u0119 zniszczy\u0107, maj\u0105 spor\u0105 si\u0142\u0119 przetargow\u0105. W naszym dobrze rozumianym interesie, g\u0142\u00f3wnie central zwi\u0105zkowych, p\u00f3ki co opieraj\u0105cych si\u0119 na du\u017cych zak\u0142adach pracy, kt\u00f3re pozosta\u0142y, jest powi\u0119kszanie ruchu zwi\u0105zkowego, bo kto wie, ile jeszcze ten przemys\u0142 b\u0119dzie trwa\u0142. S\u0105 zakusy, \u017ceby likwidowa\u0107 coraz to inne ga\u0142\u0119zie, teraz g\u00f3rnictwo. Gdyby g\u00f3rnictwo zosta\u0142o zlikwidowane, to ju\u017c chyba nikt w tym kraju nie poprowadzi powa\u017cniejszego protestu.<\/p>\n Je\u017celi chodzi o si\u0142\u0119 przetargow\u0105, to bardzo z\u0142y przyk\u0142ad w ostatnich latach ruchowi zwi\u0105zkowemu da\u0142 strajk ZNP. Doceniam to, \u017ce uda\u0142o im si\u0119 zorganizowa\u0107 strajk, ale gdy si\u0119 organizuje strajk pod wodz\u0105 tak du\u017cego zwi\u0105zku, to nie mo\u017cna i\u015b\u0107 na takie ust\u0119pstwa, \u017ce zostan\u0105 przeprowadzone matury, t\u0142umacz\u0105c to, \u017ce w przeciwnym razie ca\u0142y rocznik b\u0119dzie stracony. Strajk jest po to, \u017ceby wywo\u0142a\u0107 jaki\u015b efekt. Gdy organizowany jest strajk w niemieckich liniach lotniczych, to ma on miejsce wtedy, gdy jest najwi\u0119ksze ob\u0142o\u017cenie lot\u00f3w, a nie w okresie, gdy ma\u0142o kto lata. Nied\u0142ugo b\u0119dziemy robi\u0107 strajki w soboty i niedziele…<\/p>\n Je\u015bli chodzi o to, \u017ce strajki powinny uderza\u0107 w najczulsze punkty, mamy przyk\u0142ad Solarisa, gdzie niewyko\u0144czone autobusy sta\u0142y bezczynnie i nie mo\u017cna by\u0142o ich sprzedawa\u0107, a wcze\u015bniej w Parocu przy produkcji izolacji z we\u0142ny mineralnej \u2013 firmy traci\u0142y grube pieni\u0105dze, a du\u017co lepiej wysz\u0142yby ekonomicznie na szybszym przystaniu na p\u0142acowe \u017c\u0105dania za\u0142\u00f3g. Powiedzia\u0142e\u015b, \u017ce zwi\u0105zkom brakuje asertywno\u015bci, przyjmuj\u0105 perspektyw\u0119 zarz\u0105d\u00f3w i czasami za bardzo daj\u0105 sobie wmawia\u0107, \u017ce s\u0105 m\u0105drzejsze od szeregowych pracownik\u00f3w i w efekcie tego musz\u0105 by\u0107 bardziej odpowiedzialne, nie \u017c\u0105daj\u0105c rzekomo nierealistycznych rzeczy. Czy mo\u017ce czasem temu sprzyja\u0107 specjalny status os\u00f3b oddelegowanych do pracy zwi\u0105zkowej? Z jednej strony oczywi\u015bcie mog\u0105 one zrobi\u0107 du\u017co wi\u0119cej ni\u017c osoby zajmuj\u0105ce si\u0119 tym wolontarystycznie, niekt\u00f3rzy jednak twierdz\u0105, \u017ce grozi to biruokratyzacj\u0105 i oddaleniem si\u0119 od problem\u00f3w zwyk\u0142ych pracownik\u00f3w przez wej\u015bcie w buty drugiej strony. Je\u015bli chodzi o przyj\u0119cie perspektywy zarz\u0105du przez dzia\u0142acza zwi\u0105zkowego, to jest tu du\u017co gro\u017aniejszy problem. Wystarczy, \u017ce przewodnicz\u0105cego awansuje si\u0119 o dwa oczka wy\u017cej i ju\u017c ma inny punkt widzenia, b\u0119dzie mu jeszcze lepiej ni\u017c na oddelegowaniu, bo dostanie dwie czy trzy grupy wy\u017cej zaszeregowania, ju\u017c nie jako robotnik, lecz p\u00f3\u0142kierownik, albo dadz\u0105 mu fikcyjne stanowisko. To ja wol\u0119 jednak normalnie i klasycznie. Je\u017celi zwi\u0105zek dzia\u0142a, jest mobilny, dobrze zorganizowany, to przewodnicz\u0105cy ma tylko zyski z tego, \u017ce opowiada si\u0119 po stronie za\u0142ogi, bo jak wszystkim ro\u015bnie p\u0142aca, to jemu te\u017c. Licz\u0105 mu jeszcze z procent\u00f3w, bo gdy jest podwy\u017cka o 10%, to przeliczaj\u0105 mu dni\u00f3wk\u0119 i ma o 10% wi\u0119cej. Nie rozumiem, gdzie tu jest sprzeczno\u015b\u0107.<\/p>\n Sk\u0105d w takim razie bierze si\u0119 to, o czym powiedzia\u0142e\u015b \u2013 \u017ce zwi\u0105zki czasami daj\u0105 si\u0119 urabia\u0107? Spotka\u0142em si\u0119 z recept\u0105, \u017ceby nigdy nie chodzi\u0107 samemu na spotkania z zarz\u0105dem, lecz zawsze w co najmniej dwie osoby. Poziom uzwi\u0105zkowienia w Polsce jest niski. Z czego to wynika? W 2018 roku odnotowano nieznaczny wzrost. Jak na ten stan wp\u0142ywa\u0142 dyskurs medialny na temat zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, kt\u00f3ry cz\u0119sto bywa\u0142 bardzo nieprzyjazny i pracownicz\u0105 samoorganizacj\u0119 systematycznie zohydzano? Czy jako dzia\u0142acz zwi\u0105zkowy masz poczucie, \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwo patrzy nieprzychylnie na to, co robisz, czy mo\u017ce jednak nie? Zmian\u0105 jest tylko to, \u017ce hejt troch\u0119 si\u0119 zmniejszy\u0142 i np. czasami media antyrz\u0105dowe koniunkturalnie pr\u00f3buj\u0105 sympatyzowa\u0107 z niekt\u00f3rymi zwi\u0105zkami gdy w ich protestach jest jaki\u015b podtekst polityczny, np. podczas sytuacji w LOT? Jest tutaj jeszcze druga sprawa \u2013 problem tak zwanych pasa\u017cer\u00f3w na gap\u0119, czyli ludzi, kt\u00f3rzy korzystaj\u0105 z pewnych rozwi\u0105za\u0144, mimo \u017ce sami si\u0119 do nich nie przyczyniaj\u0105. W przypadku zwi\u0105zk\u00f3w chodzi o niezrzeszone osoby r\u00f3wnie\u017c obejmowane wynegocjowanymi benefitami czy lepszymi warunkami pracy i p\u0142acy. Co s\u0105dzisz o pomy\u015ble ograniczenia zdobytych osi\u0105gni\u0119\u0107 tylko dla pracownik\u00f3w i pracownic nale\u017c\u0105cych do organizacji zwi\u0105zkowych? W my\u015bl zasady, \u017ce skoro my ryzykujemy, po\u015bwi\u0119camy na to sw\u00f3j czas i pieni\u0105dze, to tylko nam powinno si\u0119 to nale\u017ce\u0107? To do\u015b\u0107 radykalny postulat, ale niekt\u00f3rzy dzia\u0142acze o nim wspominaj\u0105. Wyst\u0119puje wi\u0119c ryzyko tego, \u017ce pracownicy z wielu firm albo nawet ca\u0142ych bran\u017c pozostaliby ca\u0142kowicie bez reprezentacji. Korzysta\u0142aby z tego tylko niewielka grupa, a reszta nadal mog\u0142aby si\u0119 ba\u0107 do\u0142\u0105czania do zwi\u0105zk\u00f3w. Problemem przy strajkach jest to, \u017ce pracownicy nie otrzymuj\u0105 za ich czas wynagrodzenia, przez co pracodawcy pr\u00f3buj\u0105 wzi\u0105\u0107 ich g\u0142odem. My\u015bl\u0119, \u017ce nie mo\u017cna pot\u0119pia\u0107 ludzi, kt\u00f3rzy przy przed\u0142u\u017caj\u0105cym si\u0119 okresie nieotrzymywania pensji nie wiedz\u0105, co w\u0142o\u017cy\u0107 do garnka, a maj\u0105 np. rodziny i wycofuj\u0105 si\u0119 z tych strajk\u00f3w; czy warto zatem rozwa\u017cy\u0107 postulat, cho\u0107by na poziomie ustawy o rozwi\u0105zywaniu spor\u00f3w zbiorowych, \u017ceby wynagrodzenia by\u0142y wyp\u0142acane mimo strajku? Chcia\u0142bym zapyta\u0107 o pluralizm zwi\u0105zkowy. Jaki masz do niego stosunek? Czy lepiej, gdyby w zak\u0142adzie istnia\u0142 jeden zwi\u0105zek reprezentuj\u0105cy ca\u0142\u0105 za\u0142og\u0119, czy mo\u017ce dobrze, gdy pomi\u0119dzy zwi\u0105zkami zachodzi jaka\u015b konkurencja? Czy r\u00f3\u017cne zwi\u0105zki ze sob\u0105 wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105, czy mnogo\u015b\u0107 dost\u0119pnych opcji prowadzi tylko do podzielenia pracownik\u00f3w? Je\u015bli chodzi o reprezentacj\u0119 pracownicz\u0105, powinien by\u0107 taki pluralizm, \u017ce istnieje nie jedna centrala, ale co najmniej dwie w zak\u0142adzie, bo nie zawsze monopol czy monokultura s\u0105 dobre.<\/p>\n Czego najcz\u0119\u015bciej dotycz\u0105 uk\u0142ady zbiorowe? Prawo pozwala na to, \u017ceby uk\u0142ady zbiorowe gwarantowa\u0142y wi\u0119cej benefit\u00f3w ni\u017c kodeks pracy, np. wy\u017cszy wymiar urlopu ni\u017c przepisowe 26 dni. Wa\u017cniejszy jest dostatek dla wszystkich ni\u017c ambicje indywidualne? Pandemia pokaza\u0142a znaczenie tych grup \u2013 po angielsku essential workers<\/em> \u2013 w tym np. pracownik\u00f3w handlu, na kt\u00f3rych wszystko wtedy sta\u0142o, a nie by\u0142a dla nich dost\u0119pna chocia\u017cby praca zdalna. Co mo\u017cemy powiedzie\u0107 o organizacjach ponadzak\u0142adowych? Wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polak\u00f3w pracuje w mikroprzedsi\u0119biorstwach, w kt\u00f3rych zatrudnienie jest ni\u017csze ni\u017c 10 pracownik\u00f3w, a jest to liczba wymagana przy za\u0142o\u017ceniu organizacji. Czy organizacje ponadzak\u0142adowe s\u0105 dla nich dobre wyj\u015bciem? Mog\u0142aby te\u017c powsta\u0107 na przyk\u0142ad OPZZ-owska organizacja mi\u0119dzyzak\u0142adowa pracownik\u00f3w r\u00f3\u017cnych sklep\u00f3w \u2013 Biedronka, Lidl itp., ktokolwiek by si\u0119 w to w\u0142\u0105czy\u0142, mieliby swojego przedstawiciela, kt\u00f3ry w ich imieniu wyst\u0119powa\u0142by o podwy\u017cki. Ja m\u00f3g\u0142bym przecie\u017c pisa\u0107 pisma, wyst\u0119powa\u0107 i organizowa\u0107 wszystkie akcje. Mieliby ca\u0142kiem komfortow\u0105 sytuacj\u0119, bo pracownicy nie musieliby si\u0119 nara\u017ca\u0107 osobi\u015bcie, robi\u0142by to kto\u015b z zewn\u0105trz.<\/p>\n Jak postrzegasz wp\u0142yw zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych na rynek pracy i w og\u00f3le \u017cycie spo\u0142eczno-ekonomiczne w Polsce? Co zrobi\u0107, \u017ceby by\u0142 wi\u0119kszy? Jak to osi\u0105gn\u0105\u0107 i za pomoc\u0105 jakich instrument\u00f3w \u2013 zmian prawnych, konkretnych strategii? Na pewno jest potrzebna reforma central zwi\u0105zkowych, a przynajmniej OPZZ; w sprawie \u201eSolidarno\u015bci\u201d si\u0119 nie wypowiadam, ale tam chyba dobrze to dzia\u0142a, przynajmniej strukturalnie. Podobno OPZZ co\u015b planuje w tej kwestii. Trzecia rzecz, te\u017c na bazie zbiorowego stosunku pracy, to d\u0105\u017cenie do \u201eubran\u017cowienia\u201d \u2013 ustalania bran\u017cowych norm pracy. Ewentualnie jeszcze czwarta rzecz, troch\u0119 anarchosyndykalistyczna, czyli zwi\u0105zek jako swobodne zrzeszenie wytw\u00f3rc\u00f3w. Zwi\u0105zek by\u0142by \u201eagencj\u0105 pracy\u201d \u2013 zawiera\u0142by dla zwi\u0105zkowc\u00f3w zbiorow\u0105 umow\u0119 pracy i zwi\u0105zkowiec na tej zasadzie m\u00f3g\u0142by by\u0107 podci\u0105gany pod bran\u017cowy uk\u0142ad pracy. To by\u0142oby motywacj\u0105 dla tych, kt\u00f3rzy nie nale\u017c\u0105 do zwi\u0105zk\u00f3w, ale to bardziej skomplikowana sprawa i nale\u017ca\u0142oby to mocno przemy\u015ble\u0107.<\/p>\n Nale\u017cy te\u017c wr\u00f3ci\u0107 do klasowego charakteru zwi\u0105zk\u00f3w, jak niemodnie by to nie brzmia\u0142o.<\/p>\n Czy mamy jakie\u015b miary sukces\u00f3w zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych \u2013 wska\u017aniki, dzi\u0119ki kt\u00f3rym mo\u017cemy stwierdzi\u0107, \u017ce dobrze sobie radz\u0105 i co\u015b im si\u0119 udaje? Czy by\u0142by to poziom uzwi\u0105zkowienia, liczba zawieranych uk\u0142ad\u00f3w zbiorowych, by\u0107 mo\u017ce lista spo\u0142ecznych inspektor\u00f3w pracy z rekomendacji zwi\u0105zk\u00f3w? Mo\u017ce udzia\u0142 we w\u0142adzach firmy, liczba strajk\u00f3w, postrzeganie medialne? Chcia\u0142bym jeszcze powr\u00f3ci\u0107 do przyk\u0142adu Twojej bran\u017cy, bo wiem, \u017ce wsp\u00f3\u0142pracujesz m.in. z przedstawicielami ruch\u00f3w ekologicznych. Skoro jednak nie defensywa, to na czym w takim razie polega\u0142aby ofensywa? Czy mia\u0142yby to by\u0107 projekty, np. na poziomie centralnym w RDS, powa\u017cnych reform spo\u0142eczno-gospodarczych na korzy\u015b\u0107 \u015bwiata pracy \u2013 na przyk\u0142ad kr\u00f3tszy tydzie\u0144 pracy albo wy\u017csze opodatkowanie zamo\u017cnych? Zabezpieczenia socjalne, ale czy te\u017c nie pewna emancypacja i upodmiotowienie \u2013 to, \u017ce pracownicy jako ci, kt\u00f3rzy wypracowuj\u0105 zyski, powinni mie\u0107 co\u015b do powiedzenia i przezwyci\u0119\u017cy\u0107 alienacj\u0119 poprzez samorz\u0105dno\u015b\u0107? Zetkn\u0105\u0142em si\u0119 z postulatem, \u017ceby RDS mia\u0142 inicjatyw\u0119 ustawodawcz\u0105, kt\u00f3rej nie ma w tej chwili. Cho\u0107 tutaj by\u0142by z kolei problem, \u017ce za ka\u017cdym razem wymaga\u0142oby to dogadania si\u0119 z drug\u0105 stron\u0105, czyli pracodawcami, je\u015bli projekty mia\u0142yby by\u0107 sygnowane w ca\u0142o\u015bci przez Rad\u0119. Jak zwi\u0105zki zawodowe maj\u0105 si\u0119 odnale\u017a\u0107 w warunkach nowoczesnego, p\u00f3\u017anego kapitalizmu? W przesz\u0142o\u015bci nie by\u0142o tylu elastycznych, \u015bmieciowych form zatrudnienia, kt\u00f3re utrudniaj\u0105 mobilizacj\u0119; co prawda osoby na \u015bmieci\u00f3wkach mog\u0105 ju\u017c si\u0119 zrzesza\u0107, ale nadal jest to trudniejsze i rzadziej spotykane. W gospodarce wyst\u0119puj\u0105 nowe zjawiska \u2013 gig economy<\/em> i uberyzacja, gdzie prawa socjalne i pracownicze w og\u00f3le ju\u017c nie wyst\u0119puj\u0105, bo w \u015bwietle prawa kto\u015b nie jest pracownikiem, lecz np. \u201epartnerem\u201d. Dochodz\u0105 do tego problemy kulturowe; ludzie nie my\u015bl\u0105 ju\u017c w kategoriach klasowych i kolektywnych, prywatyzuje si\u0119 r\u00f3\u017cne sprawy i indywidualizuje ryzyko \u017cyciowe. Jak w takich warunkach \u2013 i strukturalnych, zwi\u0105zanych z rynkiem pracy, i tych bardziej psychologicznych \u2013 maj\u0105 si\u0119 odnajdywa\u0107 zwi\u0105zki? Jedn\u0105 z cz\u0119sto wymienianych przyczyn kryzysu zwi\u0105zk\u00f3w jest to, \u017ce dop\u00f3ki w gospodarce przewa\u017ca\u0142y wielkie zak\u0142ady przemys\u0142owe, dop\u00f3ty sam uk\u0142ad przestrzenny i organizacja pracy sprzyja\u0142y temu, aby ludzie byli blisko siebie i wytwarza\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy nimi pewne relacje umo\u017cliwiaj\u0105ce wsp\u00f3lne dzia\u0142anie. Kiedy m\u00f3wimy np. o kurierach je\u017cd\u017c\u0105cych rowerami po wielkich miastach, kt\u00f3rzy rozwo\u017c\u0105 jedzenie i \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 przez aplikacj\u0119, to oni cz\u0119sto nawet si\u0119 ze sob\u0105 nie spotykaj\u0105. Sam tak pracowa\u0142em. Nie ma w\u0142a\u015bciwie jednego widocznego pracodawcy, do kt\u00f3rego mo\u017cna si\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 z jakimi\u015b \u017c\u0105daniami, istnieje tylko bezosobowe rozwi\u0105zanie informatyczne. Czy to te\u017c nie utrudnia zrzeszania si\u0119? A mo\u017ce cyfryzacja ma te\u017c jak\u0105\u015b pozytywn\u0105 stron\u0119 i to, \u017ce wszyscy \u017cyjemy dzisiaj cz\u0119\u015bciowo w Internecie, troch\u0119 pomaga zwi\u0105zkom zawodowym? Narz\u0119dziem docierania do ludzi mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 np. media spo\u0142eczno\u015bciowe. Czy zwi\u0105zki si\u0119gaj\u0105 po takie \u015brodki jak newslettery i blogi albo wykorzystuj\u0105 grupy dyskusyjne do komunikacji wewn\u0119trznej? Czy jako pracownicy Bogdanki macie jak\u0105\u015b swoj\u0105 grup\u0119, np. na Facebooku, kt\u00f3ra pozwala przegada\u0107 pewne rzeczy i p\u00f3j\u015b\u0107 potem z nimi do zak\u0142adu? Co s\u0105dzisz o zaanga\u017cowaniu zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych w inne tematy ni\u017c czysto pracownicze? Zwi\u0105zki miewaj\u0105 r\u00f3\u017cne odcienie i sympatie polityczne, co wp\u0142ywa na ich zaanga\u017cowanie. Czy twoim zdaniem zwi\u0105zki w og\u00f3le powinny zabiera\u0107 g\u0142os w innych sprawach ni\u017c pracownicze? Kolejny w\u0105tek to przyczyny kryzysu zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych w \u015bwiecie zachodnim, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych wymienia si\u0119 wyalienowanie z bazy spo\u0142ecznej. Kiedy\u015b organizacje pracownicze by\u0142y bardzo aktywne w codziennym \u017cyciu, poprzez takie instytucje jak kluby sportowe, domy kultury, biblioteki, k\u00f3\u0142ka zainteresowa\u0144\u2026 Obecno\u015b\u0107 w lokalnych spo\u0142eczno\u015bciach pozwala\u0142a lepiej dociera\u0107 do ludzi i by\u0107 bli\u017cej nich. Czy to te\u017c powinno powr\u00f3ci\u0107? Pytasz o sympatie polityczne; mam tu swoj\u0105 teori\u0119. Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce gdyby dzisiaj wygra\u0142a wzorcowa Polska Partia Socjalistyczna, taka, jak\u0105 wszyscy sobie na lewicy wymarzyli, to od pierwszego dnia rz\u0105d\u00f3w taki zwi\u0105zek, kt\u00f3ry by\u0142by mu najbli\u017cszy, czyli za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce m\u00f3j, mia\u0142by w\u0142a\u015bnie wobec takiego rz\u0105du najwi\u0119ksze roszczenia. No bo do jakiego mie\u0107, jak nie do swojego? Zwi\u0105zek musi by\u0107 najostrzejszym krytykiem tej partii, kt\u00f3r\u0105 popiera, bo tylko on mo\u017ce j\u0105 rozliczy\u0107 jako kto\u015b, kto si\u0119 z ni\u0105 uto\u017csamia, a nie kto\u015b obcy. Zwi\u0105zek bardziej liberalny nie mo\u017ce rozlicza\u0107 partii socjalnej z tego, \u017ce jest za ma\u0142o socjalna.<\/p>\n My\u015blisz, \u017ce zwi\u0105zki powinny si\u0119 udziela\u0107 w tych sprawach spo\u0142ecznych, kt\u00f3re nie s\u0105 pracownicze, czy raczej mia\u0142yby zak\u0142ada\u0107, \u017ce w og\u00f3le si\u0119 tym nie interesuj\u0105 i \u017ce ludzie maj\u0105 r\u00f3\u017cne pogl\u0105dy, a wypowiedzi np. w kwestiach obyczajowych tylko wszystkich podziel\u0105? W Polsce trwa \u2013 albo raczej pr\u00f3buje si\u0119 rozpocz\u0105\u0107 \u2013 debata o transformacji energetycznej, w kt\u00f3rej jako zwi\u0105zki g\u00f3rnicze chcecie by\u0107 podmiotowym graczem, tak aby interesy pracownicze i polska gospodarka w niej nie ucierpia\u0142y. Co mo\u017cna powiedzie\u0107 o wsp\u00f3\u0142pracy podejmowanej przez was z organizacjami ekologicznymi, takimi jak Greenpeace albo np. z inicjatyw\u0105 Pacjent Europa, kt\u00f3ra szuka rozwi\u0105za\u0144 \u0142\u0105cz\u0105cych zielone \u017ar\u00f3d\u0142a energii ze stabilnymi miejscami pracy i spo\u0142ecznym dobrobytem? Jak widzisz Wasz\u0105 rol\u0119 w tym procesie? Mo\u017cna i\u015b\u0107 w inwestycje proekologiczne, a sp\u00f3\u0142ki, kt\u00f3re dzi\u015b s\u0105 w\u0119glowymi, mog\u0142yby by\u0107 podmiotami zajmuj\u0105cymi si\u0119 zasobami, co uwzgl\u0119dnia\u0142oby zasoby wodne, mineralne, metale ziem rzadkich i tak dalej. Mog\u0105 utrzymywa\u0107 w r\u00f3wnowadze t\u0119 eksploatacj\u0119 z\u0142\u00f3\u017c i gospodark\u0119 zasob\u00f3w wodnych; cho\u0107by przywr\u00f3cenie bagiennego charakteru pewnym po\u0142aciom Polesia by\u0142oby mile widziane, \u017ceby to wszystko nie sp\u0142ywa\u0142o do rzek. Albo zagospodarowywanie ha\u0142d, co dzisiaj robi\u0105 prywatne podmioty. U nas zrobi\u0142a to firma Abies i natychmiast jej skr\u00f3t rozwini\u0119to jako \u201eAgonia, Bieda i ewentualny Stres\u201d, bo takie tam s\u0105 warunki pracy…<\/p>\n Istniej\u0105 dwie koncepcje dzia\u0142alno\u015bci zwi\u0105zkowej, dwa modele teoretyczne o r\u00f3\u017cnym pochodzeniu ideowym i politycznym. Zwi\u0105zki maj\u0105 by\u0107 albo partnerem w dialogu spo\u0142ecznym, albo antagonist\u0105 w konflikcie klasowym. Chodzi albo o to, \u017ce trzeba si\u0119 dogada\u0107, wypracowuj\u0105c rozwi\u0105zania jak najlepsze dla og\u00f3\u0142u, albo o to, \u017ceby przeci\u0105gn\u0105\u0107 lin\u0119 jak najbardziej na nasz\u0105 korzy\u015b\u0107 i wygra\u0107 z przeciwnikiem. Konflikt mo\u017ce odbywa\u0107 si\u0119 w cywilizowanych warunkach, ale jednak istnieje. Kt\u00f3ry z tych modeli przewa\u017ca albo powinien przewa\u017cy\u0107? Czy one czasami si\u0119 nie dope\u0142niaj\u0105 albo wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puj\u0105? Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119. <\/strong><\/p>\n [\/vc_column_text][vc_empty_space empty_h=”2″][vc_button button_color=”accent” radius=”btn-circle” hover_fx=”outlined” text_skin=”yes” border_width=”0″ display=”inline” top_margin=”yes” uncode_shortcode_id=”590288″ link=”url:http%3A%2F%2Fczlowiekwpracy.pl%2F%23wywiady” button_color_type=”uncode-palette”]POWR\u00d3T[\/vc_button][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n<\/section>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" [vc_row unlock_row_content=”yes” row_height_percent=”0″ override_padding=”yes” h_padding=”5″ top_padding=”2″ bottom_padding=”3″ overlay_alpha=”50″ gutter_size=”3″ column_width_percent=”100″ shift_y=”0″ z_index=”0″ uncode_shortcode_id=”114654″][vc_column column_width_percent=”100″ gutter_size=”3″ overlay_alpha=”50″ shift_x=”0″ shift_y=”0″ shift_y_down=”0″ z_index=”0″ […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[164],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/czlowiekwpracy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/118029"}],"collection":[{"href":"http:\/\/czlowiekwpracy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/czlowiekwpracy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/czlowiekwpracy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/czlowiekwpracy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=118029"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/czlowiekwpracy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/118029\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/czlowiekwpracy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=118029"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/czlowiekwpracy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=118029"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/czlowiekwpracy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=118029"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/strong>Prawie 500. W tej chwili, dla por\u00f3wnania, w \u201eSolidarno\u015bci\u201d u nas jest oko\u0142o 800 os\u00f3b, a w Zwi\u0105zku Zawodowym G\u00f3rnik\u00f3w mniej wi\u0119cej 1500. Nie jeste\u015bmy ma\u0142ym zwi\u0105zkiem, ale z takich og\u00f3lnopracowniczych to najmniejszym, bo jest jeszcze \u201eKadra\u201d, kt\u00f3ra ma chyba 250 os\u00f3b, ale ona zrzesza g\u0142\u00f3wnie kadry kierownicze.<\/p>\n
\n<\/strong>Nale\u017cymy do OPZZ, podobnie jak ZZG, czyli OPZZ ma w Bogdance oko\u0142o 2000 cz\u0142onk\u00f3w.<\/p>\n
\n<\/strong>Z takich typowo zwi\u0105zkowych, codziennych spraw powiedzia\u0142bym przede wszystkim o tym, czym si\u0119 powinni\u015bmy zajmowa\u0107, a potem o tym, czym si\u0119 zajmujemy, a mo\u017ce powinni\u015bmy przeznacza\u0107 na to mniej czasu. Przede wszystkim powinni\u015bmy si\u0119 na co dzie\u0144 zajmowa\u0107 warunkami pracy, w tym g\u0142\u00f3wnie bezpiecze\u0144stwem i higien\u0105 pracy oraz przestrzeganiem warunk\u00f3w p\u0142acowych, czyli tym, aby p\u0142ace by\u0142y zgodne z zapisami uk\u0142adu zbiorowego. No i to by\u0142aby taka codzienna praca; poza tym udzia\u0142 w komisji socjalnej. My\u015bl\u0119, \u017ce powinni\u015bmy te\u017c zawsze wypowiada\u0107 si\u0119 w sprawach BHP i to te\u017c by\u0142aby ta codzienno\u015b\u0107. Oczywi\u015bcie r\u00f3wnie\u017c indywidualne sprawy pracownicze. Kwestie p\u0142acowe zdarzaj\u0105 si\u0119 raz na rok, spory zbiorowe du\u017co rzadziej, czasami tylko raz na pi\u0119\u0107 lat, ale to s\u0105 te widoczne przejawy dzia\u0142alno\u015bci zwi\u0105zk\u00f3w, wtedy je \u0142atwo zauwa\u017cy\u0107. W zak\u0142adzie nasza dzia\u0142alno\u015b\u0107 cz\u0119sto polega na tym, \u017ce zapobiegamy pewnym nadu\u017cyciom i nadinterpretacjom. Szary dzie\u0144 zwi\u0105zkowy jest dosy\u0107 nudny i bardzo urz\u0119dowy. Tak dzieje si\u0119 wtedy, gdy wszystko idzie wzorcowo, a je\u015bli nie, to zajmujemy si\u0119 sprawami, kt\u00f3rymi nie powinni\u015bmy si\u0119 zajmowa\u0107. Obecnie zwi\u0105zki bardzo du\u017co czasu, przynajmniej u nas, po\u015bwi\u0119caj\u0105 na walk\u0119 z korporacyjnym systemem zarz\u0105dzania, w kt\u00f3rym jest rozmyta odpowiedzialno\u015b\u0107, nie wiadomo w\u0142a\u015bciwie do kogo si\u0119 zwraca\u0107 i pisa\u0107, gdzie interweniowa\u0107, bo nie ma winnych i jasno odpowiedzialnych. To troch\u0119 jak w \u201eProcesie\u201d Kafki; wiadomo, \u017ce jaki\u015b decydent jest, ale nie wiadomo gdzie, z kim i jak z nim negocjowa\u0107 czy walczy\u0107.<\/p>\n
\n<\/strong>Mo\u017cna im postawi\u0107 bardzo konkretne zarzuty. Te dwie ustawy traktuj\u0119 raczej jako bariery dla dzia\u0142alno\u015bci zwi\u0105zkowej ni\u017c jaki\u015b pakiet gwarancji wolno\u015bci zwi\u0105zkowej, bo na pewno nim nie jest. Ustawy s\u0105 skonstruowane dla organizacji spo\u0142ecznej tak, jak gdyby by\u0142y skonstruowane dla instytucji pa\u0144stwowej, kt\u00f3ra mo\u017ce robi\u0107 tylko to, co nakazuje jej prawo. Z organizacjami spo\u0142ecznymi jest inaczej \u2013 one powinny m\u00f3c robi\u0107 to, czego prawo nie zabrania, tak jak obywatel, chocia\u017c mo\u017ce nie w a\u017c takim zakresie. Kwestie finansowe, demokratyczne, wybory i tak dalej s\u0105 narzucone z g\u00f3ry, natomiast w metodach dzia\u0142ania i wolno\u015bci g\u0142oszenia swoich pogl\u0105d\u00f3w nie mo\u017cemy mie\u0107 tego okre\u015blonego ustaw\u0105, bo wtedy gdy nam napisz\u0105, \u017ce nie wolno g\u0142osi\u0107 hase\u0142 przeciwko zarz\u0105dowi, to nie b\u0119dziemy mogli, dos\u0142ownie tak to dzisiaj dzia\u0142a. Kolega, kt\u00f3ry uczy\u0142 mnie roboty zwi\u0105zkowej, Bogdan \u017bmudz, dzisiaj ju\u017c emeryt, z ZZG, pojecha\u0142 kiedy\u015b do Niemiec na kongres zwi\u0105zkowy i zacz\u0105\u0142 si\u0119 chwali\u0107 ustaw\u0105 o zwi\u0105zkach zawodowych \u2013 jak my to mamy wspaniale; to by\u0142o w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych. Wy\u015bmiali go i powiedzieli, \u017ce dali\u015bmy sobie na\u0142o\u017cy\u0107 kaganiec. To by\u0142a spu\u015bcizna po PRL-u i trzeba by\u0142o si\u0119 zabezpieczy\u0107, oni wszyscy my\u015bleli, \u017ce si\u0119 zabezpieczaj\u0105. Dzisiaj, gdy pojawi\u0142 si\u0119 ten korporacyjny nurt zarz\u0105dzania, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce hierarchia hierarchi\u0105, strony stronami, ale mamy takie zarz\u0105dzanie opini\u0105 publiczn\u0105, przestrzeni\u0105, ca\u0142ym systemem, \u017ce te strategie prawne przeciwko wolno\u015bciom organizacji spo\u0142ecznych dotkn\u0119\u0142y zwi\u0105zk\u00f3w. To si\u0119 nazywa strategie SLAT, podobno zajmuj\u0105 si\u0119 tym ju\u017c w Unii, bo na przyk\u0142ad grozi si\u0119 pozwem dziennikarzowi i on zamyka buzi\u0119. Nie chodzi o to, \u017ceby kogo\u015b skaza\u0107 albo nawet pozwa\u0107, lecz o to, aby wywo\u0142a\u0107 efekt mro\u017c\u0105cy. Dok\u0142adnie to samo dotyczy zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych.<\/p>\n
\n<\/strong>Tutaj wchodzimy na drugi poziom prawa pracy, ale to jest bardziej pytanie do akademik\u00f3w. Z moich rozm\u00f3w i wymiany pogl\u0105d\u00f3w z akademikami, mi\u0119dzy innymi z prof. Monik\u0105 Koster\u0105-Kociatkiewicz czy prof. Ann\u0105 Musia\u0142\u0105, wynika, \u017ce nale\u017ca\u0142oby si\u0119 zastanowi\u0107, na ile zniszczono poj\u0119cie zbiorowego stosunku pracy. Zosta\u0142 on zdemolowany; dzisiaj praca jest traktowana jako prywatna umowa pomi\u0119dzy pracownikiem a zak\u0142adem pracy \u2013 zawsze u\u017cywam tego ostatniego sformu\u0142owania, na kt\u00f3re prof. Musia\u0142a zwraca uwag\u0119, \u017ce zosta\u0142o wyrzucone z kodeksu pracy bodaj\u017ce przez Leszka Millera w 1997 i zast\u0105pione s\u0142owem \u201epracodawca\u201d, kt\u00f3re zanegowa\u0142o spo\u0142eczny charakter pracy. Kiedy\u015b stronami umawiaj\u0105cymi si\u0119 byli za\u0142oga i zak\u0142ad pracy jako zbiorowo\u015b\u0107 i podmiot prawny. Teraz s\u0105 pracodawca i pracownik, jest to spersonalizowane i zindywidualizowane, a zarazem uk\u0142ady zbiorowe to nie s\u0105 spersonalizowane umowy, lecz zbiorowe, dotycz\u0105ce za\u0142\u00f3g. Pojawia si\u0119 kwestia reprezentacji i tak dalej. Zaczyna si\u0119 w tym momencie miesza\u0107 funkcj\u0119 zwi\u0105zkow\u0105 z prywatn\u0105 funkcj\u0105 tego zwi\u0105zkowca, nikt nie wie, na czym stoimy, je\u017celi nie ma jasno wyra\u017conego spo\u0142ecznego charakteru pracy i on jest gdzie\u015b zagubiony. Czy my t\u0119 ustaw\u0119 nadpiszemy, czy co\u015b w niej skasujemy do niezb\u0119dnego minimum, \u017ce strajk si\u0119 mo\u017ce odby\u0107 np. w ci\u0105gu dw\u00f3ch tygodni, je\u015bli za\u0142oga si\u0119 za nim opowie, to tam te\u017c znajd\u0105 si\u0119 jakie\u015b kruczki, bo zaraz zaczn\u0105 pyta\u0107 na przyk\u0142ad, kto to jest za\u0142oga.<\/p>\n
\n<\/strong>Dok\u0142adnie to chcia\u0142em powiedzie\u0107. Aczkolwiek m\u00f3wi\u0142em tylko o stosunku pracy, bez uciekania si\u0119 do jego aspektu ekonomicznego. A tym aspektem jest fakt, \u017ce to pracownicy wypracowuj\u0105 maj\u0105tek, dobrobyt i ca\u0142\u0105 reszt\u0119 kondycji zak\u0142adu pracy, w zwi\u0105zku z czym powinni mie\u0107 prawo do wsp\u00f3\u0142decydowania o podziale tego.<\/p>\n
\n<\/strong>To ju\u017c jest poziom, kt\u00f3ry nam si\u0119 w tej chwili nawet nie \u015bni, bo prawie nikt nie pami\u0119ta, \u017ce co\u015b takiego jest mo\u017cliwe. Ja pami\u0119tam i cz\u0119sto to wspominam. Ale nauczony przyk\u0142adem, \u017ce nie mo\u017cna wykona\u0107 podstawowych rzeczy, nie si\u0119gam do gwiazd.<\/p>\n
\n<\/strong>To wygl\u0105da bardzo r\u00f3\u017cnie, w zale\u017cno\u015bci od zak\u0142adu. U nas w zasadzie zwi\u0105zki s\u0105 tolerowane. Do tej pory, poza tym ostatnim wydarzeniem, gdy pr\u00f3bowali\u015bmy wej\u015b\u0107 w sp\u00f3r zbiorowy i w\u0142a\u015bciwie weszli\u015bmy, ale by\u0142o to blokowane i doznali\u015bmy szykan, wszystko by\u0142o w porz\u0105dku. Je\u017celi zwi\u0105zki zawodowe w jaki\u015b spos\u00f3b dostosowuj\u0105 si\u0119 do linii przedstawicieli zarz\u0105du, to tak to si\u0119 ko\u0144czy. Zwi\u0105zki zawodowe przyjmuj\u0105 perspektyw\u0119 drugiej strony, nie maj\u0105 w\u0142asnej. Tak to dzia\u0142a w korporacyjnych systemach zarz\u0105dzania, gdzie m\u00f3wi si\u0119, \u017ce wsp\u00f3lnie odpowiadamy za dobro zak\u0142adu, wy jako zwi\u0105zkowcy wi\u0119cej rozumiecie, musicie za\u0142odze co\u015b tam powiedzie\u0107 i taki zwi\u0105zkowiec przekonany, \u017ce on wi\u0119cej rozumie, kiwa g\u0142ow\u0105 i m\u00f3wi, \u017ce za\u0142oga nie ma racji, jest g\u0142upia, bo tu mu przem\u00f3wili do rozumu. Przyjmuje cudzy punkt widzenia i znika jasna o\u015b podzia\u0142u, w kt\u00f3rej wida\u0107 interes za\u0142ogi. Je\u017celi zwi\u0105zki zaczynaj\u0105 patrze\u0107 oczyma zarz\u0105du, to wtedy jest kl\u0119ska. Jak powiedzia\u0142 jeden z naszych zwi\u0105zkowc\u00f3w: im wi\u0119cej zwi\u0105zkowiec rozumie, tym gorzej dla ludzi, kt\u00f3rych reprezentuje. Chodzi\u0142o mu o \u201erozumienie\u201d drugiej strony sporu, czyli przedstawicieli firmy, o przyjmowanie jej argument\u00f3w i perspektywy za w\u0142asne.<\/p>\n
\n<\/strong>Co najmniej asertywne. Czasami wr\u0119cz do\u015b\u0107 stanowcze, bo to nie b\u0119dzie tak, \u017ce zarz\u0105dowi spodoba si\u0119 postulat zwi\u0105zkowca. Zarz\u0105d jest od czego\u015b innego \u2013 od tego, \u017ceby wycisn\u0105\u0107 wynik ekonomiczny, a zwi\u0105zkowiec jest od tego, \u017ceby wycisn\u0105\u0107 p\u0142ace.<\/p>\n
\n<\/strong>Tak, i miejmy nadziej\u0119, \u017ce tak\u0105 pozostanie do ko\u0144ca swoich dni. Bo to dla zwi\u0105zk\u00f3w jest korzystne, \u017ce nie jest to typowy Januszex, drobna prywatna firma, gdzie nikt si\u0119 nie przejmuje prawami pracowniczymi. W du\u017cych publicznych sp\u00f3\u0142kach jest po prostu \u0142atwiej dzia\u0142a\u0107.<\/p>\n
\n<\/strong>To jest spu\u015bcizna tamtych starych, przemys\u0142owych za\u0142\u00f3g. Ale te\u017c przypominaj\u0105 one, \u017ce niestety po 1989 roku nie wyr\u00f3s\u0142 \u017caden nowy ruch zwi\u0105zkowy. Te najsilniejsze bastiony zwi\u0105zkowe istniej\u0105 tylko dzi\u0119ki odmiennym dawnym realiom…<\/p>\n
\n<\/strong>Oni mieli to wliczone w swoje kalkulacje ryzyka. Strajk jest zawsze bolesny zar\u00f3wno dla za\u0142ogi, jak i dla firmy. Firma traci zyski, ale pracownik traci wyp\u0142at\u0119. Firma traci kapita\u0142, ale to podmiot prawny i rzadko kiedy krzywda dzieje si\u0119 komu\u015b konkretnemu, natomiast pracownik traci \u015brodki na w\u0142asne utrzymanie i w tej sytuacji nie ma r\u00f3wnowagi. Pracownik musi uderzy\u0107 w\u0142a\u015bnie w momencie, gdy firma dotkliwie odczuje straty. Dotkliwiej ni\u017c oni utrat\u0119 zarobku. Nie wiem, ile stracili na tych autobusach; gdyby to by\u0142 moment, w kt\u00f3rym nie by\u0142oby niczego w magazynach, to wtedy by\u0142aby panika. Gdyby teraz g\u00f3rnicy zrobili strajk, to w ca\u0142ej Polsce by\u0142yby szok i panika. Wiadomo jak jest z gazem, jak jest obecnie z energi\u0105.<\/p>\n
\n<\/strong>Je\u017celi 150 zwi\u0105zkowc\u00f3w zrzesza si\u0119 w zwi\u0105zku i wybiera przewodnicz\u0105cego, to godz\u0105 si\u0119 na to, \u017ceby pracowa\u0107 na tego przewodnicz\u0105cego \u2013 oni, nie zarz\u0105d, bo zarz\u0105d nie ma \u017cadnych w\u0142asnych pieni\u0119dzy. To s\u0105 pieni\u0105dze, kt\u00f3re wypracowali ludzie, oni si\u0119 zapisali i zgodnie z ustaw\u0105 przys\u0142uguje im oddelegowanie jednej osoby na etat zwi\u0105zkowy. Taka osoba zarabia \u015bredni\u0105 z ostatnich trzech miesi\u0119cy. Czy kto\u015b tu komu\u015b robi \u0142ask\u0119? M\u00f3wi si\u0119, \u017ce oni dostaj\u0105 pensje od zarz\u0105du, ale to nieprawda \u2013 zarz\u0105d je rozdziela, ale na te pensje pracuj\u0105 wszyscy pracownicy i nikt nikomu \u0142aski nie robi.<\/p>\n
\n<\/strong>Zwi\u0105zkowiec mo\u017ce wchodzi\u0107 w nieoficjalne relacje z zak\u0142adem pracy, a wi\u0119c korzysta\u0107 z lepszego stanowiska. Gdy zwi\u0105zkowiec spiera si\u0119 z zarz\u0105dem, to prezes mo\u017ce powiedzie\u0107, \u017ce co\u015b mu da, je\u015bli zwi\u0105zkowiec z\u0142agodnieje. Czym\u015b go zobowi\u0105\u017ce, np. przyjmie do pracy jego koleg\u0119 albo kogo\u015b z rodziny. Je\u017celi zwi\u0105zek nie ma jasnego stanowiska i nie stawia granicy, to powstaj\u0105 niezdrowe uk\u0142ady, ale one s\u0105 mo\u017cliwe tylko je\u017celi zwi\u0105zkowiec u\u017cyje swojego stanowiska niezgodnie z przeznaczeniem.<\/p>\n
\n<\/strong>Tak, s\u0105 takie strategie rozm\u00f3w, rzeczywi\u015bcie najlepiej wszystko mie\u0107 udokumentowane. Najlepsza strategia jest taka, aby w zwi\u0105zku by\u0142a jawno\u015b\u0107 i przewodnicz\u0105cy pokazywa\u0142 sw\u00f3j PIT. Je\u017celi zwi\u0105zkowcy chc\u0105, to powinni mie\u0107 w to wgl\u0105d.<\/p>\n
\n<\/strong>Je\u017celi mia\u0142o miejsce nieznaczne podniesienie si\u0119 statystyk zwi\u0105zkowych, to g\u0142\u00f3wnie dlatego, \u017ce na chwil\u0119 przestali na nas szczeka\u0107 i szczu\u0107. Chuligan uratowa\u0142 staruszk\u0119, bo przesta\u0142 j\u0105 kopa\u0107… Og\u00f3lnie to przez 30 lat z\u0142otej polskiej wolno\u015bci gospodarczej zwi\u0105zki nieustannie dostawa\u0142y ciosy od medi\u00f3w, w tym publicznych, chocia\u017c teraz od tych ostatnich ju\u017c nie, bo \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d jest bliska obozowi w\u0142adzy. To prospo\u0142eczny rz\u0105d, nie wypada im atakowa\u0107 zwi\u0105zk\u00f3w, chocia\u017c kiedy trzeba by\u0142o nauczycieli, to ch\u0119tnie to robiono. Rzeczywi\u015bcie propaganda antyzwi\u0105zkowa narobi\u0142a w Polsce strasznych szk\u00f3d. Gdy w mediach pojawia si\u0119 temat g\u00f3rnik\u00f3w, w komentarzach w internecie mn\u00f3stwo ludzi pisze o nierobach zwi\u0105zkowych, kt\u00f3rzy chc\u0105 kolejnych przywilej\u00f3w i pieni\u0119dzy, podaje si\u0119 zawy\u017cone \u015brednie zarobk\u00f3w. Nikt nie interesuje si\u0119 prawd\u0105. W ostatnich latach troch\u0119 mniej jest takich zachowa\u0144, ale kiedy\u015b to by\u0142a norma.<\/p>\n
\n<\/strong>Tak. Teraz akurat mo\u017ce si\u0119 op\u0142aci, wi\u0119c od czasu do czasu przymkn\u0105 oko na zwi\u0105zkowc\u00f3w, nie zrobi\u0105 w TVN-ie z Ko\u0142odziejczaka drugiego Leppera, bo akurat jest przeciwko rz\u0105dowi PiS. No i troch\u0119 neoliberalizm straci\u0142 na sile, bardziej si\u0119 ju\u017c z Balcerowicza \u015bmiej\u0105 ni\u017c go powa\u017cnie traktuj\u0105.<\/p>\n
\n<\/strong>Postulat jest na pewno wart rozwa\u017cenia, ale musieliby\u015bmy podej\u015b\u0107 do tego systemowo. Tego si\u0119 nie bardzo da zrobi\u0107 bez bran\u017cowych uk\u0142ad\u00f3w zbiorowych. Wtedy do lepszych warunk\u00f3w mia\u0142yby prawo tylko zwi\u0105zki zawodowe w du\u017cych zak\u0142adach pracy, gdzie jest du\u017ca za\u0142oga, 50% nale\u017cy do zwi\u0105zku, to drugie 30 czy 40% te\u017c si\u0119 zapisze, aby mie\u0107 t\u0119 sam\u0105 podwy\u017ck\u0119. Ale wtedy ca\u0142a reszta zosta\u0142aby na lodzie, np. w budownictwie, gdzie zatrudnia si\u0119 po 20 czy 30 os\u00f3b. Przy uk\u0142adzie bran\u017cowym, takim, jakie s\u0105 np. w Szwecji, budowla\u0144cy wytargowaliby dla siebie stawki. Trzeba by si\u0119 by\u0142o zrzesza\u0107, \u017ceby dobrze zarobi\u0107, a gdyby kto\u015b chcia\u0142 uprawia\u0107 dumping, to te\u017c s\u0105 na to metody. Do tego jednak jest daleka droga, ale sam postulat jest jak najbardziej s\u0142uszny.<\/p>\n
\n<\/strong>Tak. W przypadku np. nauczycieli mo\u017cna by to szybko zrobi\u0107 \u2013 albo kto\u015b pracuje zgodnie z Kart\u0105 Nauczyciela i jest zwi\u0105zkowcem, albo nie jest zwi\u0105zkowcem, nie podpisywa\u0142 Karty Nauczyciela, lecz indywidualn\u0105 umow\u0119 o prac\u0119. W naszym prawie jest to mo\u017cliwe. Ale budowla\u0144cy czy pracownicy handlu maj\u0105 ju\u017c gorzej. Uzwi\u0105zkowienie w sklepie mo\u017ce by\u0107 rz\u0119du 10 czy 20% i to by w zasadzie nic nie da\u0142o.<\/p>\n
\n<\/strong>Zwi\u0105zki zawodowe z du\u017cych zak\u0142ad\u00f3w pracy mog\u0142yby wzi\u0105\u0107 na siebie ci\u0119\u017car, ale musia\u0142yby mie\u0107 du\u017c\u0105 determinacj\u0119 i wytrzyma\u0107 pierwszy ostrza\u0142, pokazuj\u0105c przyk\u0142ad innym bran\u017com, kt\u00f3re zobaczy\u0142yby, \u017ce to si\u0119 op\u0142aci. Na pewno jest to warte rozwa\u017cenia, trzeba o tym rzeczywi\u015bcie pomy\u015ble\u0107. Kwestia pasa\u017cer\u00f3w na gap\u0119 jest tam, gdzie s\u0105 zwi\u0105zki, a tam, gdzie nie ma zwi\u0105zk\u00f3w, np. w korporacjach, chodzi o rozpropagowanie przekonania, \u017ce warto w og\u00f3le si\u0119 skrzykn\u0105\u0107 i mie\u0107 wi\u0119ksz\u0105 si\u0142\u0119 przebicia.<\/p>\n
\n<\/strong>Fundusze strajkowe zwi\u0105zki tak czy owak musz\u0105 zorganizowa\u0107. Centrale zwi\u0105zkowe powinny mie\u0107 pieni\u0105dze, aby wspiera\u0107 za\u0142ogi strajkuj\u0105ce w poszczeg\u00f3lnych firmach. Tak to chyba jest rozwi\u0105zywane na Zachodzie.<\/p>\n
\n<\/strong>W Polsce sytuacja bywa toksyczna, gdy jest za du\u017ce rozbicie zwi\u0105zkowe. Do federacyjnych central, takich jak OPZZ i FZZ, mog\u0105 nale\u017ce\u0107 r\u00f3\u017cne konkuruj\u0105ce zwi\u0105zki z jednego zak\u0142adu. \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d ma inne struktury, tam s\u0105 sekcje zawsze tworz\u0105ce jeden zwi\u0105zek, wi\u0119c nie mog\u0105 powsta\u0107 dwie komisje \u201eSolidarno\u015bci\u201d w jednej firmie. U nas w OPZZ zak\u0142ada si\u0119 w obr\u0119bie jednego przedsi\u0119biorstwa zwi\u0105zki g\u00f3rnik\u00f3w, operator\u00f3w maszyn wyci\u0105gowych i elektryk\u00f3w \u2013 kto tylko chce, dlatego OPZZ jest taki s\u0142abiutki, je\u015bli chodzi o sp\u00f3jno\u015b\u0107 w dzia\u0142aniu, nie jest monolitem. W ramach OPZZ-u tylko w kopalniach istnieje kilkana\u015bcie zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych; w niekt\u00f3rych kopalniach uzwi\u0105zkowienie jest rz\u0119du 117%, bo do kilku zwi\u0105zk\u00f3w nale\u017c\u0105 ci sami ludzie, co nie jest do ko\u0144ca ciekawe. Te zwi\u0105zki by\u0142y zak\u0142adane z bardzo r\u00f3\u017cnych pobudek i motywacji.<\/p>\n
\n<\/strong>Uk\u0142ady zbiorowe, z tego co mi wiadomo, przynajmniej na przyk\u0142adzie naszego, zawiera si\u0119 zwykle po to, \u017ceby okre\u015bli\u0107 warunki pracy i p\u0142acy; takie rzeczy jak czas pracy, system zmianowy, kategorie zaszeregowania, stawki, dodatki, inne \u015bwiadczenia typu jubileusze, \u015bwiadczenia socjalne. One oczywi\u015bcie musz\u0105 by\u0107 zgodne z kodeksem pracy. Dotyczy to g\u0142\u00f3wnie warunk\u00f3w pracy i rozdysponowania funduszu p\u0142ac i funduszu \u015bwiadcze\u0144 socjalnych, ewentualnie jeszcze warunk\u00f3w bezpiecze\u0144stwa i higieny pracy, p\u0142acowe typu wysoko\u015b\u0107 pensji czy maksymalne \u015brednie miesi\u0119czne wynagrodzenie. Taka mniej wi\u0119cej jest idea uk\u0142adu zbiorowego pracy i on faktycznie w\u0142a\u015bciwie wyczerpuje wszystkie warunki zbiorowego stosunku pracy. To sprawia \u017ce nie jest tak, i\u017c komu\u015b mo\u017cna uznaniowo da\u0107 wi\u0119cej za to, \u017ce pracuje na jakim\u015b stanowisku. Zgodnie z uk\u0142adem za to nale\u017cy si\u0119 tyle, za to nale\u017cy si\u0119 tyle i ka\u017cdy wie, \u017ce gdy przechodzi na takie stanowisko to zarobi tyle, a na takim tyle, bo jest to zapisane.<\/p>\n
\n<\/strong>Tak, jeste\u015bmy teraz w trakcie negocjowania zwi\u0119kszonego wymiaru urlopu dla pracownik\u00f3w ruchu ci\u0105g\u0142ego u nas. No i przede wszystkim uk\u0142ad zbiorowy powinien zachowywa\u0107 zasady sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej, a ze zwi\u0105zkowego punktu widzenia oznacza to, \u017ce najpierw nale\u017cy zapewni\u0107 pewne niezb\u0119dne minimum, a dopiero p\u00f3\u017aniej r\u00f3\u017cnicowa\u0107 p\u0142ace. Drugim w kolejno\u015bci celem jest motywacyjny charakter p\u0142acy, czyli jakie\u015b docenienie szczeg\u00f3lnie wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 czy trudnych stanowisk. Jednak najpierw musi by\u0107 zagwarantowane podstawowe minimum, godziwo\u015b\u0107 p\u0142acy. U nas jest taka tendencja i zwi\u0105zki to pod\u0142apa\u0142y, \u017ce celem jest tworzenie motywacji do pracy. Ale nasz zwi\u0105zek rozumie to troch\u0119 inaczej: jako stabilno\u015b\u0107 i pewno\u015b\u0107, \u017ce zarobi si\u0119 godziwie.<\/p>\n
\n<\/strong>Tak. Czasami s\u0142ysz\u0119, zwi\u0105zkowcy podnosz\u0105 ten argument, \u017ce my wybitnie ci\u0119\u017cko pracujemy i nie mo\u017cemy zarabia\u0107 tyle, co sprz\u0105taczki. By\u0142a taka niezbyt m\u0105dra grupa, kt\u00f3ra m\u00f3wi\u0142a, \u017ce jest wa\u017cniejsza. Ja bym o tym podyskutowa\u0142, bo bez pracownik\u00f3w i zawod\u00f3w, kt\u00f3rzy dbaj\u0105 \u0142ad i porz\u0105dek, mogliby\u015bmy uton\u0105\u0107 we w\u0142asnych brudach.<\/p>\n
\n<\/strong>Niedawno by\u0142 sonda\u017c po\u015bwi\u0119cony temu, kt\u00f3re zawody ciesz\u0105 si\u0119 najwi\u0119kszym presti\u017cem w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w. Oczywi\u015bcie wysoko byli lekarz czy profesor, ale tak\u017ce g\u00f3rnik i te wszystkie zawody fizyczne. Natomiast mened\u017cerowie i ci od wyciskania warto\u015bci dodanej byli gdzie\u015b na szarym ko\u0144cu.<\/p>\n
\n<\/strong>Tak. W Bogdance jeste\u015bmy akurat organizacj\u0105 zak\u0142adow\u0105, ale u nas status organizacji ponadzak\u0142adowej maj\u0105 \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d i ZZG, zrzeszaj\u0105ce pracownik\u00f3w ze sp\u00f3\u0142ek-c\u00f3rek \u015bwiadcz\u0105cych prac\u0119 na rzecz kopalni. To jest mo\u017cliwe, mo\u017cna to robi\u0107, ale to kwestia zrzeszenia. Nie mieliby\u015bmy nic przeciwko temu, gdyby w naszej organizacji \u201ePrzer\u00f3bki\u201d pojawi\u0142yby si\u0119 osoby z innych zak\u0142ad\u00f3w. Zmieniliby\u015bmy statut. Tylko u nas nie bardzo te zak\u0142ady s\u0105, musia\u0142bym nam\u00f3wi\u0107 ile\u015b ludzi np. z tutejszych sklep\u00f3w, \u017ceby si\u0119 zapisali.<\/p>\n
\n<\/strong>Wszystkie recepty czy pomys\u0142y pad\u0142y ju\u017c w rozmowie. Nie wiem, jak to zrobi\u0107 oddolnie, nie czuj\u0119 si\u0119 na si\u0142ach, ale przede wszystkim trzeba przywr\u00f3ci\u0107 spo\u0142eczny charakter stosunku pracy. To musi by\u0107 odzyskane.<\/p>\n
\n<\/strong>B\u0119dziemy mogli powiedzie\u0107, \u017ce zwi\u0105zki dobrze sobie radz\u0105, je\u015bli zaczn\u0105 kszta\u0142towa\u0107 realia rynku pracy w Polsce, a nie tylko by\u0107 w defensywie. W tej chwili to wygl\u0105da tak, \u017ce zwi\u0105zki broni\u0105 resztek tego, co kiedy\u015b zdoby\u0142 ruch pracowniczy. Miar\u0105 sukcesu by\u0142oby to wszystko, co wspomnia\u0142e\u015b, a wi\u0119c liczba zawartych uk\u0142ad\u00f3w zbiorowych, wy\u017cszy poziom uzwi\u0105zkowienia, co p\u00f3\u017aniej przek\u0142ada si\u0119 na mo\u017cliwo\u015b\u0107 decyzji i zupe\u0142nie inn\u0105 rol\u0119 w Radzie Dialogu Spo\u0142ecznego, bo w tej chwili jeste\u015bmy tam petentami. Rzeczy dotycz\u0105ce bezpiecze\u0144stwa socjalnego g\u00f3rnik\u00f3w, o kt\u00f3rych zacz\u0105\u0142em m\u00f3wi\u0107 trzy lata temu, \u017ce jako g\u00f3rnictwo nie potrzebujemy funduszu sprawiedliwej likwidacji, lecz sprawiedliwej transformacji, dopiero teraz to wychodzi, ale nikt tego nie s\u0142ucha\u0142, zwi\u0105zki m\u00f3wi\u0142y swoje, rz\u0105d m\u00f3wi\u0142 swoje.<\/p>\n
\n<\/strong>Ale\u017c oczywi\u015bcie, to wszystko le\u017cy w kr\u0119gu zainteresowa\u0144 i uprawnie\u0144 zwi\u0105zkowych. Wiadomo, \u017ce kwestie socjalne s\u0105 w zainteresowaniu zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, bo socjal to jest polisa ubezpieczeniowa pracownika, jego kapita\u0142 na przetrwanie. Gdy kto\u015b zostaje zwolniony, to socjal sprawia, \u017ce nie musi bra\u0107 si\u0119 za najgorsz\u0105 i przypadkow\u0105 prac\u0119, lecz dostanie zasi\u0142ek i b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 liczy\u0107 na pomoc pa\u0144stwa. To samo dotyczy te\u017c cho\u0107by polityki mieszkaniowej, aby kto\u015b zwolniony z pracy nie l\u0105dowa\u0142 na bruku, bo np. nie jest w stanie op\u0142aci\u0107 rynkowych stawek najmu mieszkania. Zwi\u0105zki powinny uzna\u0107, \u017ce s\u0105 od tego, aby dba\u0107 o ca\u0142o\u015bciowe socjalne zaplecze \u015bwiata pracy, a nie o efektywno\u015b\u0107, zyskowno\u015b\u0107 czy rentowno\u015b\u0107 ekonomiczn\u0105.<\/p>\n
\n<\/strong>Jedno bez drugiego si\u0119 nie uda, emancypacja b\u0119dzie wtedy, je\u017celi to wszystko by si\u0119 uda\u0142o, \u017ce zawieraliby\u015bmy uk\u0142ady zbiorowe, mieliby\u015bmy wp\u0142yw na rynek pracy \u2013 to w\u0142a\u015bnie by\u0142aby emancypacja. To, \u017ce masowe i silne zwi\u0105zki mia\u0142yby udzia\u0142 w tworzeniu warunk\u00f3w pracy, a nie tylko dzia\u0142a\u0142y defensywnie, aby znowu nam czego\u015b nie urwali albo koncentrowa\u0142y si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na wywalczeniu paru groszy, bo inflacja jest coraz wy\u017csza. Projekty spo\u0142eczne typu reforma podatkowa czy zabezpieczenia spo\u0142ecznego, to te\u017c jest ta emancypacja. Je\u015bli chodzi o emancypacj\u0119 samych zwi\u0105zkowc\u00f3w w dzia\u0142aniach zwi\u0105zk\u00f3w, to le\u017cy w interesie zwi\u0105zk\u00f3w, aby tych ludzi uaktywnia\u0107, aby tworzyli si\u0119 liderzy i \u017ceby by\u0142o komu pracowa\u0107 w ruchu zwi\u0105zkowym. W g\u00f3rnictwie jest r\u00f3\u017cnie, bo nikt nie chce przychodzi\u0107 na oddelegowanie zwi\u0105zkowe, poniewa\u017c nie zaliczaj\u0105 tego czasu do sta\u017cu do\u0142owego. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wszystkich oddelegowanych zwi\u0105zkowc\u00f3w w zwi\u0105zkach g\u00f3rniczych to osoby z prawami emerytalnymi. Nikt z do\u0142u nie chce przyj\u015b\u0107 na oddelegowanie, bo p\u00f3\u017aniej jako 50-letni cz\u0142owiek musia\u0142by odrabia\u0107 to pod ziemi\u0105. Lepiej zrobi\u0107 od razu swoje 25 lat, a potem by\u0107 zwi\u0105zkowcem na emeryturze.<\/p>\n
\n<\/strong>Tak, RDS to jeden z przystank\u00f3w dialogu spo\u0142ecznego w warunkach pokoju spo\u0142ecznego, tak jak uk\u0142ady zbiorowe. Inicjatyw\u0119 ustawodawcz\u0105, spo\u0142eczn\u0105, mog\u0105 wykorzystywa\u0107 same zwi\u0105zki i np. w sprawie emerytur pomostowych ju\u017c chyba trzy razy zbierano podpisy, tylko oczywi\u015bcie nikt tego powa\u017cnie nie traktuje. Zwi\u0105zki maj\u0105 t\u0119 inicjatyw\u0119, nic tu nas nie ogranicza. Jest tylko p\u00f3\u017aniej kwestia nacisku, bo je\u017celi sk\u0142adamy ile\u015b tam tysi\u0119cy podpis\u00f3w, a oni tego nawet nie bior\u0105 pod obrady, to nie wiem, dlaczego nie jeste\u015bmy wtedy pod odpowiednimi urz\u0119dami w liczbie kilkudziesi\u0119ciu tysi\u0119cy rozz\u0142oszczonych zwi\u0105zkowc\u00f3w…<\/p>\n
\n<\/strong>Po pierwsze, r\u00f3\u017cnego rodzaju inne formy zatrudnienia ni\u017c umowa o prac\u0119 na podstawie zbiorowego prawa i stosunku pracy w zorganizowanym pa\u0144stwie nie mog\u0105 by\u0107 w pe\u0142ni uwa\u017cane za prac\u0119. Ona jest pozbawiona tego charakteru spo\u0142ecznego i trudno to uzwi\u0105zkowi\u0107, by\u0142aby to legalizacja patologii. Do\u015bwiadczenie pokazuje, \u017ce cz\u0142owiek bez korzeni w zbiorowo\u015bci pracowniczej w zasadzie traci i na spo\u0142ecznym znaczeniu, i w ko\u0144cu ekonomicznie, cho\u0107by by\u0142 nie wiem jakim super specjalist\u0105, i trac\u0105 na tym wszyscy. Dop\u00f3ki nie b\u0119dziemy mieli pe\u0142nej \u015bwiadomo\u015bci tego, \u017ce praca ma spo\u0142eczny charakter \u2013 nie m\u00f3wi\u0119 ju\u017c nawet o jakim\u015b marksistowskim pogl\u0105dzie, lecz np. o nauce Jana Paw\u0142a II czy innych przedstawicieli spo\u0142ecznej nauki Ko\u015bcio\u0142a \u2013 to b\u0119d\u0105 puste slogany. My nie mo\u017cemy \u201ewychodzi\u0107 naprzeciw wyzwaniom elastycznej pracy\u201d \u2013 nie, my nie mo\u017cemy do tego nawet dopuszcza\u0107. Elastyczna praca na umow\u0119 zlecenie to mo\u017ce by\u0107 wtedy, gdy m\u0142ody s\u0105siad starszemu s\u0105siadowi pomo\u017ce skosi\u0107 trawnik i mog\u0105 sobie podpisa\u0107 umow\u0119. Nie powinna natomiast dotyczy\u0107 zatrudnienia w firmie, kt\u00f3ra jest normalnym podmiotem organizuj\u0105cym prac\u0119. Firma powinna si\u0119 podporz\u0105dkowa\u0107 zbiorowym regu\u0142om prawa pracy, takim jak kodeks pracy czy warunki bezpiecze\u0144stwa pracy.<\/p>\n
\n<\/strong>Kurier odbiera zlecenia od r\u00f3\u017cnych firm, raz od jednej restauracji, raz od drugiej, \u0142atwiej powiedzie\u0107, \u017ce \u015bwiadczy prac\u0119 na rzecz r\u00f3\u017cnych podmiot\u00f3w, ale ma jaki\u015b brand, jak Glovo czy Pyszne.pl. Takie podmioty nale\u017cy traktowa\u0107 jako organizuj\u0105ce prac\u0119, wymaga\u0107 od nich zatrudniania na umowy o prac\u0119 i \u017cadnych kombinacji, \u017ce to jest aplikacja czy co\u015b takiego, przecie\u017c za tym stoj\u0105 konkretne firmy, w\u0142a\u015bciciele itp., zgarniaj\u0105cy zyski. To tylko technologia si\u0119 zmieni\u0142a, polece\u0144 nie wydaje ustnie kierownik, ale co do sedna sprawy to nie ma tu drastycznej zmiany.<\/p>\n
\n<\/strong>Pewnie, \u017ce tak, narz\u0119dzia cyfrowe pe\u0142ni\u0105 u nas du\u017c\u0105 rol\u0119, bo w tej chwili prawie nie biegamy z ulotkami, nie rozwieszamy tego na s\u0142upach, lecz wrzucamy na grup\u0119 facebookow\u0105 i wszyscy maj\u0105 bezpo\u015bredni\u0105 informacj\u0119 zwi\u0105zkow\u0105. Co prawda drukuje si\u0119 raz na jaki\u015b czas papierowe broszurki, ale one przewa\u017cnie te\u017c wisz\u0105 na stronie. Szybki kontakt mi\u0119dzy zwi\u0105zkowcami jest na plus, ludzie mog\u0105 si\u0119 skrzykn\u0105\u0107 na grupie i zorganizowa\u0107. To si\u0119 wykorzystuje, tutaj sporo robi Konfederacja Pracy, s\u0105 bardzo widoczni w Internecie. \u201ePrzer\u00f3bka\u201d te\u017c, mo\u017ce za ma\u0142o udost\u0119pniamy na w\u0142asnych profilach i nie mamy otwartego, ale to te\u017c si\u0119 zmieni. G\u00f3rnictwo si\u0119 jednak troch\u0119 zahermetyzowa\u0142o i czasami kto\u015b tego nie rozumie. S\u0105 inne czasy i inne narz\u0119dzia, mo\u017cna je wykorzysta\u0107, tym bardziej w tych nowoczesnych zawodach, o kt\u00f3rych m\u00f3wi\u0142e\u015b, by\u0142oby to dobre. Kurierzy pracuj\u0105 po ca\u0142ym mie\u015bcie, ale skrzykni\u0119cie si\u0119 na zebranie zwi\u0105zkowe czy zrobienie spotkania na Zoomie to nie jest \u017caden problem.<\/p>\n
\n<\/strong>Na pewno jakie\u015b formy sp\u0119dzania czasu wolnego czy kulturalnego by\u0142yby do podj\u0119cia przez zwi\u0105zki, ale trzeba te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce mamy skromne si\u0142y, a zarazem sporo pracy przy podstawowych sprawach socjalnobytowych, p\u0142acowych itp. Dobrym przyk\u0142adem zwi\u0105zku, kt\u00f3ry jeszcze to prowadzi, jest u nas ZZG, kt\u00f3ry ma sportowy klub bokserski i o\u015brodek, gdzie robi\u0105 festyny. Ale to du\u017cy zwi\u0105zek, dosta\u0142 kiedy\u015b maj\u0105tek w spu\u015bci\u017anie i to trwa.<\/p>\n
\n<\/strong>Zwi\u0105zek b\u0119dzie pod wzgl\u0119dem kulturowym taki, jaka b\u0119dzie wi\u0119kszo\u015b\u0107 jego cz\u0142onk\u00f3w. Dop\u00f3ki spo\u0142ecze\u0144stwo polskie b\u0119dzie w wi\u0119kszo\u015bci, powiedzmy, konserwatywne, to zwi\u0105zek b\u0119dzie jego emanacj\u0105, bo wi\u0119kszo\u015b\u0107 to zwykli ludzie pracy. Wi\u0119c je\u017celi b\u0119dzie konserwatywne, to ja sobie nie wyobra\u017cam, \u017ceby zwi\u0105zek by\u0142 zdecydowanie t\u0119czowy. Je\u017celi si\u0119 oka\u017ce, \u017ce za pi\u0119\u0107 lat nasza baza spo\u0142eczna, czyli pracownicy, jest zwolennikiem pe\u0142nej dost\u0119pno\u015bci par jednop\u0142ciowych do adopcji dzieci, to trudno dyskutowa\u0107 z w\u0142asnymi zwi\u0105zkowcami, wi\u0119c wtedy p\u00f3jdzie si\u0119 na demonstracj\u0119 w tej sprawie. Mo\u017ce gdyby zwi\u0105zki mia\u0142y jakie\u015b think tanki, to mog\u0142yby to analizowa\u0107. Widz\u0119 po ludziach u nas, kt\u00f3rzy nale\u017c\u0105 do \u201eSolidarno\u015bci\u201d, \u017ce w wi\u0119kszo\u015bci maj\u0105 do\u015b\u0107 konserwatywne pogl\u0105dy. OPZZ to jest zbieranina od lewa do prawa, wi\u0119c s\u0105 u nas nawet zwolennicy Konfederacji. Tutaj struktura federacyjna zwi\u0105zku wychodzi bokiem i trudno mie\u0107 zwi\u0105zek jednolity kulturowo czy obyczajowo, wi\u0119c ja w tej chwili nie podj\u0105\u0142bym si\u0119 opowiedzenia za kimkolwiek. No chyba, \u017ce m\u00f3j zwi\u0105zek ju\u017c si\u0119 tak zintegruje i zobaczy, \u017ce w interesie tej bazy spo\u0142ecznej jest np. bardziej liberalne podej\u015bcie do mniejszo\u015bci seksualnych, bo to np. uderza w nas jako pracownik\u00f3w, kiedy jest nieprzyjemnie w pracy, bo ludzie si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 gryz\u0105. O nas jako g\u00f3rnikach trudno powiedzie\u0107, \u017ceby\u015bmy byli jednolit\u0105 grup\u0105 spo\u0142eczn\u0105 o jednych, dominuj\u0105cych pogl\u0105dach.<\/p>\n
\n<\/strong>Zmieni\u0142y si\u0119 teraz realia gospodarcze i geopolityczne. Pewne rzeczy, kt\u00f3re niedawno pisa\u0142em jako prognoz\u0119, dzisiaj s\u0105 faktem dokonanym, i to nie ze wzgl\u0119du na moj\u0105 przenikliwo\u015b\u0107, lecz na to, \u017ce w pewnym momencie historia przyspieszy\u0142a i pokaza\u0142a to, czego nale\u017ca\u0142o si\u0119 spodziewa\u0107, a wi\u0119c \u017ce w momencie kryzysowym \u0142a\u0144cuch dostaw, kt\u00f3ry zosta\u0142 mocno przetr\u0105cony w czasie covidu, co by\u0142o ma\u0142ym chi\u0144skim ostrze\u017ceniem, \u017ceby jednak Europa nie pozbywa\u0142a si\u0119 przemys\u0142u i wytw\u00f3rczo\u015bci, teraz ujawni\u0142o si\u0119 w ca\u0142ej okaza\u0142o\u015bci w obliczu wojny. Brak stabilnych surowc\u00f3w dla Europy to po pierwsze kryzys energetyczny, a po drugie koniec przemys\u0142u. To, \u017ce bez stabilnej energii przemys\u0142 na pewnym poziomie nie mo\u017ce funkcjonowa\u0107, jest wiadome. Je\u015bli przemys\u0142 nie mo\u017ce funkcjonowa\u0107, to Europa uzale\u017cnia si\u0119 od nie zawsze przyjaznych nam partner\u00f3w gospodarczych czy interesariuszy. W nowej sytuacji musi wi\u0119c podlega\u0107 rewizji kwestia tego, co zostawiamy w Europie, a z czego mo\u017cemy zrezygnowa\u0107. \u017beby chroni\u0107 klimat, to ju\u017c w og\u00f3le dalsza i geopolityczna rozmowa, co ten klimat chroni. Ja nie negocjuj\u0119 z negacjonistami, kt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105, \u017ce zmiany klimatu s\u0105 niezale\u017cne od cz\u0142owieka lub \u017ce nie zachodz\u0105. Ale jest pytanie, w kt\u00f3rym miejscu cz\u0142owiek wyrz\u0105dza najwi\u0119ksz\u0105 szkod\u0119 przyrodzie \u2013 czyli sobie, bo gdy my wyginiemy, to przyroda sobie poradzi, tylko ludzie nie przetrwaj\u0105, albo b\u0119dziemy pr\u00f3bowali \u017cy\u0107 w \u015bwiecie, w kt\u00f3rym si\u0119 nie da \u017cy\u0107. Zatem poza dyskusj\u0105 jest kwestia popierania ekologii, ale pod dyskusj\u0119 trzeba podda\u0107 to, jak o te kwestie dba\u0107 skutecznie. Nie da si\u0119 tego zrobi\u0107 metodami ekonomicznymi, bo przynosi to efekty odwrotne do oczekiwanych. Wielu my\u015bli, \u017ce gdy wypij\u0119 nap\u00f3j przez papierow\u0105 s\u0142omk\u0119 i kupi\u0119 ubrania w second handzie, to mog\u0119 lecie\u0107 dwa razy w roku na Zanzibar \u2013 no nie, to tak nie dzia\u0142a, jest to wr\u0119cz szkodliwe. Je\u015bli transformacja dotyczy restrukturyzacji w obszarze energetyki, to rola energetyk\u00f3w i g\u00f3rnik\u00f3w jest absolutnie podmiotowa i liderska. To oni musz\u0105 si\u0119 zrestrukturyzowa\u0107, cokolwiek zrobi\u0107, a pa\u0144stwo niech si\u0119 zastanowi, czy to si\u0119 w og\u00f3le op\u0142aci. Je\u017celi pa\u0144stwo uzna, a spo\u0142ecze\u0144stwo powie, \u017ce nie chce w\u0119gla, to w porz\u0105dku. Tylko to nie mo\u017ce kosztowa\u0107 miejsc pracy. Postulat miejsce pracy za miejsce pracy i kilowat zielonej polskiej energii za kilowat utracony z w\u0119gla, to jest podstawa. A podejrzewam, \u017ce jednej i drugiej b\u0119dziemy jeszcze potrzebowa\u0107 energii zar\u00f3wno zielonej, jak i w\u0119glowej, i niczego nie trzeba b\u0119dzie zast\u0119powa\u0107, a wr\u0119cz na pot\u0119g\u0119 szuka\u0107 r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii. I atomu mo\u017ce by\u0107 za ma\u0142o, chyba \u017ce kto\u015b puknie si\u0119 w g\u0142ow\u0119 i zacznie te zasoby oszcz\u0119dza\u0107, nie produkowa\u0107 wszystkiego w nadmiarze, sko\u0144czy wytwarza\u0107 \u015bmieci, rzeczy niepotrzebne, a zacznie racjonalnie gospodarowa\u0107 zasobami Ziemi. Ale my w Polsce nie jeste\u015bmy w stanie o tym zdecydowa\u0107, kto\u015b musia\u0142by mocno wzi\u0105\u0107 za buzi\u0119 korporacje…<\/p>\n
\n<\/strong>Bli\u017csza jest mi opcja, kt\u00f3ra m\u00f3wi, \u017ce to jest konflikt i s\u0105 dwa antagonistyczne obozy, kt\u00f3re na jaki\u015b czas zawieraj\u0105 pok\u00f3j spo\u0142eczny. W obecnym systemie ekonomicznym to nie jest partnerstwo, lecz wsp\u00f3\u0142praca konia z je\u017ad\u017acem. O partnerstwie b\u0119dziemy m\u00f3wili wtedy, gdy obie strony b\u0119d\u0105 mia\u0142y por\u00f3wnywalny wp\u0142yw na zarz\u0105dzanie, ale obecnie nie maj\u0105, wi\u0119c trudno m\u00f3wi\u0107 o partnerstwie. Na razie jeszcze si\u0119 na to nie zanosi i tego partnerstwa w dialogu za bardzo nie widz\u0119. Pa\u0144stwo jako arbiter godzi dwie przeciwstawne strony i interesy, a przeciwstawne interesy s\u0105 pomi\u0119dzy zyskiem kapita\u0142u a dobrostanem \u015bwiata pracy. Niestety, tak to wychodzi i za bardzo nie da si\u0119 tego przypudrowa\u0107. Partnerstwo to jest pewne eufemistyczne nazwanie ci\u0105g\u0142ego godzenia konfliktu interes\u00f3w i niczego innego nie mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107.<\/p>\n