{"id":118163,"date":"2023-10-05T00:02:05","date_gmt":"2023-10-04T22:02:05","guid":{"rendered":"http:\/\/czlowiekwpracy.pl\/?p=118163"},"modified":"2023-10-09T11:18:42","modified_gmt":"2023-10-09T09:18:42","slug":"z-monika-sobiech-rozmawia-szymon-majewski","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/czlowiekwpracy.pl\/?p=118163","title":{"rendered":"Z Monik\u0105 Sobiech<BR>rozmawia Szymon Majewski"},"content":{"rendered":"<section class=\"wpb-content-wrapper\"><p>[vc_row unlock_row_content=&#8221;yes&#8221; row_height_percent=&#8221;0&#8243; override_padding=&#8221;yes&#8221; h_padding=&#8221;5&#8243; top_padding=&#8221;2&#8243; bottom_padding=&#8221;3&#8243; overlay_alpha=&#8221;50&#8243; gutter_size=&#8221;3&#8243; column_width_percent=&#8221;100&#8243; shift_y=&#8221;0&#8243; z_index=&#8221;0&#8243; uncode_shortcode_id=&#8221;140315&#8243;][vc_column column_width_percent=&#8221;100&#8243; gutter_size=&#8221;3&#8243; overlay_alpha=&#8221;50&#8243; shift_x=&#8221;0&#8243; shift_y=&#8221;0&#8243; shift_y_down=&#8221;0&#8243; z_index=&#8221;0&#8243; medium_width=&#8221;0&#8243; mobile_width=&#8221;0&#8243; width=&#8221;1\/1&#8243; uncode_shortcode_id=&#8221;377196&#8243;][vc_column_text uncode_shortcode_id=&#8221;145793&#8243;]<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Monika Sobiech<\/strong> jest dzia\u0142aczk\u0105 NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w firmie Nielsen.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Jest Pani dzia\u0142aczk\u0105 zwi\u0105zkow\u0105 w mi\u0119dzynarodowym przedsi\u0119biorstwie z sektora us\u0142ug, wykorzystuj\u0105cym prac\u0119 umys\u0142ow\u0105. Potocznie m\u00f3wi\u0105c \u2013 w korporacji, a wi\u0119c miejscu raczej niekojarzonym ze zwi\u0105zkami zawodowymi. Jakie by\u0142y okoliczno\u015bci powstania organizacji zwi\u0105zkowej w Pani miejscu pracy? Co takiego si\u0119 wydarzy\u0142o, \u017ce pracownicy zdecydowali si\u0119 na taki ruch? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Monika Sobiech:<\/strong> Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce to bardzo nietypowe \u2013 zwi\u0105zek zawodowy w korporacji. Chocia\u017c, szczerze m\u00f3wi\u0105c, w momencie zak\u0142adania zwi\u0105zku nie mia\u0142am \u015bwiadomo\u015bci tego faktu. Impulsem do za\u0142o\u017cenia zwi\u0105zku by\u0142o to, \u017ce nikt z nami niczego nie konsultowa\u0142, nie mieli\u015bmy dost\u0119pu do \u017cadnych informacji. Pracodawca bardzo cz\u0119sto nas zaskakiwa\u0142 \u2013 w ostatniej chwili dowiadywali\u015bmy si\u0119 o restrukturyzacji czy innych powa\u017cnych zmianach. W pewnym momencie stwierdzili\u015bmy: \u201enic nie wiemy, rozmawiamy z mened\u017cerami, oni te\u017c nic nie wiedz\u0105, na drugi dzie\u0144 przekazuj\u0105 nam informacje z chwili na chwil\u0119\u201d. Pracowa\u0142am i nadal pracuj\u0119 w dziale operacji w Polsce. Przez jaki\u015b czas by\u0142 pomys\u0142, \u017ceby ten dzia\u0142 przenie\u015b\u0107 do Indii, w ramach ci\u0119cia koszt\u00f3w. Nie wiedzieli\u015bmy dok\u0142adnie, co i jak, tylko tyle, \u017ce by\u0142 taki pomys\u0142. P\u00f3\u017aniej okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Indie s\u0105 jako\u015bciowo bardzo s\u0142abe, wi\u0119c zrezygnowano z tej zmiany. To z jednej strony by\u0142a dobra wiadomo\u015b\u0107, a z drugiej strony od wieloletnich pracownik\u00f3w, pracuj\u0105cych w tej firmie po 20, a nawet wi\u0119cej lat, zacz\u0119to wymaga\u0107 znajomo\u015bci j\u0119zyka angielskiego, kt\u00f3rej nie wymagano wcze\u015bniej. Nagle sta\u0142 si\u0119 konieczny i w \u017caden spos\u00f3b firma nie chcia\u0142a wspiera\u0107 tych starszych, do\u015bwiadczonych pracownik\u00f3w w nauce angielskiego. To byli bardzo dobrzy, wieloletni i lojalni pracownicy, ale zabrak\u0142o im wsparcia. Nie wiedzieli\u015bmy, co z nimi b\u0119dzie. Nikt nas o niczym nie informowa\u0142 i to by\u0142o impulsem do podj\u0119cia takich dzia\u0142a\u0144, \u017ceby zacz\u0119li z nami w ko\u0144cu rozmawia\u0107 i nas o r\u00f3\u017cnych rzeczach informowa\u0107, aby\u015bmy mieli jaki\u015b wp\u0142yw.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Sk\u0105d wzi\u0105\u0142 si\u0119 pomys\u0142, aby skorzysta\u0107 z tej formy ochrony swoich praw i walki o nie? Ona jest w Polsce nietypowa, mamy niski poziom uzwi\u0105zkowienia. Czy uda\u0142o si\u0119 \u0142atwo znale\u017a\u0107 te 10 os\u00f3b do za\u0142o\u017cenia organizacji, jaka by\u0142a reakcja pracodawcy, czy spotkali\u015bcie si\u0119 z jakimi\u015b problemami? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">To by\u0142o kilka lat temu, w czerwcu. Z dwoma kole\u017cankami zacz\u0119\u0142am o tym rozmawia\u0107 i trwa\u0142o to d\u0142ugo, ale brakowa\u0142o nam decyzyjno\u015bci, \u017ceby rzeczywi\u015bcie co\u015b w tym kierunku zrobi\u0107. W pewnym momencie zrobi\u0142am to spontanicznie: znalaz\u0142am telefon do dzia\u0142u rozwoju \u201eSolidarno\u015bci\u201d, napisa\u0142am e-maila, odpisa\u0142a mi dziewczyna stamt\u0105d, \u017ce ch\u0119tnie si\u0119 spotka, przyjecha\u0142a do nas do firmy i pogada\u0142y\u015bmy. Tego samego dnia we trzy stwierdzi\u0142y\u015bmy, \u017ce za\u0142o\u017cymy zwi\u0105zek. Je\u015bli chodzi o ch\u0119tne osoby, na pocz\u0105tek znalaz\u0142y\u015bmy ich 13 i nie by\u0142o z tym problemu, nie musia\u0142y\u015bmy nikogo namawia\u0107. W ci\u0105gu chyba tygodnia czy dw\u00f3ch podwoi\u0142y\u015bmy t\u0119 liczb\u0119 \u2013 wi\u0119c na pocz\u0105tku by\u0142 taki efekt \u201ewow\u201d. P\u00f3\u017aniej rzeczywi\u015bcie to troch\u0119 usta\u0142o, ale by\u0142 taki okres, \u017ce codziennie mia\u0142y\u015bmy jak\u0105\u015b now\u0105 deklaracj\u0119.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">U nas jest spora rotacja zatrudnionych \u2013 ludzie pracuj\u0105, a potem id\u0105 do kolejnego miejsca. Do nas przyst\u0105pili g\u0142\u00f3wnie pracownicy z dzia\u0142u operacji, kt\u00f3rzy troch\u0119 bali si\u0119 zwolnienia i to by\u0142o ich motywem, ale znalaz\u0142y si\u0119 te\u017c osoby z innych dzia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re na przyk\u0142ad mia\u0142y zwi\u0105zkowc\u00f3w w rodzinie i ten temat by\u0142 im bliski. Rzeczywi\u015bcie je\u015bli chodzi o \u015bwiadomo\u015b\u0107 zwi\u0105zkow\u0105, to jest ona niewielka. Ludzie ch\u0119tnie korzystaj\u0105 z wiedzy i wsparcia zwi\u0105zkowc\u00f3w, cz\u0119sto do nas pisz\u0105 w r\u00f3\u017cnych sprawach, ale niech\u0119tnie si\u0119 zapisuj\u0105.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Pracodawcy cz\u0119sto bywaj\u0105 bardzo niech\u0119tni zwi\u0105zkom zawodowym \u2013 s\u0105 liczne przyk\u0142ady zachowa\u0144 zupe\u0142nie niezgodnych z prawem, takich jak zwalnianie os\u00f3b zak\u0142adaj\u0105cych organizacje zwi\u0105zkowe. <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">U nas to by\u0142 szok dla pracodawcy \u2013 nie spodziewa\u0142am si\u0119 tego, \u017ce reakcja b\u0119dzie taka jaka by\u0142a. Nasza firma m\u00f3wi\u0142a o sobie i prezentowa\u0142a si\u0119 jako bardzo otwarta dla ka\u017cdego rodzaju inno\u015bci, otwarta na dialog i ludzi. Mamy zreszt\u0105 w firmie r\u00f3\u017cne organizacje pracownicze \u2013 Women in Nielsen, mamy zajmuj\u0105c\u0105 si\u0119 dzia\u0142aniami charytatywnymi organizacj\u0119 Nielsen Care, mamy te\u017c organizacj\u0119 Pride, kt\u00f3ra zrzesza osoby LGBT. Zawsze by\u0142o du\u017co akcji propracowniczych zwi\u0105zanych w\u0142a\u015bnie z tymi organizacjami \u2013 by\u0142am wi\u0119c przekonana, \u017ce gdy my si\u0119 pojawimy jako zwi\u0105zek zawodowy, to przyjm\u0105 nas r\u00f3wnie ch\u0119tnie. To by\u0142o troszeczk\u0119 naiwne, bo okaza\u0142o si\u0119, \u017ce przyj\u0119to nas bardzo niech\u0119tnie \u2013 niby pozornie okej, ale nie chcieli z nami rozmawia\u0107, zbywali nas i du\u017co rzeczy musieli\u015bmy sobie wywalczy\u0107. Zadeklarowali, \u017ce mo\u017ce b\u0119d\u0105 z nami rozmawia\u0107, ale na takiej zasadzie, \u017ce to oni maj\u0105 ostatnie s\u0142owo i to za ka\u017cdym razem podkre\u015blali, \u017ce nas wys\u0142uchaj\u0105, ale ich racja jest najwa\u017cniejsza. Momentem kryzysowym by\u0142o te\u017c to, \u017ce w pewnym momencie m\u00f3j dzia\u0142 operacji przeszed\u0142 do centrum operacyjnego, i mimo \u017ce znam angielski, nie przesz\u0142am do tego dzia\u0142u. Kazano mi rekrutowa\u0107 si\u0119 do tego dzia\u0142u, rekrutowa\u0142am si\u0119 te\u017c do innych, i w pewnym momencie w og\u00f3le nie mia\u0142am zaj\u0119cia w firmie. Nie mogli mnie zwolni\u0107, bo by\u0142am przewodnicz\u0105c\u0105 organizacji zwi\u0105zkowej, a stanowisko, kt\u00f3re mi zaproponowali, by\u0142o du\u017co poni\u017cej moich kompetencji. Ca\u0142ej komisji zaproponowali to stanowisko, moje kole\u017canki si\u0119 na nie zgodzi\u0142y, ale ja nie, bo to by\u0142o sporo poni\u017cej tego, co robi\u0142am do tej pory i co umiem. Nie zgodzi\u0142am si\u0119 na to, wi\u0119c zgodnie z art. 42 \u00a7 4 oddelegowali mnie na trzy miesi\u0105ce do innego dzia\u0142u i wtedy nie mog\u0142am tego odm\u00f3wi\u0107 \u2013 mieli nadziej\u0119, \u017ce po trzech miesi\u0105cach automatycznie zostan\u0119 w tym dziale, bardzo podstawowym, gdzie praca polega\u0142a na przepisywaniu danych z paragon\u00f3w. Zacz\u0119li mnie straszy\u0107, \u017ce rozwi\u0105\u017c\u0105 umow\u0119 i chcieli na mnie wywrze\u0107 presj\u0119, sk\u0142\u00f3ci\u0107 z dziewczynami z naszej komisji \u2013 m\u00f3wiono im: \u201epatrzcie, jak ona si\u0119 zachowuje, uwa\u017ca si\u0119 za kogo\u015b lepszego ni\u017c wy, bo wy przyj\u0119\u0142y\u015bcie ofert\u0119, a ona nie przyj\u0119\u0142a\u201d, tak pr\u00f3bowali wp\u0142yn\u0105\u0107 na nasze relacje. Rzeczywi\u015bcie by\u0142o ci\u0119\u017cko, zacz\u0119\u0142am dziewczynom t\u0142umaczy\u0107, \u017ce to nie o to chodzi i \u017ce uwa\u017cam, \u017ce skoro one to przyj\u0119\u0142y, to jest to ich sprawa i indywidualna decyzja. By\u0142 szereg r\u00f3\u017cnych pism, w mi\u0119dzyczasie te\u017c za\u017c\u0105dali od komisji zak\u0142adowej zwi\u0105zku zgody na przeniesienie mnie \u2013 kombinowali z r\u00f3\u017cnymi rzeczami i w rezultacie by\u0142o tak, \u017ce przez rok, do czasu zmiany dyrektora personalnego, nie mia\u0142am pracy. Przychodzi\u0142am do pracy, dali mi jakie\u015b biurko gdzie\u015b w odosobnieniu i nic nie robi\u0142am, nie mia\u0142am zaj\u0119cia, nie mia\u0142am stanowiska. Dopiero gdy zmieni\u0142 si\u0119 dyrektor personalny, stanowisko dla mnie znalaz\u0142o si\u0119 w\u0142a\u015bnie w centrum operacyjnym. Ale po roku takich przepychanek. P\u00f3\u017aniej rzeczywi\u015bcie pojawi\u0142 si\u0119 dialog \u2013 ca\u0142y czas s\u0105 i b\u0119d\u0105 nieporozumienia, aczkolwiek wygl\u0105da to du\u017co lepiej ni\u017c wcze\u015bniej.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Jakie zasoby \u2013 intelektualne czy inne \u2013 by\u0142y Wam potrzebne przy zak\u0142adaniu organizacji zwi\u0105zkowej? Na czym musia\u0142y\u015bcie si\u0119 zna\u0107? Czy by\u0142a potrzebna wiedza prawna, trzeba si\u0119 by\u0142o szybko doszkoli\u0107 z ustawy o zwi\u0105zkach zawodowych, kodeksu pracy i innych akt\u00f3w prawnych? W jaki spos\u00f3b sobie z tym poradzi\u0142y\u015bcie \u2013 ale tak\u017ce z innymi kwestiami, np. finansowymi? Czego po prostu potrzeba by\u0142o w momencie za\u0142o\u017cenia zwi\u0105zku? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Potrzeba by\u0142o wszystkiego, bo nie wiedzia\u0142y\u015bmy zupe\u0142nie nic. Posz\u0142y\u015bmy w to ca\u0142kowicie w ciemno i rzeczywi\u015bcie by\u0142o sporo rzeczy, kt\u00f3rych nam brakowa\u0142o. Gdy ju\u017c si\u0119 zapisa\u0142am do zwi\u0105zku, to p\u00f3\u017aniej widzia\u0142am wiele wad w tym systemie. My generalnie dobrze trafi\u0142y\u015bmy, na osoby z dzia\u0142u rozwoju, do\u015bwiadczonego dzia\u0142acza zwi\u0105zkowego, kt\u00f3ry by\u0142 dla nas w pewnym momencie nieformalnym mentorem. M\u00f3wi\u0119, \u017ce nieformalnym, bo generalnie niestety nie ma czego\u015b takiego. Przynajmniej w \u201eSolidarno\u015bci\u201d, bo nie wiem, jak w innych zwi\u0105zkach wygl\u0105da mentoring, \u017ce kto\u015b nade mn\u0105 czuwa, pomaga i chodzi ze mn\u0105 na spotkania. Z t\u0105 osob\u0105 by\u0142o tak nieformalnie \u2013 to by\u0142 do\u015bwiadczony zwi\u0105zkowiec, bardzo otwarty. On nam na pocz\u0105tku bardzo du\u017co pom\u00f3g\u0142, je\u015bli chodzi np. o negocjacje regulaminu. W bardzo wielu sprawach nam pom\u00f3g\u0142 i zwraca\u0142 uwag\u0119 na wiele takich rzeczy \u2013 na przyk\u0142ad na termin z\u0142o\u017cenia zmian do regulaminu, gdzie mo\u017cna by\u0142o przypuszcza\u0107, \u017ce pracodawca celowo wprowadza\u0142 nas w b\u0142\u0105d. To by\u0142o dla nas bardzo pomocne, tak samo jak szkolenia, kt\u00f3re od razu si\u0119 pojawi\u0142y \u2013 ze spraw zwi\u0105zkowych czy wymaganych akt\u00f3w prawnych. To by\u0142 tylko pocz\u0105tek; cz\u0142owiek si\u0119 uczy przez ca\u0142e \u017cycie i je\u015bli chodzi o prac\u0119 zwi\u0105zkow\u0105, to jest to praca na ca\u0142y etat, poza godzinami, ca\u0142y czas trzeba co\u015b czyta\u0107, ca\u0142y czas trzeba si\u0119 szkoli\u0107, poszerza\u0107 kontakty, kt\u00f3re te\u017c s\u0105 bardzo wa\u017cne. S\u0105 prawnicy w regionalnej strukturze zwi\u0105zku i mo\u017cna si\u0119 z nimi skontaktowa\u0107, ale oni s\u0105 troszeczk\u0119 zerojedynkowi: to jest ok, to nie jest ok, nie wg\u0142\u0119biaj\u0105 si\u0119, nie anga\u017cuj\u0105 w temat. Praktyk zwi\u0105zkowy my\u015bli zupe\u0142nie inaczej. To jest naprawd\u0119 potrzebne \u2013 taka nowa organizacja powinna by\u0107 przynajmniej przez rok prowadzona za r\u0119k\u0119 czy to przez prawnika, czy przez jakiego\u015b do\u015bwiadczonego zwi\u0105zkowca, w\u0142a\u015bnie w ramach mentoringu. Pocz\u0105tkuj\u0105ce osoby nie powinny chodzi\u0107 na spotkania z pracodawc\u0105 bez wsparcia innej, do\u015bwiadczonej osoby. To bardzo du\u017co daje i wydaje mi si\u0119, \u017ce brakuje takiego systemu.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Nawet je\u015bli ta osoba jest z innego zak\u0142adu pracy, niekoniecznie zna konkretn\u0105 miejscow\u0105 specyfik\u0119, ale posiada wiedz\u0119 o samej dzia\u0142alno\u015bci zwi\u0105zkowej? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Tak, w sensie zwi\u0105zkowym \u2013 chodzi g\u0142\u00f3wnie o prawa, kt\u00f3re przys\u0142uguj\u0105 zwi\u0105zkowcom, dzia\u0142aczowi zwi\u0105zkowemu. My nie mieli\u015bmy tej wiedzy. W pierwszych rozmowach z pracodawc\u0105 by\u0142y\u015bmy zreszt\u0105 bardzo potulne \u2013 co on powiedzia\u0142, to my odpowiada\u0142y\u015bmy, \u017ce tak, okej. Potrzebny by\u0142 nam czas, \u017ceby si\u0119 otworzy\u0107, nabra\u0107 pewno\u015bci siebie i powiedzie\u0107, \u017ce to nie jest okej, albo wprost powiedzie\u0107 \u201enie\u201d. Musieli\u015bmy si\u0119 te\u017c nauczy\u0107 odwagi, \u017ceby powiedzie\u0107 \u201enie\u201d wtedy, kiedy mo\u017cemy to powiedzie\u0107, ale do tego jest potrzebna osoba, kt\u00f3ra wie, gdy mo\u017cna powiedzie\u0107 \u201enie\u201d, a kiedy niekoniecznie, a kiedy musimy si\u0119 ograniczy\u0107. Wydaje mi si\u0119, \u017ce dobry zwi\u0105zkowiec musi troszk\u0119 by\u0107 dyplomat\u0105, kt\u00f3ry wie, kiedy mo\u017cna by\u0107 asertywnym, a kiedy trzeba odwlec swoje cele w czasie. Nie popieram takiej zwi\u0105zkowej agresji, a s\u0105 i tacy zwi\u0105zkowcy \u2013 mnie si\u0119 nale\u017cy i koniec, strajk, podpalanie opon i tak dalej. To nie t\u0119dy droga i u nas to si\u0119 nie sprawdzi.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Sk\u0105d akurat wyb\u00f3r \u201eSolidarno\u015bci\u201d? Jaka jest specyfika dzia\u0142ania akurat tej centrali zwi\u0105zkowej? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Wybrali\u015bmy kontakt z \u201eSolidarno\u015bci\u0105\u201d, bo tylko o niej co\u015b s\u0142ysza\u0142am. Nie mia\u0142am \u017cadnej wiedzy, wiedzia\u0142am, \u017ce jest \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d, bo jest znana, ma znane logo, zreszt\u0105 moi rodzice te\u017c byli dawno temu w \u201eSolidarno\u015bci\u201d w swoich zak\u0142adach pracy. Wiedzia\u0142am, \u017ce ten zwi\u0105zek istnieje i dlatego rozmawia\u0142am akurat z nim, a z innymi zwi\u0105zkami nie. Z perspektywy czasu uwa\u017cam, \u017ce to by\u0142 troch\u0119 b\u0142\u0105d i rzeczywi\u015bcie mogli\u015bmy zrobi\u0107 szerszy research. Na korzy\u015b\u0107 \u201eSolidarno\u015bci\u201d przemawia jednak to, \u017ce cho\u0107 jest co prawda wi\u0119ksza sk\u0142adka ni\u017c gdzie indziej, to jest te\u017c odpowiednia obs\u0142uga \u2013 mn\u00f3stwo ekspert\u00f3w z ka\u017cdej dziedziny i obawiam si\u0119, \u017ce w mniejszych zwi\u0105zkach, kt\u00f3re s\u0105 sporo ta\u0144sze, mo\u017ce tego nie by\u0107. Podejrzewam, \u017ce by\u0107 mo\u017ce nie mieliby\u015bmy tam takiego wsparcia, kt\u00f3re ju\u017c na pocz\u0105tku dostali\u015bmy z \u201eSolidarno\u015bci\u201d. To s\u0105 dwie strony medalu. Z jednej strony bardziej nowoczesne, mniejsze zwi\u0105zki, z drugiej organizacje troch\u0119 bardziej skostnia\u0142e i nieprzygotowane na spontaniczne dzia\u0142ania, jak nasza centrala, ale to jest tak, \u017ce ci wi\u0119ksi maj\u0105 zaplecze i ono jest silne.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Zwi\u0105zki zawodowe nie dzia\u0142aj\u0105 w pr\u00f3\u017cni, lecz w pewnej rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3ra jest zdefiniowana w ustawach. Co z perspektywy dzia\u0142aczki mo\u017ce Pani powiedzie\u0107 o ustawie o zwi\u0105zkach zawodowych z 23 maja 1991 roku i jej p\u00f3\u017aniejszych nowelizacjach, jak tej o prawie do zrzeszania si\u0119 os\u00f3b zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych i samozatrudnionych czy o ustawie o rozwi\u0105zywaniu spor\u00f3w zbiorowych. Czy ustawy dobrze odpowiadaj\u0105 na zwi\u0105zkowe potrzeby? Czy nale\u017ca\u0142oby co\u015b w nich zmieni\u0107, czy s\u0105 przestrzegane? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Je\u017celi chodzi o ustaw\u0119 o sporach zbiorowych, to szczerze m\u00f3wi\u0105c za bardzo jej nie znam, bo nigdy si\u0119 nie przygotowywa\u0142am do sporu zbiorowego. Co do ustawy o zwi\u0105zkach zawodowych, to musia\u0142abym si\u0119 zastanowi\u0107, co bym chcia\u0142a zmieni\u0107 \u2013 ona by\u0142a jaki\u015b czas temu nowelizowana i rzeczywi\u015bcie dla nowych organizacji mo\u017ce by\u0107 trudna kwestia zmian dotycz\u0105cych ochrony os\u00f3b z zarz\u0105du zwi\u0105zku przed zwolnieniem z pracy. Teraz jest tak, \u017ce chroni si\u0119 tylko reprezentatywne organizacje, musz\u0105 mie\u0107 one w danej firmie co najmniej 8% uzwi\u0105zkowienia i to jest problem. My teraz, nie maj\u0105c tych 8%, nie jeste\u015bmy organizacj\u0105 reprezentatywn\u0105, bo jest u nas w tym momencie jeszcze druga organizacja zwi\u0105zkowa, kt\u00f3ra jest reprezentatywna. Ale to jest rzeczywi\u015bcie problem \u2013 \u017ceby na starcie mie\u0107 8% uzwi\u0105zkowienia i mo\u017cliwo\u015b\u0107 ochrony ca\u0142ego zarz\u0105du, a nie tylko przewodnicz\u0105cego, to w tych czasach jest cz\u0119sto zupe\u0142nie nierealne. To jest problem, nie wiem, kto si\u0119 na to zgodzi\u0142, ale to nie jest fajna rzecz. Zwi\u0105zki zawodowe nie s\u0105 zbyt popularne, d\u0142ugo trzeba przekonywa\u0107 ludzi do ich za\u0142o\u017cenia i do wst\u0119powania. Gdybym dzisiaj chcia\u0142a zrobi\u0107 to, co zrobili\u015bmy kiedy\u015b, to tego zwi\u0105zku bym nie za\u0142o\u017cy\u0142a; nie zgromadzi\u0142abym liczby os\u00f3b wystarczaj\u0105cej, \u017ceby zapewni\u0107 bezpiecze\u0144stwo sobie i ca\u0142emu zarz\u0105dowi komisji zak\u0142adowej.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Na czym polega reprezentatywno\u015b\u0107, jaki by\u0142 wcze\u015bniej ten pr\u00f3g? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Wcze\u015bniej by\u0142o 7%, teraz 8% dla zwi\u0105zk\u00f3w du\u017cych w skali kraju, tj. \u201eSolidarno\u015bci\u201d, Forum Zwi\u0105zk\u00f3w Zawodowych oraz Og\u00f3lnopolskiego Porozumienia Zwi\u0105zk\u00f3w Zawodowych. Z kolei dla zwi\u0105zk\u00f3w mniejszych w skali kraju wynosi ono 10% og\u00f3\u0142u pracownik\u00f3w danego przedsi\u0119biorstwa. Wcze\u015bniej by\u0142o tak, \u017ce w zale\u017cno\u015bci od liczby cz\u0142onk\u00f3w mog\u0142am mie\u0107 wi\u0119cej chronionych etat\u00f3w. Musia\u0142am mie\u0107 30 os\u00f3b w zwi\u0105zku, \u017ceby mie\u0107 trzy osoby chronione, czyli w\u0142a\u015bnie zarz\u0105d \u2013 mnie, sekretarza i skarbnika. W tym momencie jest tak, \u017ce aby mie\u0107 etaty chronione, musimy by\u0107 albo jedyn\u0105 organizacj\u0105 w firmie (jedyna organizacja jest automatycznie reprezentatywna), albo zrzesza\u0107 8% za\u0142ogi \u2013 czyli je\u015bli u nas pracuje 1500 os\u00f3b, to mo\u017cna sobie policzy\u0107, \u017ce obecnie musimy zrzesza\u0107 o wiele wi\u0119cej os\u00f3b ni\u017c dawniej, \u017ceby zarz\u0105d zwi\u0105zku by\u0142 chroniony przed wyrzuceniem z pracy pod byle pretekstem.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Czyli reprezentatywno\u015b\u0107 dotyczy liczby chronionych etat\u00f3w, ale czy jest to te\u017c np. kwestia bycia dopuszczanym do negocjacji z pracodawc\u0105? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Tak, pracodawca ma obowi\u0105zek rozmawia\u0107 w przypadku np. uk\u0142ad\u00f3w zbiorowych, wtedy musi si\u0119 liczy\u0107 z reprezentatywn\u0105 organizacj\u0105 zwi\u0105zkow\u0105. Ona ma wtedy najwi\u0119kszy g\u0142os, z ni\u0105 pracodawca musi podj\u0105\u0107 rozmow\u0119, z innymi nie musi. To te\u017c jest istotne.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Czyli t\u0119 zmian\u0119 ustawy o zwi\u0105zkach zawodowych ocenia Pani negatywnie. Czy inne akty prawne maj\u0105 znaczenie dla Pani jako zwi\u0105zkowczyni? Czy dla sytuacji pracownik\u00f3w i zwi\u0105zk\u00f3w licz\u0105 si\u0119 jakie\u015b rozporz\u0105dzenia ni\u017cszego rz\u0119du, np. ministerialne? A z drugiej strony akty prawa mi\u0119dzynarodowego \u2013 dyrektywy i rozporz\u0105dzenia unijne, rezolucje, konwencje i zalecenia Mi\u0119dzynarodowej Organizacji Pracy? Czy czasami takie dokumenty mog\u0105 by\u0107 argumentem w negocjacjach z pracodawc\u0105 \u2013 chcemy np., \u017ceby przys\u0142ugiwa\u0142o nam wi\u0119cej urlopu, a MOP wyda\u0142a dyrektyw\u0119, w kt\u00f3rej to jest zalecane? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Nie, na poziomie zak\u0142adowym nie. Nawet gdybym co\u015b takiego znalaz\u0142a i mog\u0142abym o tym powiedzie\u0107, uznano by to za ciekawostk\u0119 i nie wzi\u0119liby tego pod uwag\u0119. Nasze realia okre\u015bla polskie prawo, kt\u00f3re zapewnia 26 albo 20 dni urlopu w zale\u017cno\u015bci od sta\u017cu pracy. Obecnie mamy taki problem, \u017ce od marca 2020 roku pracujemy zdalnie i nie mo\u017cemy si\u0119 doprosi\u0107 jakiejkolwiek rekompensaty za media, pr\u0105d, wod\u0119, cokolwiek \u2013 jakikolwiek zwrot koszt\u00f3w. Pracodawca m\u00f3wi, \u017ce tego nie ma w naszym lokalnym prawie \u2013 i niewa\u017cne, \u017ce w naszej firmie jest to negocjowane na poziomie europejskiej rady zak\u0142adowej i np. w Holandii wynegocjowano ju\u017c ca\u0142kiem godne pieni\u0105dze. Ale dla pracodawcy w Polsce to nie jest argument, \u017ce gdzie\u015b tam jest lepiej, \u017ce np. we W\u0142oszech dostaj\u0105 na \u015bwi\u0119ta po 200 euro. Odpowiada, \u017ce tu jest Polska, to nie s\u0105 W\u0142ochy, mimo \u017ce to ta sama firma. To jest dobre na poziomie negocjacji krajowych, rz\u0105dowych \u2013 wtedy to rzeczywi\u015bcie s\u0105 dobre argumenty. Ale nie na poziomie zak\u0142adowym.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Chyba w\u0142a\u015bnie w ustawie o zwi\u0105zkach zawodowych jest zapisane, \u017ce uk\u0142ady zbiorowe nie mog\u0105 by\u0107 gorsze od kodeksu pracy i nie mog\u0105 schodzi\u0107 poni\u017cej zapewnianego w nim minimum, ale mog\u0105 by\u0107 lepsze i dawa\u0107 pracownikom wi\u0119cej \u2013 dobrym przyk\u0142adem s\u0105 w\u0142a\u015bnie urlopy. <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Mo\u017ce tak by\u0107. Pod warunkiem, \u017ce ma si\u0119 uk\u0142ad zbiorowy i pracodawca chce do niego przyst\u0105pi\u0107, bo teraz jest bardzo ci\u0119\u017cko, je\u015bli chodzi o negocjowanie uk\u0142ad\u00f3w zbiorowych. Rozmawia\u0142am kiedy\u015b ze zwi\u0105zkowcem z innej organizacji, kt\u00f3ry powiedzia\u0142 mi, jakie oni maj\u0105 zapisy \u2013 100% p\u0142atne zwolnienia i dodatkowe pi\u0119\u0107 dni urlopu w roku plus jeszcze inne rzeczy. Tam maj\u0105 po\u0142ow\u0119 za\u0142ogi w zwi\u0105zkach, r\u00f3\u017cnych zwi\u0105zkach, ale zwi\u0105zki trzymaj\u0105 si\u0119 razem i wynegocjowa\u0142y uk\u0142ad zbiorowy. Wtedy jest inaczej. U nas, przy do\u015b\u0107 niewielkim uzwi\u0105zkowieniu, jest to nierealne i pracodawca nie ma obowi\u0105zku rozmawia\u0107 z nami o uk\u0142adzie zbiorowym. Nawet na poziomie regulaminu pracy, kt\u00f3ry te\u017c mo\u017ce zak\u0142ada\u0107 dodatkowe rozwi\u0105zania korzystne dla pracownik\u00f3w, nie mo\u017cemy si\u0119 z pracodawc\u0105 dogada\u0107. Pracujemy 8,5 godziny \u2013 mamy p\u00f3\u0142 godziny przerwy niewliczanej do czasu pracy. Wielokrotnie pr\u00f3bowali\u015bmy rozmawia\u0107 z pracodawc\u0105, \u017ceby ta przerwa by\u0142a do decyzji pracownika, czy chce sko\u0144czy\u0107 po o\u015bmiu godzinach i mie\u0107 tylko kodeksowe 15 minut przerwy, czy chce mie\u0107 rzeczywi\u015bcie te dodatkowe p\u00f3\u0142 godziny i ko\u0144czy\u0107 po 8,5 godzinach, \u017ceby to by\u0142o ustalone mi\u0119dzy pracownikiem a mened\u017cerem. Nie by\u0142o takiej mo\u017cliwo\u015bci, mimo \u017ce rozmawiali\u015bmy, przedstawiali\u015bmy te\u017c ankiety od pracownik\u00f3w, \u017ce oni rzeczywi\u015bcie tego chcieli i chcieli o tym decydowa\u0107. Niekt\u00f3rzy chc\u0105 chodzi\u0107 na te lunche w czasie pracy, inni wol\u0105 sko\u0144czy\u0107 wcze\u015bniej i p\u00f3j\u015b\u0107 do domu, do rodziny. Nie by\u0142o mo\u017cliwo\u015bci, mimo \u017ce rozmawiali\u015bmy bardzo d\u0142ugo i u\u017cywali\u015bmy r\u00f3\u017cnych argument\u00f3w. Niestety, zwi\u0105zki niewiele mog\u0105, chyba \u017ce s\u0105 rzeczywi\u015bcie silne.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>W jakim momencie pracodawca musia\u0142by, by\u0142by zobowi\u0105zany, rozmawia\u0107 o uk\u0142adzie zbiorowym? Czy to te\u017c jest kwestia reprezentatywno\u015bci? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Reprezentatywno\u015bci na pewno tak. Je\u015bli w zwi\u0105zku jest 8% za\u0142ogi, to pracodawca musi podej\u015b\u0107 do rozm\u00f3w. Ich wynik mo\u017ce by\u0107 r\u00f3\u017cny, ale wtedy to podej\u015bcie jest obowi\u0105zkowe. Wydaje mi si\u0119, \u017ce spory zbiorowe, co prawda nigdy takiego nie prowadzi\u0142am, ale te\u017c s\u0105 dla pracodawcy sygna\u0142em, \u017ceby zacz\u0105\u0142 rozmawia\u0107, chocia\u017c z tego co wiem, to si\u0119 r\u00f3\u017cnie ko\u0144czy. S\u0105 trzy etapy tych spotka\u0144 i trzeba doj\u015b\u0107 do jakiego\u015b konsensusu albo podpisa\u0107 protok\u00f3\u0142 rozbie\u017cno\u015bci.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Porozmawiajmy o codzienno\u015bci organizacji zwi\u0105zkowej w zak\u0142adzie pracy. Jaka jest praktyka dnia codziennego, czym najcz\u0119\u015bciej si\u0119 zajmujecie, jakie sprawy najcz\u0119\u015bciej si\u0119 pojawiaj\u0105 i s\u0105 za\u0142atwiane, jakie s\u0105 najcz\u0119stsze problemy? Jak wygl\u0105da dzia\u0142alno\u015b\u0107 os\u00f3b oddelegowanych do pracy zwi\u0105zkowej? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Etat zwi\u0105zkowy przys\u0142uguje od 150 cz\u0142onk\u00f3w, a poni\u017cej tej liczby za ka\u017cdego cz\u0142onka jest jedna godzina do przepracowania \u2013 czyli w ramach etatu przepracowuj\u0119 tak\u0105 godzin\u0119 na rzecz zwi\u0105zku, a nie przy zwyk\u0142ych obowi\u0105zkach zawodowych. S\u0105 jeszcze tak zwane zwolnienia dora\u017ane, czyli je\u017celi na przyk\u0142ad mam spotkanie w regionie, kt\u00f3re odbywa si\u0119 tylko w godzinach pracy, to mog\u0119 wyst\u0105pi\u0107 o oddelegowanie do dzia\u0142alno\u015bci zwi\u0105zkowej. Mamy podpisane bardzo korzystne porozumienie z pracodawc\u0105 i rzeczywi\u015bcie na mocy tego porozumienia nie utrudnia nam \u017cadnej dodatkowej dzia\u0142alno\u015bci. Bierzemy nawet oddelegowania na szkolenia zwi\u0105zkowe i pracodawca si\u0119 zgadza, bo mamy zapisane w tym porozumieniu, \u017ce pracodawca traktuje szkolenia zwi\u0105zkowe jako form\u0119 poszerzenia kwalifikacji pracownik\u00f3w. Warto, \u017ceby nowa organizacja zwi\u0105zkowa zadba\u0142a o podpisanie korzystnego porozumienia z pracodawc\u0105. Jeden cz\u0142onek zwi\u0105zku r\u00f3wna si\u0119 jednej godzinie na sprawy zwi\u0105zkowe, czyli w tym momencie mam 50 godzin w miesi\u0105cu. Z tego wychodzi tydzie\u0144 \u2013 u nas to jest na elastycznych zasadach i nie jest tak, \u017ce mam wolny od pracy np. ka\u017cdy pi\u0105tek albo ka\u017cdy czwartek, bo to nie o to chodzi, lecz w zale\u017cno\u015bci od potrzeb i tego, co mamy do zrobienia. Mamy te\u017c zapisane w porozumieniu, \u017ce musimy co najmniej dzie\u0144 wcze\u015bniej zg\u0142osi\u0107 to mened\u017cerowi, \u017ce mamy taki zamiar i musimy si\u0119 te\u017c troszeczk\u0119 liczy\u0107 z potrzebami pracodawcy, \u017ceby nie by\u0142o \u017cadnych przestoj\u00f3w i \u017cadnego konfliktu interes\u00f3w, \u017ce ja zrobi\u0119 sobie dzie\u0144 zwi\u0105zkowy, a kto\u015b b\u0119dzie musia\u0142 siedzie\u0107 po godzinach, aby wykona\u0107 moj\u0105 prac\u0119. Trzeba to mie\u0107 to uwadze, bo to te\u017c kwestia dobrych relacji pracowniczych.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Praca zwi\u0105zkowa to tak\u017ce sprawy ma\u0142o znane i spektakularne, a niezb\u0119dne oraz wymagane prawem. W tym momencie nasz skarbnik jest na urlopie macierzy\u0144skim, wi\u0119c jego praca spad\u0142a na mnie i na kole\u017cank\u0119, czyli musimy sprawdza\u0107, czy ludzie p\u0142ac\u0105 sk\u0142adki, odprowadza\u0107 sk\u0142adki do centrali \u201eSolidarno\u015bci\u201d, na koniec roku musimy si\u0119 rozliczy\u0107 z urz\u0119dem skarbowym, z\u0142o\u017cy\u0107 odpowiednie o\u015bwiadczenie do KAS. Ka\u017cde pismo musimy zarejestrowa\u0107, co p\u00f3\u0142 roku musimy pisa\u0107 pismo do pracodawcy o liczbie cz\u0142onk\u00f3w, tych cz\u0142onk\u00f3w trzeba na bie\u017c\u0105co weryfikowa\u0107, patrze\u0107, czy p\u0142ac\u0105 czy nie p\u0142ac\u0105, bo to wp\u0142ywa na nasz\u0105 liczebno\u015b\u0107. Takich rzeczy jest sporo. Czasami musimy stworzy\u0107 ankiet\u0119 czy prezentacj\u0119 na spotkanie z naszymi cz\u0142onkami, przygotowujemy si\u0119 te\u017c na spotkanie z pracodawc\u0105 co dwa tygodnie. Mamy te\u017c spotkania z drugim zwi\u0105zkiem, Konfederacj\u0105 Pracy, z kt\u00f3rym \u017cyjemy w bardzo dobrych stosunkach i spotykamy si\u0119 z nim. Mamy r\u00f3wnie\u017c Spo\u0142ecznych Inspektor\u00f3w Pracy, mamy komisj\u0119 BHP. Tego jest naprawd\u0119 bardzo, bardzo du\u017co i na wszystko trzeba si\u0119 przygotowa\u0107, wszystko trzeba sprawdzi\u0107.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Je\u015bli chodzi o sedno dzia\u0142alno\u015bci, obejmuje ona w zasadzie wszystko to, co boli pracownik\u00f3w, wszystko to, co oni zg\u0142osz\u0105. Czasami widzimy, co wymaga doprecyzowania i tam jeste\u015bmy. Teraz mamy tak\u0105 opcj\u0119, \u017ce mamy tak zwane podwy\u017cki <em>merit increase<\/em>, cokolwiek to oznacza, bo nikt nie wie. S\u0105 zapowiedziane na lipiec, no i sprawdzili\u015bmy, zrobili\u015bmy ankiet\u0119 w\u015br\u00f3d pracownik\u00f3w, bo mamy grup\u0119 na Facebooku, jak te podwy\u017cki wygl\u0105da\u0142y we wcze\u015bniejszych latach, czy by\u0142y przyznawane, czy pracownicy wiedz\u0105 o tym <em>merit increase<\/em>, czy w og\u00f3le s\u0105 transparentne zasady przyznawania ich \u2013 sporo os\u00f3b mi o tym napisa\u0142o, cz\u0119\u015b\u0107 z nich nie dosta\u0142a podwy\u017cki nigdy. Cz\u0119\u015b\u0107 dostawa\u0142a od czasu do czasu i rzeczywi\u015bcie to nam da\u0142o do my\u015blenia, zacz\u0119li\u015bmy rozmawia\u0107 z pracodawc\u0105, \u017ceby nam przedstawi\u0142 transparentne zasady \u2013 aby pracownik wiedzia\u0142, dlaczego dostaje, dlaczego w takiej formie, dlaczego w takiej wysoko\u015bci i co spowodowa\u0142o, \u017ce to jest np. 3%, a nie 5% czy 10%, \u017ceby mia\u0142 jasno\u015b\u0107. U nas w firmie z transparentno\u015bci\u0105 jest bardzo krucho, je\u015bli chodzi o takie dzia\u0142ania i na przyk\u0142ad tym si\u0119 teraz zajmujemy. Dzia\u0142amy te\u017c sporo w obszarze Funduszu \u015awiadcze\u0144 Socjalnych \u2013 gdy przejmowali\u015bmy fundusz, to zobaczyli\u015bmy sporo nieprawid\u0142owo\u015bci, a to s\u0105 pieni\u0105dze pracownik\u00f3w. W tym momencie pr\u00f3bujemy naprawia\u0107 r\u00f3\u017cne rzeczy. Podobnie w funduszu socjalnym. Jego przyznawanie powinno by\u0107 uzale\u017cnione od sytuacji \u017cyciowej, materialnej i rodzinnej danego pracownika, a u nas 80% pracownik\u00f3w dostaje takie same \u015bwiadczenia \u2013 tu w og\u00f3le nie ma zr\u00f3\u017cnicowania i teraz pracujemy, \u017ceby to zr\u00f3\u017cnicowa\u0107. Powo\u0142ali\u015bmy te\u017c niedawno spo\u0142ecznych inspektor\u00f3w pracy, zrobili\u015bmy wybory uzupe\u0142niaj\u0105ce. Mamy te\u017c tak\u0105 funkcj\u0119 u\u015bwiadamiania w\u0142asnych praw, \u017ceby pracownik o nich wiedzia\u0142. Na przyk\u0142ad otrzymuj\u0119 informacj\u0119, \u017ce chc\u0105 rozwi\u0105za\u0107 umow\u0119 z cz\u0142onkiem zwi\u0105zku, wi\u0119c wtedy m\u00f3wi\u0119: mo\u017cesz to i to, przedstawiam mu maksymalnie du\u017co opcji. Masz tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107, mo\u017cesz przyj\u0105\u0107 porozumienie, je\u015bli to zrobisz, b\u0119dzie to skutkowa\u0142o tym i tym, ale nie mo\u017cesz p\u00f3j\u015b\u0107 do s\u0105du i si\u0119 procesowa\u0107 z firm\u0105 o przywr\u00f3cenie do pracy. Je\u017celi przyjmiesz wypowiedzenie, dostaniesz mniejsze rekompensaty, mniejsze odszkodowanie, ale mo\u017cesz p\u00f3\u017aniej pr\u00f3bowa\u0107 w s\u0105dzie. Mieli\u015bmy te\u017c sytuacj\u0119, \u017ce pracownica zrobi\u0142a b\u0142\u0105d w sytuacji covidowej \u2013 rozchorowa\u0142a si\u0119, powiedzia\u0142a szefowi, \u017ce idzie na zwolnienie, po czym kilka dni czeka\u0142a na teleporad\u0119 i nie powiadomi\u0142a o tym swojego mened\u017cera. W rezultacie, gdy dosta\u0142a zwolnienie, a wstecz mo\u017cna zwolnienie wystawi\u0107 tylko do 72 godzin, pojawi\u0142 si\u0119 problem nieusprawiedliwionej nieobecno\u015bci w pracy. Pracodawca zapyta\u0142 nas, czy j\u0105 reprezentujemy, bo chyba chcia\u0142 jej wypowiedzie\u0107 umow\u0119. Spotkali\u015bmy si\u0119 z ni\u0105 i gdy dowiedzieli\u015bmy si\u0119, co i jak, to powiedzieli\u015bmy, \u017ce g\u0142upio zrobi\u0142a, bo czasem trzeba powiedzie\u0107 pracownikowi, i\u017c co\u015b zrobi\u0142 \u017ale, \u017ce to si\u0119 nie powinno wydarzy\u0107. Ale trzeba go te\u017c obroni\u0107 \u2013 spotkali\u015bmy si\u0119 z pracodawc\u0105 i jej bronili\u015bmy, pr\u00f3bowali\u015bmy to za\u0142agodzi\u0107. W rezultacie uda\u0142o si\u0119 j\u0105 obroni\u0107 i wyja\u015bni\u0107, \u017ce to nie by\u0142o celowe, \u017ce to nie by\u0142o w jaki\u015b spos\u00f3b zamierzone, lecz by\u0142o wynikiem choroby i chyba braku wiedzy \u2013 \u017ce czeka\u0142a d\u0142ugo na teleporad\u0119. M\u00f3wi\u0105c kr\u00f3tko: w zale\u017cno\u015bci od tego, czego pracownicy potrzebuj\u0105, my tym si\u0119 zajmujemy.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Je\u017celi pracownik jest cz\u0142onkiem zwi\u0105zku, nie mo\u017ce zosta\u0107 zwolniony bez jego akceptacji, pomijaj\u0105c np. zwolnienia dyscyplinarne? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Je\u017celi pracodawca chce zwolni\u0107 kogokolwiek, wypowiedzie\u0107 umow\u0119 na czas nieokre\u015blony, to musi skierowa\u0107 pismo do zwi\u0105zku z pytaniem, czy my dan\u0105 osob\u0119 reprezentujemy. Pracodawca nie wie, kto jest cz\u0142onkiem zwi\u0105zku, a kto nie. Wtedy my albo decydujemy si\u0119 t\u0119 osob\u0119 reprezentowa\u0107, albo nie. Je\u015bli mamy ochot\u0119, to mo\u017cemy te\u017c reprezentowa\u0107 osob\u0119 nienale\u017c\u0105c\u0105 do zwi\u0105zku. Cz\u0142onk\u00f3w reprezentujemy niejako automatycznie. Gdy odpisujemy, \u017ce reprezentujemy kogo\u015b, pracodawca wysy\u0142a nam informacj\u0119 o zamiarze rozwi\u0105zania umowy i musi poda\u0107 przyczyny. Je\u017celi mamy jakie\u015b przeciwwskazania, musimy je pracodawcy przekaza\u0107 i w jaki\u015b spos\u00f3b z nim na ten temat rozmawia\u0107, ale on nie musi nas s\u0142ucha\u0107. To jest tak, \u017ce te dokumenty s\u0105 wa\u017cne ewentualnie p\u00f3\u017aniej dla s\u0105du, je\u015bli my znamy przeszkody, dla kt\u00f3rych ta umowa nie powinna zosta\u0107 rozwi\u0105zana, ale pracodawca nie musi nas s\u0142ucha\u0107. Je\u017celi chcia\u0142by zwolni\u0107 mnie albo innego dzia\u0142acza zwi\u0105zkowego, musi mie\u0107 do tego zgod\u0119 organizacji zwi\u0105zkowej \u2013 wystosowa\u0107 pismo, \u017ce chcia\u0142by wypowiedzie\u0107 umow\u0119 np. mnie i prosi o zgod\u0119. Je\u015bli chodzi o osoby chronione, musi mie\u0107 zgod\u0119 organizacji.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Czyli w pozosta\u0142ych przypadkach to prawo jest bezz\u0119bne, skoro musi was zapyta\u0107, ale bra\u0107 pod uwag\u0119 waszego zdania ju\u017c nie. <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Nie musi. Na tym to niestety polega, to jest taka sprawa przykra dla zwi\u0105zkowca, \u017ce pracodawca niczego nie musi, do niczego nie jest zobligowany w tej kwestii.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Chyba, \u017ce dojdzie do jakiej\u015b bardziej asertywnej akcji \u2013 jak sporu zbiorowego. Co s\u0105dzi Pani o sporach zbiorowych czy strajkach? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Uwa\u017cam, \u017ce najlepszy strajk to taki, kt\u00f3ry nigdy si\u0119 nie odby\u0142, bo jest tyle wcze\u015bniejszych etap\u00f3w sporu zbiorowego i je\u017celi dochodzimy a\u017c do strajku, to wydaje mi si\u0119, \u017ce sytuacja jest ju\u017c bardzo kuriozalna. Generalnie jestem zwolenniczk\u0105 dialogu spo\u0142ecznego i rozmawiania \u2013 osobi\u015bcie sama mia\u0142am ochot\u0119 nie raz wytoczy\u0107 sp\u00f3r zbiorowy pracodawcy, aczkolwiek z nadziej\u0105, \u017ce nie zako\u0144czy si\u0119 on strajkiem. Strajk to nie jest z\u0142a opcja, ale musi by\u0107 mocno przemy\u015blana i nie mo\u017ce to by\u0107 pochopna decyzja.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>W tym przypadku by\u0142aby nadzieja, \u017ce jednak na etapie rokowa\u0144 czy mediacji uda si\u0119 te pal\u0105ce sprawy za\u0142atwi\u0107 i wynegocjowa\u0107. <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">My\u015bl\u0119, \u017ce tak \u2013 trzeba te\u017c mierzy\u0107 si\u0142y na zamiary. Je\u017celi na przyk\u0142ad chcia\u0142abym wywalczy\u0107\u00a0 wi\u0119cej pieni\u0119dzy, np. \u017ce ka\u017cdy pracownik dosta\u0142by 30% podwy\u017cki, to trzeba by dok\u0142adnie prze\u015bledzi\u0107 raporty finansowe i zbada\u0107, czy firm\u0119 na to sta\u0107. Je\u017celi rzeczywi\u015bcie sta\u0107, mia\u0142a super kontrakt i dorobi\u0142a si\u0119 jakich\u015b dodatkowych miliard\u00f3w, to mo\u017cna tego \u017c\u0105da\u0107 \u2013 a je\u017celi nie, to niekoniecznie. Ka\u017cdy przypadek jest inny, trzeba do tego podchodzi\u0107 rozwa\u017cnie i spokojnie.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Wiele os\u00f3b w Polsce wydaje si\u0119 nie mie\u0107 poj\u0119cia o tym, \u017ce zwi\u0105zki nie wyst\u0119puj\u0105 wy\u0142\u0105cznie w interesie swoich cz\u0142onk\u00f3w \u2013 propaganda antyzwi\u0105zkowa opiera si\u0119 na takim przekonaniu, \u017ce chodzi tylko o egoizm grupowy. Tymczasem wy negocjujecie w imieniu ca\u0142ej za\u0142ogi, tak te\u017c stanowi o tym polskie prawo. Jak wygl\u0105daj\u0105 relacje mi\u0119dzy wami a pozosta\u0142ymi, niezrzeszonymi pracownikami? Jak zwi\u0105zki s\u0105 postrzegane, jaki procent pracownik\u00f3w nale\u017cy do waszej organizacji? Czy jeste\u015bcie postrzegani pozytywnie i dlaczego wielu pracownik\u00f3w nie decyduje si\u0119 na przyst\u0105pienie do zwi\u0105zku? Czy tak\u017ce w was nie budz\u0105 oni czasem pewnej irytacji, \u017ce mog\u0105 bywa\u0107 tzw. pasa\u017cerami na gap\u0119, gdy wam si\u0119 uda co\u015b wynegocjowa\u0107, a oni na tym korzystaj\u0105? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Podsun\u0105\u0142 mi pan fajny pomys\u0142, \u017ceby zrobi\u0107 u nas ankiet\u0119 na temat postrzegania zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych i ich dzia\u0142a\u0144. My mamy w firmie do czynienia g\u0142\u00f3wnie z tzw. millenialsami, m\u0142odymi lud\u017ami, kt\u00f3rzy gdy si\u0119 im nie podoba w pracy, to zmieniaj\u0105 j\u0105 na kolejn\u0105, nie przywi\u0105zuj\u0105 si\u0119 do miejsca pracy. Gdy z nimi rozmawiam o zwi\u0105zkach i m\u00f3wi\u0119, po co jeste\u015bmy, to odpowiadaj\u0105, \u017ce je\u015bli im co\u015b tu nie b\u0119dzie pasowa\u0142o, to si\u0119 zwolni\u0105. Aczkolwiek jest i tak, \u017ce gdy czegokolwiek nie wiedz\u0105, to mam wra\u017cenie, \u017ce pracownicy bardziej ufaj\u0105 nam ni\u017c dzia\u0142owi personalnemu. Je\u015bli czego\u015b nie wiedz\u0105, maj\u0105 pytanie o jak\u0105\u015b nawet drobn\u0105 rzecz typu dofinansowanie okular\u00f3w, to cz\u0119sto pisz\u0105 do mnie albo do kole\u017canki, gdzie mog\u0119 co\u015b znale\u017a\u0107, bo chc\u0119 wiedzie\u0107 co i jak, albo w\u0142a\u015bnie o tych \u015bwiadczeniach z funduszu, o kt\u00f3rych ju\u017c wspomina\u0142am. Pracownicy cz\u0119sto si\u0119 do nas odzywaj\u0105 z pro\u015bb\u0105 o co\u015b, ale gorzej z tym, \u017ceby ich zach\u0119ci\u0107 do wst\u0105pienia do zwi\u0105zku. \u201eZastanowi\u0119 si\u0119\u201d, \u201enie wiem\u201d, \u201eto nie w moim stylu\u201d, \u201ea to sk\u0142adki trzeba p\u0142aci\u0107\u201d \u2013 to s\u0105 bardzo trudne rozmowy.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Je\u015bli chodzi o to, czy s\u0105 pasa\u017cerami na gap\u0119 \u2013 jest to wkurzaj\u0105ce, po prostu. Zawsze im m\u00f3wi\u0119 i t\u0142umacz\u0119, \u017ce s\u0142uchaj, r\u00f3b co chcesz, ja ci\u0119 do niczego nie zmuszam, ale nasza si\u0142a w organizacji zale\u017cy od tego, ilu nas b\u0119dzie. Je\u017celi nas jest ma\u0142o, to ma\u0142o mo\u017cemy zrobi\u0107, a pomy\u015bl, ile mogliby\u015bmy zrobi\u0107, gdyby nas by\u0142o wi\u0119cej. Jak\u0105 mieliby\u015bmy si\u0142\u0119 przebicia \u2013 argument pracodawcy jest te\u017c taki, gdy z nim rozmawiamy, proponujemy, \u017ceby co\u015b zrobi\u0107, \u017ce tak, s\u0142ucham tego, co m\u00f3wicie, ale musz\u0119 mie\u0107 te\u017c na wzgl\u0119dzie te pozosta\u0142e 1550 os\u00f3b z 1600, kt\u00f3re nie nale\u017c\u0105 do zwi\u0105zku. On m\u00f3wi, \u017ce ich te\u017c musi s\u0142ucha\u0107, nie tylko nas \u2013 a je\u015bli nas jest tylko 50 na te 1600, to jeste\u015bmy troszk\u0119 odosobnieni.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Je\u017celi uda\u0142oby si\u0119 wam wynegocjowa\u0107 na przyk\u0142ad jaki\u015b wzrost p\u0142ac dla wszystkich czy inn\u0105 korzy\u015b\u0107 dla og\u00f3\u0142u za\u0142ogi, to czy to jest odnotowywane, \u017ce dan\u0105 rzecz za\u0142atwi\u0142 zwi\u0105zek? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Staramy si\u0119 o tym m\u00f3wi\u0107 i podkre\u015bla\u0107 nasze sukcesy. Naszym sukcesem w zesz\u0142ym roku by\u0142o na przyk\u0142ad to, \u017ce mieli\u015bmy oszcz\u0119dno\u015b\u0107 na funduszu socjalnym i mieli\u015bmy to wyda\u0107 dla pracownik\u00f3w jako taki bonus finansowy, po czym pracodawca te\u017c si\u0119 na to zgodzi\u0142, wszystko by\u0142o prawie dogadane, pieni\u0105dze policzone i rozdzielone, ale nagle pracodawca powiedzia\u0142, \u017ce jest covid i mo\u017cemy si\u0119 zainspirowa\u0107 tarcz\u0105 antykryzysow\u0105 (mimo \u017ce nasza firma nie korzysta\u0142a z tarczy, bo nie spe\u0142nia\u0142a kryteri\u00f3w) i zawiesi\u0107 odpis funduszu socjalnego po to, \u017ceby milion zaoszcz\u0119dzi\u0107, b\u0119dzie super fajnie i wszyscy b\u0119dziemy szcz\u0119\u015bliwi. Zapyta\u0142am, czy w takim razie w zamian zagwarantuj\u0105, \u017ce do ko\u0144ca roku nikogo nie zwolni\u0105, bo by\u0142y pojedyncze zwolnienia, ale nie chcieli tego zagwarantowa\u0107. Oni nie mogli tego zablokowa\u0107, poniewa\u017c my si\u0119 nie zgodzili\u015bmy \u2013 to jest w\u0142a\u015bnie jedna z niewielu sytuacji, gdy mieli\u015bmy prawo powiedzie\u0107 \u201enie\u201d i to musia\u0142o by\u0107 uznane. Je\u015bli chodzi o fundusz socjalny, to pracodawca nie ma prawa zabra\u0107 niczego z tych pieni\u0119dzy bez zgody zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych i rzeczywi\u015bcie, mimo niezadowolenia pracodawcy, powiedzieli\u015bmy \u201enie\u201d i te pieni\u0105dze zosta\u0142y wyp\u0142acone. Zatem to zwi\u0105zek zawodowy doprowadzi\u0142 do wyp\u0142aty tych dodatkowych pieni\u0119dzy wszystkim pracownikom. To si\u0119 rozesz\u0142o po pracownikach i byli bardzo szcz\u0119\u015bliwi i to by\u0142 nasz sukces. No ale w\u0142a\u015bnie wszystko fajnie, wszystko pi\u0119knie, super, \u015bwietnie dzia\u0142acie, kibicuj\u0119 wam, ale nie wst\u0105pi\u0119 do zwi\u0105zku \u2013 to si\u0119 powtarza cz\u0119sto. Trzymam kciuki i tyle. Nie jest to fajne.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Mo\u017ce ludzie nie chc\u0105 ponosi\u0107 osobistego ryzyka, zwi\u0105zanego np. z l\u0119kiem przed jakimi\u015b sankcjami ze strony pracodawcy? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Zapewniamy pe\u0142n\u0105 anonimowo\u015b\u0107, nawet sk\u0142adek nie potr\u0105ca z pensji pracodawca, lecz zbieramy je sami. Podkre\u015blamy te\u017c, \u017ce mo\u017cesz si\u0119 anga\u017cowa\u0107 je\u015bli chcesz, mo\u017cesz przychodzi\u0107 na spotkania dla cz\u0142onk\u00f3w mniej wi\u0119cej raz w miesi\u0105cu, mo\u017cesz z nami dzia\u0142a\u0107, robi\u0107 z nami r\u00f3\u017cne rzeczy, je\u015bli chcesz. Ale je\u015bli nie masz na to czasu i ochoty, to wystarczy, \u017ce po prostu b\u0119dziesz w zwi\u0105zku i b\u0119dziesz p\u0142aci\u0107 sk\u0142adki \u2013 tym bardziej, \u017ce oferujemy ubezpieczenie prawne. To jest w og\u00f3le bardzo fajna rzecz, z ka\u017cdej dziedziny prawa, nie tylko z prawa pracy. My zawsze m\u00f3wimy, \u017ce od nas si\u0119 nikt nie dowie, \u017ce jeste\u015b w zwi\u0105zku, ewentualnie mo\u017cesz sam o tym powiedzie\u0107. S\u0105 osoby, kt\u00f3re o tym tr\u0105bi\u0105 wszem i wobec, s\u0105 osoby, kt\u00f3re nie chc\u0105 si\u0119 ujawnia\u0107 i tego nie robi\u0105 i tyle. My zapewniamy pe\u0142n\u0105 poufno\u015b\u0107.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Chcia\u0142bym zapyta\u0107 o profesjonalizacj\u0119 dzia\u0142alno\u015bci zwi\u0105zkowej, poniewa\u017c na ten temat istniej\u0105 r\u00f3\u017cne zdania. Niekt\u00f3re zwi\u0105zki obawiaj\u0105 si\u0119, \u017ce mo\u017ce ona prowadzi\u0107 do wyalienowania si\u0119 lider\u00f3w zwi\u0105zkowych od cz\u0142onk\u00f3w czy przyj\u0119cia punktu widzenia pracodawcy. To jedna z perspektyw, ale s\u0105 r\u00f3wnie\u017c inne \u2013 co mog\u0142aby Pani o tym powiedzie\u0107? Czy godziny zwi\u0105zkowe s\u0105 przydatne i mo\u017cna dzi\u0119ki nim wi\u0119cej za\u0142atwi\u0107? Czy mo\u017ce jednak gdzie\u015b czyhaj\u0105 jakie\u015b zagro\u017cenia? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">My\u015bl\u0119, \u017ce jest takie ryzyko. Generalnie uwa\u017cam, \u017ce to jest zbyt ryzykowne i nie nale\u017cy stawia\u0107 wszystkiego na jedn\u0105 kart\u0119. Nawet gdyby mi si\u0119 cudem zwi\u0119kszy\u0142a liczba os\u00f3b w zwi\u0105zku do 150, czyli do stanu, od kt\u00f3rego przys\u0142uguje etat zwi\u0105zkowy, to z jednej strony by\u0142oby dobrze, bo mia\u0142abym wi\u0119cej czasu i mo\u017cliwo\u015bci, \u017ceby dobrze za\u0142atwia\u0107 sprawy zwi\u0105zkowe. Ale z drugiej uwa\u017cam, \u017ce personalnie to jest bardzo ryzykowne, bo nic nie trwa wiecznie. Ja tych ludzi poniek\u0105d troch\u0119 podziwiam, \u017ce si\u0119 na to decyduj\u0105, bo osobi\u015bcie nie zdecydowa\u0142abym si\u0119 postawi\u0107 wszystkiego na jedn\u0105 kart\u0119. Co prawda korzystam z godzin zwi\u0105zkowych, ale nawet nie wykorzystuj\u0119 ich wszystkich. My z nich korzystamy, bo to rzeczywi\u015bcie jest przydatne, czasami mamy r\u00f3\u017cne spotkania w czasie pracy i musimy co\u015b zrobi\u0107 w takim modelu, ale i tak wi\u0119kszo\u015b\u0107 pracy wykonujemy po godzinach czy nawet w weekendy spotykamy si\u0119 z moj\u0105 zast\u0119pczyni\u0105, \u017ceby pracowa\u0107 i co\u015b przygotowywa\u0107, bo czasu zawsze jest ma\u0142o. Etat zwi\u0105zkowy jest te\u017c ryzykowny. Bo je\u015bli pracuj\u0119 na r\u00f3wni z innymi pracownikami, to jestem bli\u017cej ich problem\u00f3w, spotykam si\u0119 z innymi osobami, znam ich prac\u0119, wiem, co si\u0119 dzieje, wi\u0119c \u0142atwiej mi rozmawia\u0107 o tych problemach. A je\u017celi jestem na etacie zwi\u0105zkowym, to ju\u017c nie jestem blisko ludzi. Wydaje mi si\u0119, \u017ce to te\u017c mo\u017ce odstrasza\u0107 w\u0142a\u015bnie od przyst\u0105pienia do zwi\u0105zku \u2013 dlatego, \u017ce ludzie powiedz\u0105 mniej wi\u0119cej tak: co ty si\u0119 znasz na naszych problemach, skoro siedzisz gdzie\u015b tam i nic nie robisz.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Wspomnia\u0142a Pani o Konfederacji Pracy \u2013 jaki ma Pani stosunek do pluralizmu zwi\u0105zkowego? Tutaj te\u017c wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3\u017cne opinie. Niekt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce w jednym zak\u0142adzie powinna by\u0107 jedna organizacja, inni z kolei uwa\u017caj\u0105, \u017ce pewna konkurencja mi\u0119dzy zwi\u0105zkami jest po\u017c\u0105dana, aby pracownicy mieli wyb\u00f3r. Co Pani o tym s\u0105dzi, jak to si\u0119 sprawdza w praktyce i jak to te\u017c wygl\u0105da u Was, jak do tego dosz\u0142o, \u017ce s\u0105 dwie organizacje? Czy poruszacie te same sprawy, czy to si\u0119 dzieje r\u00f3wnolegle? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Nie uwa\u017cam ich za konkurencj\u0119, bo mamy oddzielne tematy i obszary dzia\u0142ania. Nasza firma zatrudnia te\u017c pracownik\u00f3w terenowych i to s\u0105 koordynatorzy, kt\u00f3rzy zbieraj\u0105 dane w sklepach, ankieterzy itp. W pewnym momencie w tamtym dziale by\u0142a restrukturyzacja i oni za\u0142o\u017cyli sw\u00f3j zwi\u0105zek. Troch\u0119 tego nie rozumia\u0142am, bo na pocz\u0105tku si\u0119 interesowali, kilka os\u00f3b chcia\u0142o do nas przyst\u0105pi\u0107, w ko\u0144cu nie przyst\u0105pili i za\u0142o\u017cyli sw\u00f3j. Gdy z nimi rozmawia\u0142am i pyta\u0142am, dlaczego nie przyst\u0105pili do nas, przecie\u017c razem byliby\u015bmy silniejsi, to odpowiadali, \u017ce chc\u0105 si\u0119 skupi\u0107 na swoim obszarze. Maj\u0105 swoj\u0105 specyfik\u0119 pracy, nie b\u0119d\u0105 wchodzi\u0107 i pozyskiwa\u0107 ludzi z biura, bo biuro ich nie interesuje, tak mi otwarcie powiedzieli. Zdarzaj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy nami r\u00f3\u017cnice stanowisk, ale mamy te\u017c sporo rzeczy wsp\u00f3lnych, np. kwesti\u0119 tych dodatk\u00f3w z funduszu czy samego regulaminu funduszu. Trzymamy wsp\u00f3lny front. Na pocz\u0105tku by\u0142o r\u00f3\u017cnie, mia\u0142am wra\u017cenie, \u017ce troch\u0119 robi\u0105 nam pod g\u00f3r\u0119, bo by\u0142y pewne nieporozumienia. Jednak na obecnym etapie jeste\u015bmy bardzo zgodni i bardzo si\u0119 wspieramy, nie ma takiej sytuacji, \u017ceby kto\u015b kogo\u015b podkopywa\u0142 czy robi\u0142 komu\u015b krzywd\u0119. Sporo rozmawiamy, sporo si\u0119 spotykamy, jeste\u015bmy ca\u0142y czas w kontakcie. Czasami mamy wsp\u00f3lne stanowiska w r\u00f3\u017cnych kwestiach, a gdy wysy\u0142am co\u015b z naszej strony do pracodawcy, to informuj\u0119 ich, \u017ceby wiedzieli, co si\u0119 u nas dzieje. I odwrotnie jest tak samo. To si\u0119 sprawdza. Uwa\u017cam, \u017ce fajnie by\u0142oby, gdyby by\u0142a jedna organizacja. Aczkolwiek s\u0105 r\u00f3\u017cne motywacje, jest te\u017c tak, \u017ce Konfederacja ma ni\u017csze sk\u0142adki ni\u017c \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d. Czasami, chocia\u017c to nie jest m\u00f3j przypadek, s\u0105 te\u017c r\u00f3\u017cnice \u015bwiatopogl\u0105dowe, \u017ce \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d to jest prawica, Ko\u015bci\u00f3\u0142 i tak dalej, a OPZZ jest bardziej lewicowe. Dla mnie to nie ma \u017cadnego znaczenia. Zaanga\u017cowa\u0142am si\u0119 w zwi\u0105zki zawodowe, aby zajmowa\u0107 si\u0119 sprawami stricte pracowniczymi. O inne sprawy mog\u0119 dba\u0107 po godzinach w innym zakresie, ale nie po to jestem w zwi\u0105zku zawodowym. Jestem w \u201eSolidarno\u015bci\u201d nie ze wzgl\u0119d\u00f3w \u201eko\u015bcielnych\u201d, mimo \u017ce jestem osob\u0105 wierz\u0105c\u0105. Tak samo gdybym by\u0142a np. w Inicjatywie Pracowniczej, to te\u017c bym si\u0119 nie w\u0142\u0105cza\u0142a w takie akcje, jak marsze protestacyjne kobiet w kwestii prawa do aborcji. W zwi\u0105zek zawodowy zaanga\u017cowa\u0142am si\u0119 z czysto pracowniczych powod\u00f3w, nie po to, \u017ceby robi\u0107 inne rzeczy.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>A czy do Waszego zwi\u0105zku cz\u0119\u015bciej zapisuj\u0105 si\u0119 pracownicy o jakich\u015b szczeg\u00f3lnych cechach \u2013 zajmuj\u0105ce konkretne stanowiska w firmie, m\u0119\u017cczy\u017ani lub kobiety, z okre\u015blonych grup wiekowych? Czy kto\u015b przewa\u017ca? Wspomnia\u0142a Pani o millenialsach i tym, \u017ce s\u0105 niezbyt ch\u0119tni do anga\u017cowania si\u0119 \u2013 czy to oznacza, \u017ce jest wi\u0119cej starszych pracownik\u00f3w? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Nie, nasza \u015brednia wieku jest oko\u0142o trzydziestki. Trzydzie\u015bci, trzydzie\u015bci par\u0119, wi\u0119c mo\u017ce nie s\u0105 jacy\u015b najm\u0142odsi. G\u0142\u00f3wnie to s\u0105 tacy spo\u0142ecznicy, kt\u00f3rzy tak jak ja chc\u0105 co\u015b zmienia\u0107 i w\u0142a\u015bnie tacy ludzie s\u0105 bardziej ch\u0119tni, \u017ceby si\u0119 do nas zapisywa\u0107. S\u0105 te\u017c osoby, kt\u00f3re maj\u0105 do\u015bwiadczenia zwi\u0105zkowe, bo na przyk\u0142ad ich tata czy mama s\u0105 w zwi\u0105zku zawodowym, wi\u0119c w jaki\u015b spos\u00f3b znaj\u0105 ten temat. Albo ludzie, kt\u00f3rzy w poprzedniej pracy mieli dobre do\u015bwiadczenia ze zwi\u0105zkami zawodowymi i chc\u0105 by\u0107 znowu w zwi\u0105zku.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Przenie\u015bmy si\u0119 na nieco szerszy, og\u00f3lnospo\u0142eczny poziom. Czy Pani zdaniem wp\u0142yw zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych na rynek pracy i ca\u0142\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 spo\u0142eczno-gospodarcz\u0105 w Polsce jest odczuwalny? Czy zwi\u0105zki s\u0105 realnym, spo\u0142ecznym aktorem, czy mo\u017ce ten wp\u0142yw m\u00f3g\u0142by by\u0107 wi\u0119kszy? Jak mo\u017cna to osi\u0105gn\u0105\u0107 i za pomoc\u0105 jakich instrument\u00f3w?\u00a0 <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Wydaje mi si\u0119, \u017ce powinna by\u0107 wi\u0119ksza popularyzacja zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych i mo\u017ce wi\u0119ksza otwarto\u015b\u0107 zwi\u0105zk\u00f3w, \u017ceby ludzie wiedzieli, i\u017c s\u0105 potrzebne. Zwi\u0105zki maj\u0105 do\u015b\u0107 kiepski wizerunek i to mo\u017ce by\u0107 problem\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Ten kiepski wizerunek to te\u017c ciekawa kwestia \u2013 socjolo\u017cka z Uniwersytetu Warszawskiego, Wies\u0142awa Kozek, bada\u0142a dyskurs medialny i polityczny na temat zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, analizuj\u0105c np. tre\u015bci gazet, i to jak wp\u0142ywa\u0142o to na opini\u0119 publiczn\u0105 i postrzeganie zwi\u0105zk\u00f3w. Jak dowiod\u0142y badania, zwi\u0105zki Polakom i Polkom w ogromnym stopniu obrzydzano \u2013 ludzie byli do nich aktywnie zniech\u0119cani. Czy zetkn\u0119\u0142a si\u0119 Pani z tym zjawiskiem? Z jakimi reakcjami w swoim otoczeniu, tak\u017ce poza miejscem pracy, spotyka\u0142a si\u0119 Pani, zak\u0142adaj\u0105c organizacj\u0119?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Osobi\u015bcie nie spotka\u0142am si\u0119 z tym, \u017ceby kto\u015b mi m\u00f3wi\u0142, i\u017c moje zaanga\u017cowanie jest z\u0142e. Ale by\u0142a taka dziewczyna, kt\u00f3ra bardzo chcia\u0142a si\u0119 do nas zapisa\u0107, a jej ojciec by\u0142 temu bardzo przeciwny. Wywar\u0142 w ko\u0144cu tak\u0105 presj\u0119, \u017ce si\u0119 do nas jednak nie zapisa\u0142a. On by\u0142 strasznie antyzwi\u0105zkowy \u2013 ta dziewczyna nie mieszka\u0142a z rodzicami, ale podobno ci\u0105gle do niej dzwoni\u0142 i powtarza\u0142, \u017ce absolutnie nie, \u017ce to jest w og\u00f3le straszne, \u017ce zwi\u0105zki nic dobrego nie zrobi\u0105 i mog\u0105 tylko zaszkodzi\u0107. Kolega ze zwi\u0105zku opowiada\u0142 mi te\u017c o innej sytuacji. Robili\u015bmy spotkania dla nowych pracownik\u00f3w, kt\u00f3rzy byli miesi\u0105c w firmie, zapraszali\u015bmy ich, aby si\u0119 pozna\u0107 i przedstawi\u0107, troch\u0119 opowiedzie\u0107 o naszej dzia\u0142alno\u015bci. Gdy kto\u015b chcia\u0142 przyj\u015b\u0107 i powiedzia\u0142, \u017ce ma spotkanie ze zwi\u0105zkami, to jego szef powiedzia\u0142, \u017ce \u201eja ci nie zabroni\u0119, ale je\u015bli to nie jest sprzeczne z twoimi pogl\u0105dami politycznymi, to id\u017a\u201d. Ta osoba przez to nie przysz\u0142a. Dochodzi\u0142y te\u017c do mnie s\u0142uchy, \u017ce nied\u0142ugo po tym gdy za\u0142o\u017cyli\u015bmy zwi\u0105zek, mened\u017cerka kolegi zacz\u0119\u0142a go wypytywa\u0107, co my\u015bli o zwi\u0105zkach zawodowych \u2013 nie zapyta\u0142a wprost, czy sam nale\u017cy, ale pr\u00f3bowa\u0142a to wybada\u0107: a jak my\u015blisz, czy kto\u015b od nas si\u0119 zapisa\u0142, a czy one s\u0105 potrzebne itp.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>My\u015bli Pani, \u017ce to efekt tego, \u017ce pracodawca i kadra mened\u017cerska, kt\u00f3ra czuje si\u0119 zwi\u0105zana z jego interesami, po prostu obawiaj\u0105 si\u0119 zwi\u0105zk\u00f3w i wol\u0105 aby ich nie by\u0142o, bo mogliby by\u0107 zmuszani do r\u00f3\u017cnych ust\u0119pstw na rzecz pracownik\u00f3w, a woleliby w niczym nie ust\u0119powa\u0107? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">W przypadku mened\u017cer\u00f3w mam wra\u017cenie, \u017ce to jest troch\u0119 personalne. My\u015bl\u0119, \u017ce oni si\u0119 chyba troch\u0119 obawiaj\u0105, i\u017c w jaki\u015b spos\u00f3b ich autorytet zostanie nadszarpni\u0119ty i \u017ce nie maj\u0105 monopolu na wiedz\u0119. Na spotkaniach zespo\u0142u staram si\u0119 nie afiszowa\u0107 ze swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105, mimo \u017ce o niej otwarcie m\u00f3wi\u0119 i wszyscy wiedz\u0105, \u017ce jestem w zwi\u0105zku, ale czasem jest tak, \u017ce mam wi\u0119cej informacji ni\u017c m\u00f3j bezpo\u015bredni prze\u0142o\u017cony. Czasami wiem wi\u0119cej o tym, co si\u0119 dzieje w firmie \u2013 tak\u017ce dlatego, \u017ce jestem w europejskiej radzie zak\u0142adowej. Kiedy\u015b, na pocz\u0105tku naszej dzia\u0142alno\u015bci, mia\u0142am prze\u0142o\u017conego, kt\u00f3ry te\u017c nie m\u00f3g\u0142 sobie poradzi\u0107 z naszym istnieniem \u2013 to, \u017ce mamy jaki\u015b fragment pracy, kt\u00f3ry go nie dotyczy, \u017ce on nie mo\u017ce nas z tej pracy rozlicza\u0107, z godzin i spotka\u0144 zwi\u0105zkowych. Straci\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 kontroli nad nami. W pewnym momencie mia\u0142 ju\u017c troch\u0119 obsesj\u0119 \u2013 zacz\u0105\u0142 wsz\u0119dzie za nami chodzi\u0107, sz\u0142y\u015bmy do kuchni zrobi\u0107 herbat\u0119, a on po chwili minutach szed\u0142 za nami, po to \u017ceby by\u0107 blisko, mo\u017ce co\u015b us\u0142ysze\u0107. Patrzy\u0142 na nas i tylko szuka\u0142 dziury w ca\u0142ym. Kiedy\u015b przysz\u0142a jedna pracownica i poprosi\u0142a nas o szybkie spotkanie, bo co\u015b tam si\u0119 dzia\u0142o, i niewiele my\u015bl\u0105c posz\u0142y\u015bmy z ni\u0105 do sali konferencyjnej. Nie by\u0142o nas 10 minut, wr\u00f3ci\u0142y\u015bmy i us\u0142ysza\u0142y\u015bmy od niego, \u017ce nie by\u0142o nas 10 minut i mu o tym nie powiedzia\u0142y\u015bmy. Sko\u0144czy\u0142o si\u0119 tak, \u017ce wezwa\u0142 nas na rozmow\u0119 do dzia\u0142u HR, aby nas zdyscyplinowa\u0107. Mam wra\u017cenie, \u017ce zachwia\u0142o mu si\u0119 w pewnym momencie takie poczucie bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Mened\u017cerowie chcieliby wi\u0119c mie\u0107 wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107 na wiedz\u0119 i w\u0142adz\u0119 w zak\u0142adzie pracy? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Dok\u0142adnie tak.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Jakie s\u0105 miary sukces\u00f3w zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych \u2013 co takiego musi si\u0119 wydarzy\u0107, \u017ceby m\u00f3c o takich sukcesach m\u00f3wi\u0107? Czy to jest liczba cz\u0142onk\u00f3w, czy mo\u017ce liczba Spo\u0142ecznych Inspektor\u00f3w Pracy ze zwi\u0105zkow\u0105 rekomendacj\u0105? Jak mogliby\u015bmy zmierzy\u0107 skuteczno\u015b\u0107 zwi\u0105zk\u00f3w? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Na pewno uzwi\u0105zkowienie \u2013 uwa\u017cam, \u017ce to jest sukces zwi\u0105zku, kiedy ludzie id\u0105 rami\u0119 w rami\u0119 razem. Wydaje mi si\u0119, \u017ce poza tym chodzi po prostu o to, co si\u0119 udaje wynegocjowa\u0107 \u2013 je\u017celi b\u0119dziemy ju\u017c silni, za\u0142atwimy u pracodawcy dwa dodatkowe dni urlopu, a poza tym jeszcze to, \u017ceby ka\u017cdy mia\u0142 jaki\u015b dodatek na imieniny albo na Wielkanoc. Je\u017celi to si\u0119 uda, to b\u0119dzie kolejny sukces. Je\u015bli wynegocjujemy jakie\u015b naprawd\u0119 fajne podwy\u017cki \u2013 gdy np. teraz rozmawiamy o podwy\u017ckach, to uwa\u017cam, \u017ce sukcesem b\u0119dzie, je\u015bli doprowadzimy do transparentno\u015bci i tego, \u017ceby ka\u017cdy pracownik wiedzia\u0142, sk\u0105d one si\u0119 bior\u0105, kogo dotycz\u0105, a kogo nie i w jakim stopniu. To mi si\u0119 wydaje nasz\u0105 miar\u0105 sukcesu. Mo\u017ce te\u017c nim by\u0107 liczba os\u00f3b obronionych przed zwolnieniem, chocia\u017c zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce z tym jest ci\u0119\u017cko, bo na pewno nie da si\u0119 obroni\u0107 ka\u017cdego. Je\u015bli np. jest likwidacja stanowiska, to nie ma takiej mo\u017cliwo\u015bci, jak likwiduj\u0105, to likwiduj\u0105 \u2013 mo\u017cemy tylko zbada\u0107, czy nie ma miejsca, \u017ceby tak\u0105 osob\u0119 gdzie\u015b przenie\u015b\u0107. Mo\u017cemy ewentualnie wynegocjowa\u0107 jakie\u015b dodatkowe odprawy dla tej osoby. Ostatnio mieli\u015bmy tak\u0105 sytuacj\u0119 \u2013 co prawda nie uda\u0142o si\u0119 tej osobie pom\u00f3c, ale ona si\u0119 anga\u017cowa\u0142a mocno przez wiele lat w firmowej organizacji pracowniczej. Wzi\u0119li pod uwag\u0119 to, \u017ce by\u0142a aktywna, dzia\u0142aj\u0105ca na korzy\u015b\u0107 otwartego wizerunku firmy. Zlikwidowano stanowisko, nie mieli mo\u017cliwo\u015bci przeniesienia tego pracownika \u2013 czasami tak bywa, ale docenili to w wysoko\u015bci przyznanej odprawy.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Zastanawiam si\u0119 teraz, gdy wspomnia\u0142a Pani o zwolnieniu z powodu likwidacji stanowiska pracy, jak g\u0142\u0119boko mog\u0105 si\u0119ga\u0107 zwi\u0105zkowe negocjacje i postulaty. Dochodzimy tu do kwestii dystrybucji zysk\u00f3w w ramach jednego przedsi\u0119biorstwa \u2013 przyk\u0142adowo, mo\u017ce czasami ile\u015b stanowisk uda\u0142oby si\u0119 zachowa\u0107, gdyby zarz\u0105d nie otrzymywa\u0142 bardzo wysokich premii? Czy tego typu problemy te\u017c si\u0119 pojawiaj\u0105, wysuwacie takie argumenty, czy mo\u017ce to ju\u017c zbyt radykalne? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Wysuwamy, tak, zdecydowanie. Gdy chcieli zawiesi\u0107 w pandemii fundusz socjalny, to dla mnie pierwszym pomys\u0142em by\u0142o to, \u017ceby, skoro pracujemy z dom\u00f3w, zawiesi\u0107 s\u0142u\u017cbowe samochody dla wy\u017cszej kadry mened\u017cerskiej, bo to te\u017c kosztuje. Mo\u017ce na tym zacz\u0105\u0107 oszcz\u0119dza\u0107? Mo\u017ce jest tak, \u017ce ta wysoka kadra mened\u017cerska, kt\u00f3ra zarabia du\u017ce pieni\u0105dze te\u017c mo\u017ce z czego\u015b zrezygnowa\u0107, bo zabieraj\u0105c fundusz socjalny pozbawiaj\u0105 pieni\u0119dzy ludzi najmniej zarabiaj\u0105cych po to, \u017ceby nasi mened\u017cerowie mogli si\u0119 pochwali\u0107 przed central\u0105 firmy, i\u017c maj\u0105 milion oszcz\u0119dno\u015bci wi\u0119cej i dosta\u0107 za to premi\u0119. Rzeczywi\u015bcie s\u0105 takie argumenty. Staramy si\u0119 wiedzie\u0107 jak najwi\u0119cej, cz\u0119sto pytamy o wide\u0142ki p\u0142acowe i prosimy o raporty z GUS. Czasami u\u017cywamy tych argument\u00f3w, aby oszcz\u0119dzanie zacz\u0105\u0107 na g\u00f3rze, u najbogatszych, a nie najbiedniejszych, je\u017celi rzeczywi\u015bcie jest taka potrzeba.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Czy rozpi\u0119to\u015b\u0107 dochod\u00f3w w Pani firmie jest du\u017ca? Czy tym r\u00f3wnie\u017c si\u0119 interesujecie i chcieliby\u015bcie np. sp\u0142aszcza\u0107 zarobki?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Jest spora, jak w ka\u017cdej firmie \u2013 pracowa\u0142am kiedy\u015b w sp\u00f3\u0142ce skarbu pa\u0144stwa, a tam by\u0142a wr\u0119cz masakryczna rozpi\u0119to\u015b\u0107. Tutaj mo\u017ce nie jest a\u017c taka wielka, ale te\u017c jest. My na razie nie rozwa\u017cali\u015bmy, \u017ceby d\u0105\u017cy\u0107 do sp\u0142aszczania zarobk\u00f3w i zmniejszania r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy nimi. Mamy te\u017c niewielkie argumenty, \u017ceby to robi\u0107, bo u nas jest tak, \u017ce osoby, kt\u00f3re pracuj\u0105 na najni\u017cszych stanowiskach, raczej nie musz\u0105 mie\u0107 zbyt wielu kompetencji. Mamy w tym momencie za ma\u0142o argument\u00f3w za sp\u0142aszczaniem.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>A co np. z jawno\u015bci\u0105 p\u0142ac \u2013 tak, \u017ceby by\u0142o wiadomo, kto w firmie ile zarabia, bo powszechna niewiedza na ten temat jest troch\u0119 instrumentem panowania pracodawcy. <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Czasami w firmach istniej\u0105 zalecenia, \u017ce nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o swoich zarobkach. To jest niezgodne z prawem, nikt nie mo\u017ce nikomu zabroni\u0107 m\u00f3wienia o swoim wynagrodzeniu. Nie mog\u0119 m\u00f3wi\u0107 o czyich\u015b zarobkach \u2013 gdyby pan mi powiedzia\u0142, ile zarabia, to nie mog\u0142abym pu\u015bci\u0107 tej informacji dalej, ale pan mo\u017ce m\u00f3wi\u0107 komu chce o swoich dochodach. S\u0105 nawet wyroki s\u0105d\u00f3w w tej kwestii \u2013 nikt nie ma prawa zabrania\u0107 pracownikowi m\u00f3wi\u0107 o swoich zarobkach. Pracodawca nie mo\u017ce zdradza\u0107 dochod\u00f3w swoich pracownik\u00f3w, ale pracownik ma prawo o nich m\u00f3wi\u0107. U nas w kodeksie post\u0119powania jest zapisane, \u017ce nikt nie zabrania pracownikom m\u00f3wienia o swoich zarobkach, bo ka\u017cdy ma takie prawo wolno\u015bci s\u0142owa i wypowiadania si\u0119 na sw\u00f3j temat. Pami\u0119tam, \u017ce musia\u0142am z tego edukowa\u0107 swoich prze\u0142o\u017conych, gdy mi t\u0142umaczyli, \u017ce rzekomo w Nielsenie w tym temacie panuje poufno\u015b\u0107 i zakaz m\u00f3wienia o wynagrodzeniu. Powiedzia\u0142am tej osobie, \u017ce ja mog\u0119, ale ona o moim wynagrodzeniu innym cz\u0142onkom zespo\u0142u ju\u017c nie. Zach\u0119ca\u0142am ludzi, aby o tym rozmawia\u0107 i mie\u0107 o tym wi\u0119ksz\u0105 wiedz\u0119, nie \u017ceby zazdro\u015bci\u0107 sobie wzajemnie, ale po to, aby wiedzie\u0107, \u017ce jest nie porz\u0105dku, je\u015bli wykonujemy t\u0119 sam\u0105 prac\u0119, a kto\u015b dostaje za ni\u0105 500 z\u0142 wi\u0119cej. Czy robi co\u015b lepiej, szybciej? Zna wi\u0119cej program\u00f3w i o co chodzi? Warto wiedzie\u0107 takie rzeczy.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Chcia\u0142bym jeszcze troch\u0119 porozmawia\u0107 o realiach, w kt\u00f3rych obecnie wszyscy funkcjonujemy. Rynek pracy bardzo si\u0119 zmienia, w kierunku raczej niekorzystnym dla zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, kt\u00f3re wyros\u0142y w \u015brodowisku pracy stabilnej, zw\u0142aszcza w przemy\u015ble. Obecnie przybywa elastycznych i \u015bmieciowych form zatrudnienia. Ludzie, szczeg\u00f3lnie m\u0142odzi, nie bywaj\u0105 ju\u017c na d\u0142u\u017cej zwi\u0105zani, tak\u017ce emocjonalnie, ze swoim zak\u0142adem pracy. Nowe zjawiska takie jak uberyzacja czy praca platformowa sprawiaj\u0105, \u017ce osoby pracuj\u0105ce w og\u00f3le nie maj\u0105 ju\u017c statusu pracownika \u2013 np. kierowcy czy kurierzy. Nie my\u015blimy ju\u017c o sobie w kategoriach kolektywnych, tak jak jeszcze kilkadziesi\u0105t lat temu \u2013 indywidualizujemy ryzyko, problemy z prac\u0105 i miejscem pracy staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej prywatne i nie my\u015blimy o tym, \u017ceby je wsp\u00f3lnie rozwi\u0105zywa\u0107. Czy to wszystko jest przez zwi\u0105zki odczuwane jako utrudnienie? Jak mog\u0142yby dzia\u0142a\u0107 w tych warunkach? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">U nas nie zatrudnia si\u0119 na umowach zlecenie czy umowach o dzie\u0142o, to s\u0105 sporadyczne przypadki, \u017ce czasem kto\u015b przyjdzie, wykona takie zlecenie albo dzie\u0142o, i potem go ju\u017c nie ma. U nas nie ma tego problemu i to jest fajne. Swego czasu by\u0142 program sta\u017cowy, w kt\u00f3rym sta\u017cy\u015bci byli zatrudniani na zleceniach, ale na szcz\u0119\u015bcie, akurat jak powsta\u0142y zwi\u0105zki, zorientowano si\u0119, \u017ce to jest niezbyt legalne. Uwa\u017cam, \u017ce praca to jest praca \u2013 je\u015bli wykonuje si\u0119 prac\u0119, to powinno si\u0119 mie\u0107 umow\u0119 o prac\u0119. Nie powinno by\u0107 \u017cadnych substytut\u00f3w. Mam wra\u017cenie, \u017ce nasze pa\u0144stwo, np. Pa\u0144stwowa Inspekcja Pracy, jest nieudolne w kwestii kontrolowania tego. M\u00f3j szwagier pracowa\u0142 w okre\u015blonych godzinach w jakiej\u015b fabryce na umowie-zlecenie. Zobaczy\u0142am t\u0119 jego umow\u0119, w kt\u00f3rej by\u0142o zapisane, \u017ce musi by\u0107 punktualny, \u017ce b\u0119dzie podlega\u0142 prze\u0142o\u017conemu \u2013 to wszystko sobie zaprzecza\u0142o, bo to by\u0142y atrybuty umowy o prac\u0119, ale wygodniejsze i ta\u0144sze by\u0142o zawarcie umowy \u015bmieciowej. Dla mnie to jest niedobre, \u017ce ca\u0142y czas na to pozwalamy i \u017ce jest taka mo\u017cliwo\u015b\u0107. Umowa zlecenie to powinna by\u0107 umowa dodatkowa \u2013 je\u015bli np. mam dodatkow\u0105 prac\u0119 i chc\u0119 zaprojektowa\u0107 np. komu\u015b ogr\u00f3d, bo mam takie umiej\u0119tno\u015bci, to dostaj\u0119 na to umow\u0119. Wtedy to jest w porz\u0105dku, ale nie gdy pracuj\u0119 wiele lat od lat od poniedzia\u0142ku do pi\u0105tku w godz. 8\u201316 albo 9\u201317 i mam umow\u0119 zlecenie, podlegaj\u0105c jeszcze komu\u015b, kto mnie kontroluje. Aczkolwiek rozumiem te\u017c ludzi, kt\u00f3rzy si\u0119 na to decyduj\u0105. Na umowie zlecenie czy B2B mog\u0105 zarobi\u0107 wi\u0119cej, dostaj\u0105 wi\u0119cej do r\u0119ki \u2013 ale nie my\u015bl\u0105 o przysz\u0142o\u015bci, o tym, \u017ce gdy przyjdzie czas emerytury, to ju\u017c b\u0119dzie gorzej. Je\u015bli przyjdzie czas zwolnienia, choroby czy wypadku, to nie b\u0119dzie ju\u017c tak dobrze i w portfelu mo\u017ce w ko\u0144cu zosta\u0107 pustka.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Czy zwi\u0105zki mog\u0105 jako\u015b przekonywa\u0107 takie osoby do warto\u015bci tradycyjnych, kodeksowych form zatrudnienia? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Jak najbardziej. Robi\u0105 to i promuj\u0105 zatrudnienie na umowach o prac\u0119, walcz\u0105 z umowami \u015bmieciowymi. Trzeba u\u015bwiadamia\u0107 \u2013 teraz mo\u017ce dostan\u0119 kilkaset z\u0142otych wi\u0119cej na umowie zlecenie, ale p\u00f3\u017aniej na emeryturze b\u0119d\u0119 g\u0142odowa\u0107, bo nie b\u0119dzie z czego tej emerytury wyp\u0142aci\u0107. Zwi\u0105zki otwarcie m\u00f3wi\u0105, \u017ce s\u0105 temu przeciwne. Ostatnio pojawi\u0142 si\u0119 projekt ustawy o Pa\u0144stwowej Inspekcji Pracy, \u017ceby zwi\u0119kszy\u0107 jej uprawnienia tak, aby mog\u0142a bezs\u0105downie stwierdzi\u0107, czy co\u015b jest, czy nie jest, stosunkiem pracy. Wydaje mi si\u0119, \u017ce takie inicjatywy te\u017c s\u0105 wa\u017cne.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Czy to, \u017ce \u017cyjemy w czasach cyfrowych, kiedy znaczna cz\u0119\u015b\u0107 \u017cycia odbywa si\u0119 online, wp\u0142ywa na skuteczno\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144 zwi\u0105zkowych? Czy \u0142atwiej si\u0119 mobilizowa\u0107 np. za pomoc\u0105 medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych? Czy maj\u0105 one dla Was jakie\u015b znaczenie i przywi\u0105zujecie do tego wag\u0119? Jak wygl\u0105da internetowy aspekt Waszej dzia\u0142alno\u015bci? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Mamy grup\u0119 na Facebooku, na kt\u00f3rej regularnie publikujemy, wysy\u0142amy informacje do naszych cz\u0142onk\u00f3w, regularnie si\u0119 z nimi spotykamy. I jest to troszeczk\u0119 m\u0119cz\u0105ce \u2013 kiedy\u015b spotykali\u015bmy si\u0119 jako cz\u0142onkowie zwi\u0105zku na \u017cywo, nawet robili\u015bmy wtedy jakie\u015b kanapki czy zamawiali\u015bmy pizz\u0119. Wtedy by\u0142a zupe\u0142nie inna rozmowa, \u0142atwiej si\u0119 by\u0142o zaanga\u017cowa\u0107. Teraz to wszystko robimy online i jest troch\u0119 gorzej, aczkolwiek wi\u0119cej os\u00f3b jest sk\u0142onnych si\u0119 z nami tak po\u0142\u0105czy\u0107 ni\u017c przyj\u015b\u0107 na spotkanie. To te\u017c jest fajne. Nasza grupa nie jest tylko dla cz\u0142onk\u00f3w, ale dla wszystkich pracownik\u00f3w, \u017ceby wiedzieli, czym si\u0119 zajmujemy. My\u015bl\u0119, \u017ce dajemy sobie rad\u0119 \u2013 chocia\u017c brakuje mi tego, \u017ce gdy pracowali\u015bmy w biurze, to wydawali\u015bmy papierow\u0105 gazetk\u0119, kt\u00f3ra nazywa\u0142a si\u0119 \u201eBezcenzurnik\u201d. Wydawali\u015bmy j\u0105 raz na jaki\u015b czas i np. zostawiali\u015bmy w kuchni, \u017ceby kto\u015b jedz\u0105c obiad m\u00f3g\u0142 j\u0105 sobie przeczyta\u0107, czasem te\u017c ludziom na biurkach. Pisali\u015bmy tam o naszych dzia\u0142aniach, o tym, jakie pracownicy maj\u0105 prawa. Cieszy\u0142o si\u0119 to bardzo du\u017c\u0105 popularno\u015bci\u0105 i troch\u0119 mi tego \u017cal. Je\u015bli chodzi o gazetki drukowane, to ludzie ch\u0119tnie czytali je w pracy, przy kawie czy przy obiedzie, a teraz gdyby\u015bmy wysy\u0142ali je mailowo w za\u0142\u0105czniku, to ju\u017c chyba b\u0119dzie trudniej, \u017ceby kto\u015b to otworzy\u0142.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Czyli dzia\u0142alno\u015bci analogowej nie da si\u0119 jednak ca\u0142kowicie zast\u0105pi\u0107 cyfrow\u0105?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Zdecydowanie nie, tak jak w og\u00f3le w relacjach mi\u0119dzyludzkich. Relacje tworzy si\u0119 bezpo\u015brednio. Spotkania za po\u015brednictwem Zooma czy Hangouta mog\u0105 troch\u0119 to uzupe\u0142ni\u0107, ale nie zast\u0105pi\u0107.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Zastanawiam si\u0119, czy komunikacja cyfrowa nie mo\u017ce by\u0107 przydatna w rozwijaniu stosunk\u00f3w i wsp\u00f3\u0142pracy zwi\u0105zkowej ponad jednym zak\u0142adem pracy \u2013 zgodnie z polskim prawem, zak\u0142adem pracy jest jedna firma, niewa\u017cne ile ma oddzia\u0142\u00f3w w ca\u0142ym kraju, wi\u0119c wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z tym kwestie liczebno\u015bci i reprezentatywno\u015bci. Kilka magazyn\u00f3w w Polsce posiada np. Amazon i wyobra\u017cam sobie, \u017ce tam cyfrowe metody komunikacji mog\u0105 si\u0119 okazywa\u0107 bardzo korzystne. <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Uwa\u017cam, \u017ce to jest dobre uzupe\u0142nienie. Nawet w \u201eSolidarno\u015bci\u201d widz\u0119 po r\u00f3\u017cnych sekretariatach, \u017ce oni funkcjonowali w ten spos\u00f3b przed pandemi\u0105, \u017ce spotykali si\u0119 2\u20133 razy w roku i poza tym w og\u00f3le nie mieli ze sob\u0105 kontaktu, chyba \u017ce kto\u015b zadzwoni\u0142. Opcja online\u2019owa jest \u015bwietnym uzupe\u0142nieniem, ale nie mo\u017ce by\u0107 jedyn\u0105 opcj\u0105. W europejskiej radzie zak\u0142adowej przed pandemi\u0105 spotykali\u015bmy si\u0119 dwa razy w roku, a co miesi\u0105c mieli\u015bmy telekonferencj\u0119 i to si\u0119 sprawdza\u0142o, taki mieszany system jest super. Poza tymi spotkaniami na \u017cywo, mieli\u015bmy ca\u0142y czas kontakt, wiedzieli\u015bmy, co si\u0119 dzieje i by\u0142o to jako\u015b pod kontrol\u0105. Jako uzupe\u0142nienie \u2013 jak najbardziej, ale ca\u0142kowicie na pewno nie, bo zaanga\u017cowanie wtedy spada.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Wspomnia\u0142a Pani kilka razy o europejskiej radzie zak\u0142adowej \u2013 jak wygl\u0105daj\u0105 relacje pomi\u0119dzy zwi\u0105zkami zawodowymi, a w\u0142a\u015bnie tak\u0105 \u2013 oraz innymi \u2013 form\u0105 reprezentacji pracowniczej? Czy te organizmy \u017cyj\u0105 w symbiozie, czy mo\u017ce maj\u0105 roz\u0142\u0105czne obszary kompetencji i wp\u0142yw\u00f3w?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Dzia\u0142am zar\u00f3wno na poziomie lokalnym, jak i jestem reprezentantem na poziomie europejskim. To s\u0105 troch\u0119 inne uprawnienia. Zwi\u0105zki zawodowe mog\u0105 wi\u0119cej, maj\u0105 wi\u0119cej uprawnie\u0144 i mo\u017cliwo\u015bci, chocia\u017cby wypowiedzenia si\u0119 w kwestii funduszu socjalnego czy regulaminu, natomiast rady zak\u0142adowe maj\u0105 uprawnienia wy\u0142\u0105cznie konsultacyjne. Pracodawca przyjdzie, porozmawia, co\u015b powie, ale nie traktuje tego cia\u0142a powa\u017cnie. O czym\u015b poinformuje, skonsultuje, my przedstawimy nasze odr\u0119bne zdanie, ale on go nie we\u017amie pod uwag\u0119, bo ma ju\u017c wszystko przygotowane. Te rady zak\u0142adowe s\u0105, ale czy mog\u0105 cokolwiek zdzia\u0142a\u0107? Niestety niewiele.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Je\u015bli oni nas informuj\u0105 o dzia\u0142aniach, to robi\u0105 to w ostatniej chwili. By\u0142a nawet taka sytuacja, \u017ce sprzedali cz\u0119\u015b\u0107 naszej firmy \u2013 firma zosta\u0142a podzielony na dwie cz\u0119\u015bci. Rada zak\u0142adowa dowiedzia\u0142a si\u0119 o tym w niedziel\u0119, kilka dni przed podpisaniem umowy. Zd\u0105\u017cy\u0142am przeczyta\u0107 w internecie, \u017ce jest taka sytuacja, zanim dowiedzia\u0142am si\u0119 o tym od rady zak\u0142adowej. My\u015bl\u0119 teraz nad genez\u0105 jej powstania i nie wiem dok\u0142adnie, jaka ona by\u0142a, ale to mog\u0142o by\u0107 troch\u0119 na zasadzie kwiatka do ko\u017cucha. Firma chce by\u0107 uznawana za propracownicz\u0105, fajn\u0105 i prowadz\u0105c\u0105 dialog i mo\u017ce nawet sama stworzy\u0142a t\u0119 rad\u0119, aby pokaza\u0107, \u017ce rozmawia z lud\u017ami i s\u0142ucha pracownik\u00f3w. Tak naprawd\u0119 jednak niekoniecznie.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Chcia\u0142bym jeszcze zapyta\u0107 o ewentualne obszary zaanga\u017cowania zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych spoza ich najwa\u017cniejszej, pracowniczej sfery. S\u0105 tutaj r\u00f3\u017cne mo\u017cliwo\u015bci, wi\u0105\u017c\u0105ce si\u0119 z ideowymi czy politycznymi sk\u0142onno\u015bciami danych organizacji. Wspomnia\u0142a Pani, \u017ce \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d bywa postrzegana jako zwi\u0105zek prawicowy i konserwatywny, jej przedstawiciele bior\u0105 udzia\u0142 np. w uroczysto\u015bciach religijnych; z kolei bardziej lewicowe zwi\u0105zki zawodowe pojawiaj\u0105 si\u0119 np. na demonstracjach feministycznych, ekologicznych, antyrasistowskich czy na Marszach R\u00f3wno\u015bci. Tych dodatkowych p\u00f3l zaanga\u017cowania jest do\u015b\u0107 sporo \u2013 jak to Pani ocenia? Czy zwi\u0105zki powinny si\u0119 anga\u017cowa\u0107 wy\u0142\u0105cznie w kwestie pracownicze, czy te\u017c jest to miejsce dla pewnego pluralizmu, \u017ceby osoby o r\u00f3\u017cnych pogl\u0105dach mog\u0142y wybiera\u0107 zwi\u0105zki najbardziej odpowiadaj\u0105ce im politycznie? Czy mo\u017ce tego nie powinno by\u0107 w og\u00f3le? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Uwa\u017cam, \u017ce w pracy jeste\u015bmy r\u00f3wni, bez wzgl\u0119du na to czy jeste\u015bmy z lewej czy prawej strony, czy jeste\u015bmy hetero czy homo czy bi, m\u00f3wi\u0105c kolokwialnie. Tak powinno by\u0107. Dla mnie w ramach aktywno\u015bci zwi\u0105zkowej wa\u017cne jest bezpiecze\u0144stwo w pracy i nasi pracownicy, pracownicy Nielsena. Bez wzgl\u0119du na to, czy chodz\u0105 czy nie chodz\u0105 do ko\u015bcio\u0142a, jakiej s\u0105 orientacji seksualnej i co robi\u0105 poza prac\u0105. Mnie to nie interesuje i ja swoimi pogl\u0105dami te\u017c si\u0119 w pracy nie dziel\u0119, bo to nie jest na to miejsce. Dla mnie zwi\u0105zki zawodowe powinny si\u0119 zajmowa\u0107 sprawami pracowniczymi. Oczywi\u015bcie je\u017celi komu\u015b dzieje si\u0119 krzywda, to trzeba go broni\u0107 bez wzgl\u0119du na to, czy jest szykanowany za to, \u017ce jest wierz\u0105cy, czy za to, \u017ce jest np. osob\u0105 LGBT. W pracy nigdy nie powinno by\u0107 tak, \u017ceby ktokolwiek by\u0142 szykanowany z jakiegokolwiek powodu. Je\u017celi jest taka sytuacja, to trzeba broni\u0107 takiej osoby bez wzgl\u0119du na to, kto to jest. W pracy wszyscy jeste\u015bmy r\u00f3wni, niewa\u017cne, jaki \u015bwiatopogl\u0105d reprezentujemy.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Czy takie sytuacje mo\u017ce si\u0119 zdarza\u0142y? Dwa lata temu wydarzy\u0142a si\u0119 g\u0142o\u015bna sprawa w Ikei, gdzie zwolniono pracownika za wypowiedzi przeciwko osobom czy ruchowi LGBT. <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">U mnie w pracy taka rzecz si\u0119 nie zdarzy\u0142a. Moja firma mocno wspiera\u0142a wewn\u0119trzn\u0105 organizacj\u0119 Pride. Dosz\u0142o natomiast do takiej sytuacji, \u017ce na oknie w sto\u0142\u00f3wce zawieszono du\u017ce wyci\u0119te litery tworz\u0105ce s\u0142owo \u201ePride\u201d. W pewnym momencie te litery zacz\u0119\u0142y si\u0119 odrywa\u0107 i spada\u0107 z okna. Kto\u015b chyba chcia\u0142 zrobi\u0107 \u017cart, po\u0142\u0105czy\u0142 literki i zrobi\u0142 z nich s\u0142owo \u201eDie\u201d. Nasz szef wys\u0142a\u0142 wtedy do wszystkich e-maila, \u017ce nie wierzy, \u017ce to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce przeprasza wszystkie osoby z \u201ePride\u201d i wszystkie osoby LGBT \u2013 odebra\u0142 to tak, jakby kto\u015b tym s\u0142owem \u017cyczy\u0142 im \u015bmierci. Pyta\u0142, czy ktokolwiek widzia\u0142 to zdarzenie, wie, kto to zrobi\u0142 i m\u00f3wi\u0142, \u017ce trzeba wyci\u0105gn\u0105\u0107 z tego konsekwencje. To by\u0142o strasznie rozdmuchane. Nie wiem, co t\u0105 osob\u0105 kierowa\u0142o, ale uwa\u017cam, \u017ce wyci\u0105ganie pochopnych wniosk\u00f3w, \u017ce kto\u015b \u017cyczy\u0142 \u015bmierci osobom LGBT \u015bmierci tylko dlatego, \u017ce u\u0142o\u017cy\u0142 s\u0142owo \u201eDie\u201d z dost\u0119pnych literek, kt\u00f3re pospada\u0142y, to by\u0142a troch\u0119 nadinterpretacja i si\u0119 z tym nie zgadza\u0142am. Oczywi\u015bcie mo\u017cna to sprawdzi\u0107 i je\u015bli kto\u015b to widzia\u0142, mia\u0142o to pod\u0142o\u017ce homofobiczne, to jak najbardziej trzeba reagowa\u0107, ale nie wyci\u0105ga\u0107 takie wnioski nie znaj\u0105c sytuacji.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Czy w takiej sytuacji Pani jako zwi\u0105zkowczyni broni\u0142aby takiej osoby, kt\u00f3r\u0105 zosta\u0142aby oskar\u017cona o taki akt wrogo\u015bci czy nietolerancji, czy za ka\u017cdym razem by\u0142aby to indywidualna sprawa, kt\u00f3r\u0105 trzeba dog\u0142\u0119bnie zbada\u0107? <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Zdecydowanie indywidualna sytuacja. Je\u017celi rzeczywi\u015bcie ta osoba robi\u0142aby to z premedytacj\u0105 i by\u0142aby pe\u0142na nienawi\u015bci, to nie zgadza\u0142abym si\u0119 z tym, \u017ce ta osoba prezentowa\u0142a swoje pogl\u0105dy w miejscu pracy, bo to nie jest na to miejsce. Ale te\u017c gdyby by\u0142a dobrym pracownikiem i robi\u0142a du\u017co dla firmy, to stara\u0142abym si\u0119 j\u0105 obroni\u0107. Mo\u017ce by\u0142oby ci\u0119\u017cko, ale stara\u0142abym si\u0119 jej broni\u0107. To nie mia\u0142oby nic wsp\u00f3lnego z tym, czy t\u0119 osob\u0119 popieram w tych dzia\u0142aniach, bo na pewno nie popieram. Oczywi\u015bcie je\u015bli robi si\u0119 co\u015b takiego, to trzeba ponie\u015b\u0107 jakie\u015b konsekwencje \u2013 nigdzie nie powinno by\u0107 miejsca na jak\u0105kolwiek agresj\u0119 czy \u017cyczenie komu\u015b \u015bmierci. Ale czy musia\u0142oby to by\u0107 zwolnienie z pracy, to szczerze m\u00f3wi\u0105c nie wiem.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Istnieje teza, postawiona przez pewn\u0105 ameryka\u0144sk\u0105 badaczk\u0119, o tym, \u017ce zmierzch zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych w USA wynika\u0142 mi\u0119dzy innymi z tego, \u017ce troch\u0119 wyalienowa\u0142y si\u0119 z szerszej rzeczywisto\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego. Kiedy\u015b zwi\u0105zki, co dotyczy tak samo Ameryki, jak i Europy, by\u0142y obecne w \u017cyciu lokalnych spo\u0142eczno\u015bci, tam, gdzie ludzie si\u0119 spotykali i budowali mi\u0119dzy sob\u0105 relacje \u2013 w stra\u017cach po\u017carnych, klubach sportowych, organizacjach m\u0142odzie\u017cowych czy parafiach, bibliotekach, szko\u0142ach, klubach senior\u00f3w. We wszystkich tych miejscach zwi\u0105zki zakorzenia\u0142y si\u0119 w tkance spo\u0142ecznej, dzi\u0119ki czemu by\u0142y obecne w ludzkim \u017cyciu i by\u0142y dla ludzi wa\u017cne. Kiedy zacz\u0119\u0142o to znika\u0107, zwi\u0105zki zacz\u0119\u0142y w ko\u0144cu te\u017c znika\u0107 z zak\u0142ad\u00f3w pracy i stawa\u0142y si\u0119 coraz s\u0142absze. Czy zgodzi\u0142aby si\u0119 Pani z t\u0105 tez\u0105? Czy ma ona prze\u0142o\u017cenie na nasze dzisiejsze, polskie warunki? Wi\u0105\u017ce si\u0119 to z tym zaanga\u017cowaniem w sprawy pozapracownicze, ale po to, \u017ceby w efekcie lepiej s\u0142u\u017cy\u0107 kwestiom pracowniczym. <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Musia\u0142abym si\u0119 nad tym d\u0142u\u017cej zastanowi\u0107, czy si\u0119 zgadzam, czy nie zgadzam. Ja mam jasny cel \u2013 chc\u0119, \u017ceby w pracy by\u0142o lepiej i \u017ceby pracownicy mieli wi\u0119ksz\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 swoich praw. Inne dodatkowe rzeczy mniej mnie interesuj\u0105, aczkolwiek nie wykluczam, \u017ce ta teza mo\u017ce by\u0107 prawdziwa.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Na koniec chcia\u0142bym zapyta\u0107 o kwesti\u0119 by\u0107 mo\u017ce najwa\u017cniejsz\u0105, to jest sprowadzaj\u0105c\u0105 si\u0119 do tego, po co s\u0105 zwi\u0105zki zawodowe. Mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 dwa modele, r\u00f3wnie\u017c wynikaj\u0105ce z r\u00f3\u017cnych za\u0142o\u017ce\u0144 ideowych. Czy Pani zdaniem zwi\u0105zek zawodowy to raczej partner w dialogu spo\u0142ecznym czy antagonista w konflikcie klasowym, gdzie pracownicy i pracodawca zawsze maj\u0105 sprzeczne interesy? Czy raczej dwie strony rozmawiaj\u0105, \u017ceby znale\u017a\u0107 sensowne rozwi\u0105zania dla wszystkich, czy raczej jest przeci\u0105ganie liny na swoj\u0105 stron\u0119, gdzie jedni wygrywaj\u0105?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Interesy zawsze b\u0119d\u0105 sprzeczne, ale bez siebie wzajemnie nie istniejemy. Jak bardzo bym nie chcia\u0142a walczy\u0107 z pracodawc\u0105, to bez niego nie istniej\u0119, bo on mi daje pieni\u0105dze na \u017cycie. Ale pracodawca bez pracownik\u00f3w te\u017c nie istnieje, poniewa\u017c to my wykonujemy prac\u0119, dzi\u0119ki kt\u00f3rej on zarabia. Dialog z poszanowaniem obu stron \u2013 jedna i druga strona musi sobie powiedzie\u0107 \u201edobrze, \u017ce jeste\u015b\u201d i musimy zrobi\u0107 tak, \u017ceby wypracowa\u0107 jaki\u015b kompromis. Wydaje mi si\u0119, \u017ce podej\u015bcie antagonistyczne nigdy nie jest dobre i niczego si\u0119 tak nie ugra. Oczywi\u015bcie interesy s\u0105 sprzeczne, jeste\u015bmy po dw\u00f3ch stronach barykady, ale \u017ceby jedni i drudzy mogli przetrwa\u0107, to musimy ze sob\u0105 rozmawia\u0107.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">To jest w pewnym sensie r\u0119ka, kt\u00f3ra nas karmi, ale musimy pilnowa\u0107, \u017ceby ta r\u0119ka by\u0142a sprawiedliwa i rozdziela\u0142a pokarm dobrze. Absolutnie nie mo\u017ce by\u0107 mowy o wrogo\u015bci. Wydaje mi si\u0119, \u017ce je\u015bli kto\u015b my\u015bli o pracodawcy jak o wrogu, to jest problem, bo to nigdy nie b\u0119dzie czym\u015b dobrym. My bez tego wroga nie istniejemy, jeste\u015bmy zwi\u0105zani ze sob\u0105.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119. <\/strong><\/p>\n<p>[\/vc_column_text][vc_empty_space empty_h=&#8221;2&#8243;][vc_button button_color=&#8221;accent&#8221; radius=&#8221;btn-circle&#8221; hover_fx=&#8221;outlined&#8221; text_skin=&#8221;yes&#8221; border_width=&#8221;0&#8243; display=&#8221;inline&#8221; top_margin=&#8221;yes&#8221; uncode_shortcode_id=&#8221;372107&#8243; link=&#8221;url:http%3A%2F%2Fczlowiekwpracy.pl%2F%23wywiady&#8221; button_color_type=&#8221;uncode-palette&#8221;]POWR\u00d3T[\/vc_button][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n<\/section>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row unlock_row_content=&#8221;yes&#8221; row_height_percent=&#8221;0&#8243; override_padding=&#8221;yes&#8221; h_padding=&#8221;5&#8243; top_padding=&#8221;2&#8243; bottom_padding=&#8221;3&#8243; overlay_alpha=&#8221;50&#8243; gutter_size=&#8221;3&#8243; column_width_percent=&#8221;100&#8243; shift_y=&#8221;0&#8243; z_index=&#8221;0&#8243; uncode_shortcode_id=&#8221;140315&#8243;][vc_column column_width_percent=&#8221;100&#8243; gutter_size=&#8221;3&#8243; overlay_alpha=&#8221;50&#8243; shift_x=&#8221;0&#8243; shift_y=&#8221;0&#8243; shift_y_down=&#8221;0&#8243; z_index=&#8221;0&#8243; [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[164],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/czlowiekwpracy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/118163"}],"collection":[{"href":"http:\/\/czlowiekwpracy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/czlowiekwpracy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/czlowiekwpracy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/czlowiekwpracy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=118163"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/czlowiekwpracy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/118163\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/czlowiekwpracy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=118163"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/czlowiekwpracy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=118163"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/czlowiekwpracy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=118163"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}