[vc_row unlock_row_content=”yes” row_height_percent=”0″ override_padding=”yes” h_padding=”5″ top_padding=”2″ bottom_padding=”3″ overlay_alpha=”50″ gutter_size=”3″ column_width_percent=”100″ shift_y=”0″ z_index=”0″ uncode_shortcode_id=”418356″][vc_column column_width_percent=”100″ gutter_size=”3″ overlay_alpha=”50″ shift_x=”0″ shift_y=”0″ shift_y_down=”0″ z_index=”0″ medium_width=”0″ mobile_width=”0″ width=”1\/1″ uncode_shortcode_id=”377196″][vc_column_text uncode_shortcode_id=”132126″]<\/p>\n
Grzegorz Gruchlik<\/strong> jest wiceprezesem zarz\u0105du g\u0142\u00f3wnego Zwi\u0105zku Nauczycielstwa Polskiego, wchodz\u0105cego w sk\u0142ad Og\u00f3lnopolskiego Porozumienia Zwi\u0105zk\u00f3w Zawodowych. Reprezentuje Pan najstarszy istniej\u0105cy i najwi\u0119kszy polski zwi\u0105zek zawodowy \u2013 zwi\u0105zek bran\u017cowy, co te\u017c nie jest takie oczywiste. Chcia\u0142bym pogodzi\u0107 w tej rozmowie dwie perspektywy: partykularn\u0105, Pana organizacji, i uniwersaln\u0105, \u017ceby wpisa\u0107 to w namys\u0142 nad zwi\u0105zkami zawodowymi jako takimi. Zacznijmy od samego Zwi\u0105zku Nauczycielstwa Polskiego \u2013 co mo\u017cna powiedzie\u0107 o genezie, jego historii i momencie, w kt\u00f3rym znajduje si\u0119 teraz? <\/strong><\/p>\n Grzegorz Gruchlik:<\/strong> ZNP to rzeczywi\u015bcie najstarszy funkcjonuj\u0105cy do dzisiaj bran\u017cowy zwi\u0105zek zawodowy. 1 pa\u017adziernika 1905 roku w Pilaszkowie pod \u0141owiczem odby\u0142 si\u0119 zjazd nauczycieli, na kt\u00f3rym powo\u0142ano do \u017cycia Zwi\u0105zek Nauczycieli Ludowych, z kt\u00f3rego wywodzi si\u0119 ZNP. To r\u00f3wnie\u017c ruch zwi\u0105zkowy rozwijaj\u0105cy si\u0119 w Galicji, 28 grudnia 1905 roku w Krakowie odby\u0142o si\u0119 zebranie delegat\u00f3w, zwane \u201eAnkiet\u0105\u201d, podczas kt\u00f3rego utworzono Krajowy Zwi\u0105zek Nauczycielstwa Ludowego, zrzeszaj\u0105cy nauczycieli ze szk\u00f3\u0142 w zaborze austriackim. Prezesem zosta\u0142 Stanis\u0142aw Nowak, p\u00f3\u017aniejszy prezes ZNP (do 1936 roku). Nazwa Zwi\u0105zek Nauczycielstwa Polskiego funkcjonuje od 1930 roku. Historia ZNP to co\u015b, o czym mogliby\u015bmy rozmawia\u0107 bardzo d\u0142ugo. Okres mi\u0119dzywojenny to czas, w kt\u00f3rym powsta\u0142a nasza g\u0142\u00f3wna siedziba w Warszawie \u2013 ze sk\u0142adek zwi\u0105zkowych zosta\u0142a ona wybudowana na pocz\u0105tku lat trzydziestych ubieg\u0142ego wieku.<\/p>\n Jeste\u015bmy organizacj\u0105, kt\u00f3ra zrzesza pracownik\u00f3w sektora edukacji w bardzo szerokim poj\u0119ciu \u2013 s\u0105 to zar\u00f3wno pracownicy o\u015bwiaty, tj. przedszkoli, szk\u00f3\u0142 podstawowych, ponadpodstawowych, jak i szk\u00f3\u0142 wy\u017cszych, poniewa\u017c mamy w swoich strukturach Rad\u0119 Szkolnictwa Wy\u017cszego i Nauki jako organ, kt\u00f3ry w uczelnianych organizacjach zwi\u0105zkowych zrzesza nauczycieli akademickich oraz pracownik\u00f3w nieb\u0119d\u0105cych nauczycielami akademickimi. Zwi\u0105zek skupia r\u00f3wnie\u017c pracownik\u00f3w administracji i obs\u0142ugi, czyli pracownik\u00f3w samorz\u0105dowych, kt\u00f3rzy s\u0105 zatrudnieni w szko\u0142ach i plac\u00f3wkach o\u015bwiatowych, nie s\u0105 nauczycielami, lecz zajmuj\u0105 si\u0119 wszystkimi sprawami zwi\u0105zanymi z codzienn\u0105 prac\u0105 ka\u017cdej szko\u0142y, bo trudno sobie wyobrazi\u0107, \u017ceby w szkole nie by\u0142o wo\u017anej, sprz\u0105taczki, sekretarza czy referenta. Od roku 2019, naszego ostatniego zjazdu, mamy rozszerzon\u0105 formu\u0142\u0119 i do zwi\u0105zku mog\u0105 wst\u0119powa\u0107 r\u00f3wnie\u017c osoby, kt\u00f3re nie s\u0105 zatrudnione w ramach stosunku pracy, co by\u0142o zwi\u0105zane ze zmian\u0105 ustawy o zwi\u0105zkach zawodowych w zakresie prawa koalicji, tj. wst\u0119powania do zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych os\u00f3b wykonuj\u0105cych prac\u0119 np. na podstawie um\u00f3w cywilnoprawnych. Nie mamy jeszcze tego, co dzieje si\u0119 w niekt\u00f3rych krajach europejskich, \u017ce do naszej organizacji mogliby nale\u017ce\u0107 r\u00f3wnie\u017c studenci, bo to jest zastrze\u017cone dla os\u00f3b, kt\u00f3re s\u0105 zatrudnione, wi\u0119c tu jeste\u015bmy ubo\u017csi o tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107.<\/p>\n W chwili obecnej istnieje kilkana\u015bcie, a mo\u017ce nawet kilkadziesi\u0105t zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych skupiaj\u0105cych pracownik\u00f3w o\u015bwiaty, ale my jeste\u015bmy w tej bran\u017cy nie tylko najstarsi, ale tak\u017ce najsilniejsi, mamy najwi\u0119cej cz\u0142onk\u00f3w.<\/p>\n Jak ocenia Pan ustaw\u0119 o zwi\u0105zkach zawodowych z 23 maja 1991 roku? Pomijaj\u0105c artyku\u0142 59 konstytucji, gwarantuj\u0105cy prawo do zrzeszania si\u0119, ustawa jest najwa\u017cniejszym aktem prawnym, kt\u00f3ry najsilniej reguluje kwestie zwi\u0105zkowe. Ta ustawa jest r\u00f3\u017cnie oceniana przez zwi\u0105zkowc\u00f3w \u2013 jak to wygl\u0105da z Pana perspektywy? Czy ustawa dobrze odpowiada na potrzeby zwi\u0105zkowe w og\u00f3le, ale tak\u017ce te stricte nauczycielskie? Czy nad\u0105\u017ca za rzeczywisto\u015bci\u0105 i jest Pan z niej jako zwi\u0105zkowiec zadowolony? <\/strong><\/p>\n Moje do\u015bwiadczenie zwi\u0105zkowe jest d\u0142ugie, przeszed\u0142em wszystkie struktury zwi\u0105zkowe. To, \u017ce jestem w tej chwili w Warszawie i pe\u0142ni\u0119 funkcj\u0119 wiceprezesa Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego ZNP to co\u015b, co wydarzy\u0142o si\u0119 po kilkunastu latach mojej dzia\u0142alno\u015bci zar\u00f3wno na szczeblu ogniska, oddzia\u0142u \u2013 zak\u0142adowej organizacji zwi\u0105zkowej, jak i struktur wojew\u00f3dzkich, w naszej terminologii nazywanych okr\u0119gami. Moje do\u015bwiadczenia z ustaw\u0105, oczywi\u015bcie opr\u00f3cz tego, \u017ce to dokument, kt\u00f3ry reguluje wszystkie sprawy dotycz\u0105ce funkcjonowania zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, s\u0105 raczej negatywne. Mam wra\u017cenie, \u017ce ona nie przystaje do dzisiejszych czas\u00f3w. W dodatku nie bardzo przystaje do tego, jak organizacyjnie zbudowany jest Zwi\u0105zek Nauczycielstwa Polskiego. Jeste\u015bmy organizacj\u0105, kt\u00f3ra prowadzi dzia\u0142alno\u015b\u0107 poza zak\u0142adami pracy. Zak\u0142adowa organizacja zwi\u0105zkowa to jest ta podstawowa jednostka wymieniana w ustawie, kt\u00f3ra funkcjonuje, jak sama nazwa m\u00f3wi, w zak\u0142adzie pracy. U nas takim zak\u0142adem pracy jest szko\u0142a, ale nasze oddzia\u0142y, wed\u0142ug statutu ZNP, czyli oddzia\u0142y maj\u0105ce uprawnienia zak\u0142adowych organizacji zwi\u0105zkowych, najcz\u0119\u015bciej s\u0105 skupione w jednej jednostce samorz\u0105du terytorialnego \u2013 miasta, gminy. Chcieliby\u015bmy doprowadzi\u0107 \u2013 w cz\u0119\u015bci okr\u0119g\u00f3w ju\u017c mamy tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 i jest to zrobione \u2013 do tego, \u017ce b\u0119dzie to powiat. Tak, aby ca\u0142y powiat by\u0142 jedn\u0105 zak\u0142adow\u0105 organizacj\u0105 zwi\u0105zkow\u0105. Tak czy owak obecnie w jakimkolwiek mie\u015bcie jest wiele zak\u0142ad\u00f3w pracy z naszej bran\u017cy: kilka, kilkana\u015bcie, a nawet znacznie wi\u0119cej. To s\u0105 przedszkola, szko\u0142y podstawowe, szko\u0142y \u015brednie, wszystkie plac\u00f3wki opieku\u0144czo-wychowawcze itp. Nasza struktura i statut m\u00f3wi\u0105 jasno, \u017ce zak\u0142adowa organizacja zwi\u0105zkowa to jest oddzia\u0142 ZNP, a oddzia\u0142 ZNP, jak wspomina\u0142em, mo\u017ce obejmowa\u0107 gmin\u0119, powiat, dwie gminy, pi\u0119\u0107 gmin, to ju\u017c jest rzecz dowolna.<\/p>\n Struktura, kt\u00f3ra jest wymieniona w ustawie, nie przystaje do tego, co my mamy i to jest dla nas pewnego rodzaju k\u0142opot, bo w \u015blad za tym pojawiaj\u0105 si\u0119 problemy zwi\u0105zane z funkcjonowaniem, zwolnieniem z obowi\u0105zku \u015bwiadczenia pracy na czas pe\u0142nienia funkcji w zarz\u0105dzie oddzia\u0142u (tzw. oddelegowaniem), urlopowaniami i wszystkimi innymi rzeczami. Gdyby to ode mnie zale\u017ca\u0142o, to ch\u0119tnie przy\u0142o\u017cy\u0142bym r\u0119k\u0119 do tego, \u017ceby ustawa zosta\u0142a znowelizowana tak, aby\u015bmy mieli satysfakcj\u0119 i mogli funkcjonowa\u0107 tak, jak w naszej ocenie to powinno wygl\u0105da\u0107. Dzisiaj mamy czasami problemy \u2013 chocia\u017cby, id\u0105c krok dalej, z ustaw\u0105 o rozwi\u0105zywaniu spor\u00f3w zbiorowych, bo trudno nam wskaza\u0107 stron\u0119 sporu zbiorowego w\u0142adn\u0105 spe\u0142ni\u0107 postulaty p\u0142acowe czy odnosz\u0105ce si\u0119 do warunk\u00f3w pracy. Wynika to z faktu, \u017ce stron\u0105 sporu mo\u017ce by\u0107 wy\u0142\u0105cznie pracodawca, a faktycznym adresatem naszych \u017c\u0105da\u0144 s\u0105 minister w\u0142a\u015bciwy ds. o\u015bwiaty lub jednostka samorz\u0105du terytorialnego. St\u0105d nasze odczucia dotycz\u0105ce tej ustawy s\u0105, powiedzia\u0142bym, raczej krytyczne i oczekiwaliby\u015bmy zainteresowania parlamentu, aby zosta\u0142a ona zmieniona.<\/p>\n Jak rozumiem, d\u0105\u017cenie do oparcia organizacji zak\u0142adowej o oddzia\u0142 r\u00f3wny jednostce samorz\u0105dowej, wynika z tego, \u017ce wszystkie szko\u0142y z danego obszaru podlegaj\u0105 po prostu jednemu organowi i to on de facto jest adresatem wszystkich pracowniczych roszcze\u0144 \u2013 niewa\u017cne o ile poszczeg\u00f3lnych szk\u00f3\u0142 z danego terenu mo\u017ce chodzi\u0107? <\/strong><\/p>\n Tak, organem prowadz\u0105cym dla wi\u0119kszo\u015bci plac\u00f3wek o\u015bwiatowych jest jednostka samorz\u0105du terytorialnego. Ta jednostka samorz\u0105du terytorialnego sprawuje nad nimi piecz\u0119 organizacyjn\u0105, merytoryczn\u0105 i finansow\u0105. Dyrektor szko\u0142y, w \u015bwietle prawa b\u0119d\u0105cy pracodawc\u0105 (a w\u0142a\u015bciwie osob\u0105 reprezentuj\u0105c\u0105 pracodawc\u0119, bo w my\u015bl art. 10 ust. 1 Karty nauczyciela pracodawc\u0105 jest szko\u0142a, przedszkole, plac\u00f3wka lub ich zesp\u00f3\u0142), nie ma wp\u0142ywu na sw\u00f3j bud\u017cet, bo jest on uchwalany poprzez uchwa\u0142\u0119 rady miasta, rady gminy, rady powiatu czy nawet przez sejmik wojew\u00f3dzki, bo mamy te\u017c i takie szko\u0142y i plac\u00f3wki. Zawsze w sytuacjach konfliktowych, w sporze z pracodawc\u0105, mamy problem z dookre\u015bleniem tego, do kogo mamy adresowa\u0107 swoje uwagi. Istnieje ponad 3000 jednostek samorz\u0105du terytorialnego. Dla nas idea\u0142em by\u0142oby, gdyby\u015bmy struktury mieli zorganizowane w powiatach, to by\u0142oby wystarczaj\u0105ce dla naszych zamys\u0142\u00f3w, kt\u00f3re chcieliby\u015bmy mie\u0107 w ramach struktury zwi\u0105zkowej. Natomiast w wielu przypadkach jest to po prostu fizycznie niemo\u017cliwe.<\/p>\n Pami\u0119tam, jak przy okazji strajku nauczycieli w 2019 roku zwracano uwag\u0119, \u017ce z formalnego punktu widzenia to by\u0142o mn\u00f3stwo osobnych ma\u0142ych strajk\u00f3w poprzedzonych sporami zbiorowymi, za ka\u017cdym razem toczonymi w ka\u017cdej szkole osobno, z ka\u017cd\u0105 dyrekcj\u0105 z osobna jako formalnym pracodawc\u0105. To jest chyba w\u0142a\u015bnie ten przypadek \u2013 adresatem waszych r\u00f3\u017cnych oczekiwa\u0144 i sugestii musi z prawnego punktu widzenia by\u0107 dyrekcja szko\u0142y, natomiast de facto ta osoba nie posiada takiej decyzyjno\u015bci, poniewa\u017c organem prowadz\u0105cym pozostaje samorz\u0105d? <\/strong><\/p>\n Problem polega te\u017c na pewnych brakach, kt\u00f3re s\u0105 w ustawie o rozwi\u0105zywaniu spor\u00f3w zbiorowych. Ona niestety nak\u0142ada obligatoryjnie takie, a nie inne post\u0119powanie, aby m\u00f3c przeprowadzi\u0107 strajk, kt\u00f3ry b\u0119dzie strajkiem legalnym i nikt z powodu udzia\u0142u w nim nie b\u0119dzie ponosi\u0107 konsekwencji. Strajk z roku 2019 by\u0142 najwi\u0119kszym tego typu na przestrzeni ostatnich lat; nie mamy \u017cadnego sygna\u0142u i wiemy na pewno, \u017ce nie by\u0142o \u017cadnych niew\u0142a\u015bciwych dzia\u0142a\u0144 strajkuj\u0105cych, nigdzie nie zosta\u0142o przekroczone prawo dotycz\u0105ce tego, jak ten strajk zosta\u0142 zorganizowany. Uznajemy to za ogromny sukces, bo ilo\u015b\u0107 podmiot\u00f3w, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w akcji strajkowej, by\u0142a tak du\u017ca, \u017ce mog\u0142o si\u0119 co\u015b takiego zdarzy\u0107. Cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b, kt\u00f3re par\u0142y do tego, aby robi\u0107 pewne rzeczy szybko, nara\u017ca\u0142a nas na konsekwencje, kt\u00f3re mog\u0142yby si\u0119 dla wielu os\u00f3b zako\u0144czy\u0107 ma\u0142o sympatycznie.<\/p>\n To s\u0105 np. rygorystyczne wymogi zwi\u0105zane z frekwencj\u0105, procedurami przeprowadzania referendum strajkowego itd. W sam\u0105 istot\u0119 zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych jest wpisany pewien antagonizm, je\u017celi chodzi o stosunki z pracodawc\u0105. Wyst\u0119puje swego rodzaju konflikt mi\u0119dzy dwiema stronami, gdzie zwi\u0105zki jako kolektywny reprezentant pracownik\u00f3w wyra\u017caj\u0105 pewne interesy i wzmacniaj\u0105 zbiorowy g\u0142os, co nie zawsze jest dobrze odbierane. Wiemy, \u017ce zwi\u0105zki zawodowe w Polsce w bardzo wielu miejscach musz\u0105 si\u0119 mierzy\u0107 z r\u00f3\u017cnymi utrudnieniami, raz mi\u0119kkimi, raz ostrymi represjami, \u0142\u0105cznie np. z nielegalnym zwalnianiem z pracy za dzia\u0142alno\u015b\u0107 zwi\u0105zkow\u0105 czy z przenoszeniem na ni\u017csze stanowiska. Jak to wygl\u0105da w przypadku ZNP i w og\u00f3le o\u015bwiaty? Przez to, \u017ce istniejecie w pewnym sensie od zawsze i jeste\u015bcie du\u017cym zwi\u0105zkiem, mo\u017ce wszyscy s\u0105 do was przyzwyczajeni i nie ma takiego problemu, \u017ce komu\u015b nie mie\u015bci si\u0119 w g\u0142owie, \u017ce nagle pojawia si\u0119 zwi\u0105zek? Jak wygl\u0105daj\u0105 stosunki z dyrektorami, samorz\u0105dami, kuratoriami, ministerstwem? Czy ta wsp\u00f3\u0142praca zawsze przebiega g\u0142adko? Czy mo\u017ce spotykacie si\u0119 z niech\u0119ci\u0105 i rzucaniem k\u0142\u00f3d pod nogi? <\/strong><\/p>\n By\u0142oby \u015bwietnie, przyjemnie i mi\u0142o, gdyby nas wszyscy tak \u0142adnie postrzegali, m\u00f3wi\u0105c: \u201eto jest zwi\u0105zek, kt\u00f3ry by\u0142, jest i b\u0119dzie\u201d; cho\u0107 oczywi\u015bcie s\u0105 tacy, kt\u00f3rzy nam to zarzucaj\u0105. Rozpoczn\u0119 \u201eod g\u00f3ry\u201d. Mamy obecnie ministra edukacji i nauki, kt\u00f3ry ze zwi\u0105zkiem nie spotka\u0142 si\u0119 ani razu. Jak d\u0142ugo si\u0119gam pami\u0119ci\u0105, a naprawd\u0119 troch\u0119 ju\u017c lat prze\u017cy\u0142em, spotykali\u015bmy si\u0119 z ka\u017cdym ministrem, bez wzgl\u0119du na opcj\u0119, nawet za czas\u00f3w Romana Giertycha, kt\u00f3ry by\u0142 dla nas bardzo trudnym ministrem, bo chcia\u0142 delegalizowa\u0107 zwi\u0105zek, odbiera\u0107 maj\u0105tek, nas i nasz\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 deprecjonowa\u0142 na ka\u017cdym kroku, niemal szkalowa\u0142. Teraz mamy ministra Czarnka \u2013 opr\u00f3cz pewnych wezwa\u0144, kt\u00f3re przekazuje w mediach, \u017ceby\u015bmy usiedli do rozm\u00f3w, nic wi\u0119cej w tej kwestii nie robi i nic z tego nie wynika. Bierzemy i brali\u015bmy udzia\u0142 w pracach r\u00f3\u017cnych zespo\u0142\u00f3w na szczeblu ministerstwa, ale trudno to nazwa\u0107 rozmowami czy dialogiem spo\u0142ecznym, bo to nic takiego nie by\u0142o. Pan minister ma wyj\u0105tkowy dar narzucania swojego zdania wszystkim i na ka\u017cdym kroku. Tu mamy bardzo powa\u017cny problem.<\/p>\n Na ni\u017cszych mamy bardzo r\u00f3\u017cne relacje z dyrektorami szk\u00f3\u0142. To nie jest tak, \u017ce dyrektorzy nas kochaj\u0105, cho\u0107 tu ma miejsce wspomniana sytuacja zwi\u0105zana z ustaw\u0105 o zwi\u0105zkach zawodowych, \u017ce nasze dzia\u0142ania w \u017caden spos\u00f3b formalnie nie koliduj\u0105 z dzia\u0142aniami szko\u0142y i nie s\u0105 w kontrze do dyrektora. Je\u017celi prowadzimy sprawy s\u0105dowe czy jakiekolwiek z dyrektorem, to one s\u0105 wynikiem dzia\u0142a\u0144 ju\u017c konkretnych os\u00f3b, np. nieprawid\u0142owego zwolnienia naszego cz\u0142onka albo kogokolwiek, czy takich dzia\u0142a\u0144 ze strony dyrektora kt\u00f3re uwa\u017camy za szkodliwe dla plac\u00f3wki i jej kadry.<\/p>\n Bardzo r\u00f3\u017cnie to wygl\u0105da r\u00f3wnie\u017c w relacjach z samorz\u0105dami terytorialnymi, w zale\u017cno\u015bci np. od koniunktury politycznej. Mamy samorz\u0105dy, kt\u00f3re nas nie trawi\u0105 w spos\u00f3b absolutny, powiedzia\u0142bym wr\u0119cz, \u017ce fizycznie namacalny; gotowe by\u0142yby zniszczy\u0107 i zanegowa\u0107 wszystko, cokolwiek zwi\u0105zek proponuje i robi. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce opr\u00f3cz dzia\u0142alno\u015bci propracowniczej albo zwi\u0105zanej wy\u0142\u0105cznie z pracownikami, zwi\u0105zek to r\u00f3wnie\u017c pewnego rodzaju aktywno\u015b\u0107 spo\u0142eczna w szerokim poj\u0119ciu, kulturalna, sportowa, o\u015bwiatowa itd. Tutaj mamy bardzo r\u00f3\u017cne stopnie powi\u0105za\u0144 z samorz\u0105dowcami; potrafimy si\u0119 dogadywa\u0107, potrafimy rozmawia\u0107, bo wiele rzeczy zapada na szczeblu jednostki samorz\u0105du terytorialnego, a nie w szkole. Sprawy dotycz\u0105ce regulamin\u00f3w dodatk\u00f3w do wynagrodze\u0144 czy sprawy zwi\u0105zane z zak\u0142adowymi funduszami \u015bwiadcze\u0144 socjalnych, to, co jest w gestii ka\u017cdego zwi\u0105zku zawodowego, nie jest omawiane w naszym przypadku na poziomie szko\u0142y, bo te dokumenty dotycz\u0105 wszystkich jednostek, kt\u00f3re s\u0105 w danej gminie, mie\u015bcie, powiecie itp.<\/p>\n Nie ma jednej zasady, \u017ce z dyrektorami szk\u00f3\u0142 jest nam nie po drodze, a z samorz\u0105dowcami po drodze \u2013 albo odwrotnie. Wiele zale\u017cy od uwarunkowa\u0144 lokalnych, np. mamy ostrych przeciwnik\u00f3w na ca\u0142ej \u015bcianie wschodniej. Nasz zwi\u0105zek nie jest tam dobrze postrzegany przez samorz\u0105dowc\u00f3w, z wyj\u0105tkiem kilku, mo\u017ce kilkunastu miejsc.<\/p>\n Co do kurator\u00f3w o\u015bwiaty, to jeste\u015bmy szalenie rozczarowani, \u017ce jako nadz\u00f3r pedagogiczny podlegaj\u0105cy bezpo\u015brednio ministrowi, sprawuj\u0105 ten nadz\u00f3r bardziej w polityczny, a nie merytoryczny spos\u00f3b. S\u0105 kuratorzy, z kt\u00f3rymi po prostu nie jeste\u015bmy w stanie znale\u017a\u0107 wsp\u00f3lnego j\u0119zyka, cho\u0107 generalnie rzecz bior\u0105c mamy wsp\u00f3lny interes, to znaczy wsp\u00f3lnym interesem jest dobra edukacja.<\/p>\n By\u0107 mo\u017ce to brzmi g\u00f3rnolotnie, ale interesem naszym, Zwi\u0105zku Nauczycielstwa Polskiego, jest takie funkcjonowanie edukacji, czyli takie dzia\u0142anie pa\u0144stwa, aby ta edukacja funkcjonowa\u0142a w spos\u00f3b prawid\u0142owy. Podkre\u015blamy to wielokrotnie w naszych wyst\u0105pieniach, wypowiedziach, zachowaniach i to, \u017ce np. podejmujemy akcj\u0119 strajkow\u0105 w imieniu swoich cz\u0142onk\u00f3w to nie jest wynik tego, \u017ce chcemy strajkowa\u0107, bo mamy tak\u0105 ochot\u0119. Strajk w roku 2019 by\u0142 pok\u0142osiem spotka\u0144, kt\u00f3re robili\u015bmy z ministerstwem i z przedstawicielami rz\u0105du w centrum \u201eDialog\u201d w Warszawie z innymi zwi\u0105zkami zawodowymi, gdzie, jak si\u0119 okaza\u0142o, koledzy z \u201eSolidarno\u015bci\u201d podpisali ko\u0144cowe porozumienia z Beat\u0105 Szyd\u0142o i minister edukacji narodowej Ann\u0105 Zalewsk\u0105, a my\u015bmy tego nie zrobili. Nie zrobi\u0142 tego ZNP, ale r\u00f3wnie\u017c Forum Zwi\u0105zk\u00f3w Zawodowych i inne organizacje.<\/p>\n Jak wygl\u0105da funkcjonowanie organizacji zwi\u0105zkowej w pojedynczym zak\u0142adzie pracy? W przypadku ZNP chodzi oczywi\u015bcie przede wszystkim o szko\u0142y. Jaka jest codzienno\u015b\u0107 dzia\u0142alno\u015bci zwi\u0105zkowej, jak ona wygl\u0105da, jakie s\u0105 najcz\u0119\u015bciej za\u0142atwiane sprawy, z jakimi problemami najcz\u0119\u015bciej trzeba si\u0119 mierzy\u0107 i na czym polega dzia\u0142alno\u015b\u0107 os\u00f3b oddelegowanych do pracy zwi\u0105zkowej? Czy cz\u0119sto bywa to poziom, na kt\u00f3rym pojawiaj\u0105 si\u0119 ju\u017c etaty, czy przewa\u017caj\u0105 jednak godziny? <\/strong><\/p>\n Ognisko, to najni\u017cej po\u0142o\u017cone ogniwo organizacyjne Zwi\u0105zku, skupia si\u0119 na codziennych zadaniach zwi\u0105zanych z tym, co robi nauczyciel czy pracownik administracyjno-obs\u0142ugowy. Mamy bardzo cz\u0119sto problemy dotycz\u0105ce zak\u0142adowego funduszu \u015bwiadcze\u0144 socjalnych, albo regulacji sposobu zatrudnienia, a tak\u017ce awansu zawodowego nauczycieli, bo to jest szalenie istotna rzecz w hierarchii zawodowej i p\u0142acowej w naszej bran\u017cy. S\u0105 te\u017c sprawy przydzia\u0142u godzin lekcyjnych, cho\u0107 ten problem maleje, bo zaczyna si\u0119 niedob\u00f3r nauczycieli, a nie ich nadmiar; pami\u0119tam takie lata, \u017ce nauczycieli bywa\u0142o czasami za du\u017co. To jest codzienna praca w ognisku. Prezesem ogniska powinna by\u0107 osoba na tyle asertywna, aktywna i chc\u0105ca uczestniczy\u0107 w \u017cyciu szko\u0142y, \u017ce nie ma \u017cadnych obaw, aby p\u00f3j\u015b\u0107 do dyrektora i powiedzie\u0107 w imieniu zwi\u0105zkowc\u00f3w o ich oczekiwaniach. Praca ogniska to r\u00f3wnie\u017c udzia\u0142 we wszystkich sprawach zwi\u0105zanych z komisjami konkursowymi na najni\u017cszym poziomie, czyli to, co si\u0119 dzieje w danej szkole, plac\u00f3wce. Trzeba te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce to bardzo trudna relacja. Kto\u015b z zewn\u0105trz mo\u017ce to postrzega\u0107 tak, \u017ce nie powinno tu by\u0107 \u017cadnego k\u0142opotu, ale prosz\u0119 pami\u0119ta\u0107, \u017ce szko\u0142y, za wyj\u0105tkiem du\u017cych jednostek o\u015bwiatowych w du\u017cych miastach, to plac\u00f3wki, gdzie jest zatrudnionych 20, 30, 50 nauczycieli oraz kilkunastu pracownik\u00f3w administracji i obs\u0142ugi. W takim gronie funkcjonuje ognisko \u2013 nie m\u00f3wi\u0119, \u017ce wszyscy nale\u017c\u0105 do ogniska, bo tak nie jest. Lider zwi\u0105zkowy na tym podstawowym poziomie organizacyjnym musi mie\u0107 umiej\u0119tno\u015b\u0107 politycznego zachowania si\u0119, politycznego w sensie umiej\u0119tno\u015bci sprawnej walki o to, \u017ceby interes cz\u0142onk\u00f3w Zwi\u0105zku Nauczycielstwa Polskiego zosta\u0142 zaspokojony.<\/p>\n Wy\u017cszy poziom, czyli oddzia\u0142y, to ju\u017c jest ta jednostka, kt\u00f3ra obejmuje swoim dzia\u0142aniem wszystkie szko\u0142y b\u0119d\u0105ce w oddziale. Czasami jest ich kilka, czasami kilkana\u015bcie, a czasami kilkadziesi\u0105t. Na przyk\u0142ad w Bydgoszczy to ponad 160 szk\u00f3\u0142 i plac\u00f3wek, kt\u00f3rymi prezes oddzia\u0142u musi si\u0119 zaj\u0105\u0107, reaguj\u0105c na wszystkie rzeczy, kt\u00f3re ich dotycz\u0105.<\/p>\n To nie jest tak, \u017ce w ka\u017cdym oddziale kto\u015b jest oddelegowany. Mamy ponad 1200 oddzia\u0142\u00f3w w Polsce. Oddelegowanych do pracy w ZNP jest w niepe\u0142nym etacie 648 os\u00f3b, a na pe\u0142nym etacie mamy 294 osoby. To jest teoretycznie sporo, ale w zale\u017cno\u015bci od okr\u0119g\u00f3w bywa z tym bardzo r\u00f3\u017cnie. Czasami bywa taka sytuacja, \u017ce prezes oddzia\u0142u podejmuje decyzj\u0119 o podziale swojego oddelegowania. Korzysta z po\u0142owy oddelegowania, a kto\u015b inny r\u00f3wnie\u017c z po\u0142owy. Z jednego prostego powodu \u2013 decyzja o zgodzie na oddelegowanie jest bardzo trudna. Na okres ca\u0142ej kadencji, czyli pi\u0119ciu lat, traci si\u0119 kontakt ze swoj\u0105 macierzyst\u0105 szko\u0142\u0105. Potem bywa do\u015b\u0107 trudna sytuacja, \u017ce mimo i\u017c ustawa o zwi\u0105zkach zawodowych zak\u0142ada, \u017ce musisz by\u0107 zatrudniony po powrocie z oddelegowania i przez najbli\u017cszy rok nie wolno takiego kogo\u015b zwolni\u0107, wi\u0119c mo\u017cna by powiedzie\u0107, \u017ce ma si\u0119 6 bezpiecznych lat, ale w tym si\u00f3dmym roku ju\u017c mo\u017cna by\u0107 zwolnionym, bo np. nie ma godzin czy miejsca w szkole, bo kto\u015b w tym okresie zosta\u0142 ju\u017c zatrudniony w miejsce osoby b\u0119d\u0105cej przez p\u00f3\u0142 dekady na oddelegowaniu. Ja sam jestem przyk\u0142adem osoby, kt\u00f3ra kiedy\u015b zosta\u0142a oddelegowana, ale moje losy potoczy\u0142y si\u0119 tak, \u017ce ju\u017c do swojej macierzystej szko\u0142y nie wr\u00f3ci\u0142em i najprawdopodobniej nie wr\u00f3c\u0119. My\u015bl\u0119, \u017ce nikt nie pami\u0119ta, \u017ce tam pracowa\u0142em.<\/p>\n Prac\u0119 oddelegowanych okre\u015blaj\u0105 nasze wewn\u0119trzne regulaminy. Zwi\u0105zek w regulaminie prawa i obowi\u0105zk\u00f3w cz\u0142onk\u00f3w w\u0142adz i organ\u00f3w statutowych oraz dzia\u0142aczy ZNP zwolnionych z obowi\u0105zku \u015bwiadczenia pracy na czas pe\u0142nienia funkcji w ZNP, przyj\u0105\u0142 zasad\u0119, \u017ce czas pracy oddelegowanych wynosi 40 godzin w tygodniu, kt\u00f3ry musi by\u0107 w cz\u0119\u015bci po\u015bwi\u0119cony pracy w biurze, a w cz\u0119\u015bci w terenie. Ta druga cz\u0119\u015b\u0107 to mi\u0119dzy innymi uczestnictwo w sesjach rady miasta, rady gminy, udzia\u0142 w r\u00f3\u017cnego rodzaju komisjach, zespo\u0142ach.<\/p>\n Mo\u017cliwo\u015b\u0107 oddelegowania zapewnia nam uprawnienie wynikaj\u0105ce ze wspomnianej ustawy o zwi\u0105zkach zawodowych, cho\u0107 my, jeszcze raz powt\u00f3rz\u0119, przy naszej strukturze troch\u0119 inaczej widzieliby\u015bmy tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107. Oddelegowania ju\u017c nie mo\u017cemy wykorzysta\u0107 o jeden szczebel wy\u017cej, czyli nie mo\u017cemy oddelegowa\u0107 nikogo, kto pracuje w biurze okr\u0119gu, czyli na szczeblu wojew\u00f3dztwa. Nie jest to zak\u0142adowa organizacja zwi\u0105zkowa, wi\u0119c nie mamy takiego prawa i nikt nam takiego oddelegowania nie da. To jest k\u0142opot. Z oddelegowaniem w o\u015bwiacie wi\u0105\u017ce si\u0119 r\u00f3wnie\u017c k\u0142opot polegaj\u0105cy na tym, \u017ce ten czas bardzo cz\u0119sto nie liczy si\u0119 p\u00f3\u017aniej do dorobku, kt\u00f3ry pozwala nam skorzysta\u0107 ze \u015bwiadcze\u0144 kompensacyjnych lub podobnych rzeczy.<\/p>\n Wspomnia\u0142 Pan, \u017ce decyzja o skorzystaniu z oddelegowania nie jest \u0142atwa; porusza\u0142em t\u0119 kwesti\u0119 tak\u017ce z innymi rozm\u00f3wcami. Istnieje pogl\u0105d, cho\u0107 jest to rzecz ci\u0105gle dyskutowana, \u017ce profesjonalizacja pracy zwi\u0105zkowej mo\u017ce by\u0107 czasami troch\u0119 niebezpieczna. Oczywi\u015bcie daje du\u017co wi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania ni\u017c aktywno\u015b\u0107 czysto wolontaryjna i spo\u0142eczna, ale niekiedy grozi pewn\u0105 biurokratyzacj\u0105 i oderwaniem si\u0119 os\u00f3b oddelegowanych od reszty za\u0142ogi, jej problem\u00f3w i tego, czym \u017cyje. Czasami ko\u0144czy si\u0119 to r\u00f3wnie\u017c zbyt bliskimi relacjami z pracodawc\u0105. Co s\u0105dzi Pan o takich opiniach i czy takie obawy wyst\u0119puj\u0105 w\u015br\u00f3d nauczycieli? <\/strong><\/p>\n Ja osobi\u015bcie mam tego typu obawy. Opisz\u0119 to na w\u0142asnym przyk\u0142adzie. W pierwszym oddelegowaniu, na pocz\u0105tku lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, mia\u0142em jeszcze jakie\u015b godziny w szkole, w drugim oddelegowaniu w drugiej kadencji te\u017c mia\u0142em dwie godziny w szkole, wi\u0119c m\u00f3j kontakt ze szko\u0142\u0105 by\u0142 ci\u0105g\u0142y. By\u0142em wtedy oddelegowany na poziomie oddzia\u0142u, wi\u0119c nie zajmowa\u0142em si\u0119 jako zwi\u0105zkowiec tym, co si\u0119 dzieje w skali kraju, lecz by\u0142em skupiony na swoim mie\u015bcie. Problem zacz\u0105\u0142em dostrzega\u0107 w momencie, gdy dyrektor naszej szko\u0142y m\u00f3wi\u0142 pod koniec kadencji: \u201ePami\u0119taj, musisz si\u0119 dawa\u0107 wybiera\u0107, bo ja nie mam ju\u017c dla ciebie miejsca \u2013 je\u017celi tylko wr\u00f3cisz do szko\u0142y, to b\u0119d\u0119 musia\u0142 ci\u0119 zwolni\u0107\u201d. Dzia\u0142a\u0142em p\u00f3\u017aniej w strukturach okr\u0119gowych, a w pewnym momencie trafi\u0142em do centrali w Warszawie. Mam wra\u017cenie, \u017ce jest nieco prawdy w tym, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b na oddelegowaniach zwi\u0105zkowych mo\u017ce si\u0119 odrywa\u0107 od pracowniczej rzeczywisto\u015bci, zapomnie\u0107 o realiach pracy tych, kt\u00f3rych reprezentuj\u0105. My mamy ochron\u0119 przed takim zjawiskiem, polegaj\u0105c\u0105 na tym, \u017ce maj\u0105c 1200 oddzia\u0142\u00f3w staramy si\u0119 regularnie spotyka\u0107 z nimi i mamy cz\u0119sty wgl\u0105d w bol\u0105czki \u015brodowiska o\u015bwiatowego tak\u017ce na poziomie tych podstawowych, lokalnych dzia\u0142a\u0144 zwi\u0105zkowych. Natomiast owszem, miewam takie obawy. Poniewa\u017c w Biurze Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego ZNP odpowiadam za sprawy organizacji i wsp\u00f3\u0142pracy, czyli wszystkie sprawy zwi\u0105zane z tym, jak pracuje zwi\u0105zek, to dostrzegam pewnego rodzaju niebezpiecze\u0144stwa. Czasami musimy odbywa\u0107 takie m\u0119skie rozmowy o tym, \u017ce kto\u015b zapomnia\u0142 o tym, co si\u0119 dzieje \u201ena dole\u201d pracy zwi\u0105zkowej.<\/p>\n M\u0142odzi ludzie dzisiaj maj\u0105 p\u0119d w \u017cyciu, musz\u0105 osi\u0105ga\u0107 pewne cele, maj\u0105 rodziny, kszta\u0142c\u0105 si\u0119, dokszta\u0142caj\u0105, chc\u0105 uzyskiwa\u0107 coraz lepsze stopnie awansu zawodowego. W efekcie czasami mamy k\u0142opot, \u017ceby znale\u017a\u0107 kogo\u015b, kto by\u0142by takim liderem naprawd\u0119 aktywnym, zaanga\u017cowanym, \u017cyj\u0105cym problemami swojego \u015brodowiska.<\/p>\n Chcia\u0142bym zapyta\u0107 o poziom uzwi\u0105zkowienia \u2013 w ZNP i o\u015bwiacie w og\u00f3le. Du\u017co m\u00f3wi si\u0119 o tym, \u017ce Polska niestety znajduje si\u0119 w ogonie pa\u0144stw europejskich, je\u015bli chodzi o liczb\u0119 pracownik\u00f3w nale\u017c\u0105cych do zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych. Obecnie to 12\u201313% og\u00f3\u0142u zatrudnionych. Uda\u0142o si\u0119 zatrzyma\u0107 tendencj\u0119 spadaj\u0105c\u0105, ale nadal to niewielki odsetek. Jak wygl\u0105da to w przypadku o\u015bwiaty i ZNP? Czy ta bran\u017ca charakteryzuje si\u0119 wy\u017cszym poziomem uzwi\u0105zkowienia, cho\u0107by w zwi\u0105zku z pewnymi tradycjami i zakorzenieniem tej idei? Ile mniej wi\u0119cej os\u00f3b do Was nale\u017cy, jak to wygl\u0105da na poziomie przeci\u0119tnej szko\u0142y? Czy macie swoich zwi\u0105zkowc\u00f3w w ka\u017cdej albo prawie ka\u017cdej plac\u00f3wce edukacyjnej w Polsce?<\/strong><\/p>\n W ZNP zrzeszamy oko\u0142o 170 tys. os\u00f3b czynnych zawodowo. Grupa pracownik\u00f3w administracji i obs\u0142ugi to raczej \u015bladowa liczba, ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 to nauczyciele. Do tego dochodzi jeszcze ponad 30 tys. emeryt\u00f3w i rencist\u00f3w, czyli w zwi\u0105zku jest nas ponad 200 tys. os\u00f3b. Nasz zwi\u0105zek skupia najwi\u0119cej os\u00f3b uzwi\u0105zkowionych w tej bran\u017cy.<\/p>\n S\u0105dz\u0119, \u017ce w sektorze edukacji poziom uzwi\u0105zkowienia jest daleko wy\u017cszy ni\u017c w skali ca\u0142ego kraju, ca\u0142ej gospodarki i zatrudnienia. Szacuj\u0119, \u017ce to jest troszeczk\u0119 powy\u017cej 30%. To lepiej ni\u017c wska\u017anik og\u00f3lny uzwi\u0105zkowienia, ale gdy rozmawiam ze zwi\u0105zkowcami z innych kraj\u00f3w, to okazuje si\u0119, \u017ce np. w Norwegii maj\u0105 poziom 87\u201390%. Tam pracownicy nie wyobra\u017caj\u0105 sobie, \u017ceby nie przynale\u017ce\u0107 do organizacji, kt\u00f3ra dzia\u0142a w ich interesie. Abstrahuj\u0119 tutaj od konkretnych organizacji; niewa\u017cne czy to b\u0119dzie ZNP, czy Wolny Zwi\u0105zek Zawodowy \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d, czy NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w o\u015bwiacie. Istotne jest to, \u017ce ten poziom uzwi\u0105zkowienia jest u nas rzeczywi\u015bcie ma\u0142y. By\u0107 mo\u017ce to wynik tego, \u017ce wszystko, co wynegocjujemy, na wszystkich szczeblach, od rz\u0105dowego przez samorz\u0105dowy w d\u00f3\u0142, b\u0119dzie przynale\u017ca\u0142o ka\u017cdemu nauczycielowi, kt\u00f3ry jest zatrudniony. Nie krytykuj\u0119 tego zjawiska, po prostu stwierdzam fakt.<\/p>\n Odpowiadam od wielu lat w ZNP za statystyk\u0119, tworz\u0119 arkusze i analizuj\u0119 to we wszystkich grupach, we wszystkich przekrojach, w zale\u017cno\u015bci od typ\u00f3w szk\u00f3\u0142 i tak dalej. Obserwujemy w ostatnich latach tendencj\u0119 spadkow\u0105 w kwestii liczby cz\u0142onk\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce jest to spowodowane tym, \u017ce od pewnego czasu, od zmiany przepis\u00f3w i likwidacji artyku\u0142u 88. Karty Nauczyciela, czyli mo\u017cliwo\u015bci wcze\u015bniejszego przej\u015bcia na emerytur\u0119, w mojej ocenie zaw\u00f3d zosta\u0142 w pewien spos\u00f3b zabetonowany. Brak nowych przyj\u0119\u0107 ludzi do pracy, m\u0142odych nauczycieli, a je\u017celi w og\u00f3le m\u0142odzi przychodz\u0105, to w bardzo sporadycznych przypadkach. Dzieje si\u0119 tak z jednego prostego powodu \u2013 poziom wynagrodzenia w przypadku nauczyciela sta\u017cysty jest tak niski, \u017ce zmusza do podejmowania dodatkowych czynno\u015bci zarobkowych, aby to \u017cycie jako\u015b godnie prze\u017cy\u0107 pod wzgl\u0119dem materialnym.<\/p>\n Wiele zale\u017cy te\u017c od aktywno\u015bci i postaw lidera zwi\u0105zku na danym terenie. Kto prowadzi ten zwi\u0105zek, jak\u0105 ma charyzm\u0119, ile pracy w to wk\u0142ada \u2013 w mojej ocenie wszystko to w spos\u00f3b bezpo\u015bredni przek\u0142ada si\u0119 na to, ilu ludzi wst\u0119puje do zwi\u0105zku.<\/p>\n Moje obawy og\u00f3lne, ale tak\u017ce stricte zwi\u0105zkowe budzi fakt, \u017ce \u015bredni wiek nauczyciela w Polsce z roku na rok si\u0119 podnosi. On nie jest coraz ni\u017cszy, lecz coraz wy\u017cszy. W tym roku obserwowali\u015bmy nam spor\u0105 liczb\u0119 odej\u015b\u0107 z zawodu. Pandemia da\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015bci nauczycieli bardzo mocno we znaki, ale swoje zrobi\u0142a r\u00f3wnie\u017c sytuacja zwi\u0105zana z niepewno\u015bci\u0105, informacjami przekazywanymi przez ministra Czarnka, propozycjami dotycz\u0105cymi zmiany w prawie o\u015bwiatowym czy w Karcie Nauczyciela, zmiany pensum godzin itp. To wszystko powoduje, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 nauczycieli machn\u0119\u0142a r\u0119k\u0105 i posz\u0142a na \u015bwiadczenia kompensacyjne.<\/p>\n Nie w ka\u017cdej szkole mamy struktury, podobnie jak nie jeste\u015bmy obecni w ka\u017cdej jednostce samorz\u0105du terytorialnego. Nasza struktura jest taka, \u017ce obejmuje zasi\u0119giem tak\u017ce te gminy, w kt\u00f3rych nie ma cz\u0142onk\u00f3w zwi\u0105zku. To jest troszeczk\u0119 na zasadzie \u201ena wszelki wypadek\u201d \u2013 zdarzaj\u0105 si\u0119 sytuacje, \u017ce oto nagle kto\u015b z jednej szko\u0142y do nas przychodzi, a jest to plac\u00f3wka z gminy, gdzie dotychczas ZNP nie mia\u0142 przycz\u00f3\u0142k\u00f3w. Tak by\u0142o w czasie strajku w roku 2019: liczba os\u00f3b niezrzeszonych w naszej organizacji, kt\u00f3re przysz\u0142y i chcia\u0142y uczestniczy\u0107 w akcji strajkowej, przeros\u0142a nasze oczekiwania. Strajk by\u0142 te\u017c momentem, gdy do zwi\u0105zku wst\u0105pi\u0142o sporo os\u00f3b. Teraz w ostatnich miesi\u0105cach pandemii te\u017c.<\/p>\n Przypuszczam, \u017ce strajk dla wielu os\u00f3b by\u0142 do\u015bwiadczeniem troch\u0119 granicznym. Nauczyciele, kt\u00f3rzy nigdy wcze\u015bniej o tym nie my\u015bleli, poczuli potrzeb\u0119 walki o swoj\u0105 pozycj\u0119 i interes. W takich momentach pracownicy cz\u0119sto odczuwaj\u0105 swoj\u0105 pracownicz\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 i st\u0105d rodzi si\u0119 potrzeba dzia\u0142ania. <\/strong><\/p>\n S\u0105dz\u0119, \u017ce tak. Poniewa\u017c prowadzi\u0142em badania sprawozdawcze z ca\u0142ej Polski, codziennie wieczorem meldowa\u0142em Prezesowi ZNP, jaka jest tendencja wzrostowa, a w kt\u00f3rych momentach czuli\u015bmy, \u017ce ko\u0144czy\u0142y si\u0119 pok\u0142ady nadziei w niekt\u00f3rych osobach. Przyszed\u0142 tak zwany kryzys wysoko\u015bci zarobk\u00f3w. Wielu nauczycieli deklarowa\u0142o, \u017ce jest ch\u0119tnych do strajku, ale pod warunkiem, \u017ce samorz\u0105d albo kto\u015b inny im za to zap\u0142aci. To brzmia\u0142o troch\u0119 irracjonalnie, ale tak by\u0142o. Na ka\u017cdym kroku m\u00f3wili\u015bmy jasno i wyra\u017anie, \u017ce udzia\u0142 w strajku to jest utrata proporcjonalnej cz\u0119\u015bci wynagrodzenia. To niekt\u00f3rym pootwiera\u0142o oczy, ale jak wspominam sobie to wszystko, kiedy sp\u0142ywa\u0142y te meldunki, te naciski spo\u0142eczne, kt\u00f3re zacz\u0119\u0142y si\u0119 pojawia\u0107, przede wszystkim na \u015bcianie wschodniej, \u0142\u0105cznie z gro\u017abami spalenia dom\u00f3w, \u0142\u0105cznie z aktami, kiedy wybijano nauczycielom szyby w oknach za udzia\u0142 w strajku, to u niekt\u00f3rych przela\u0142o czar\u0119 goryczy.<\/p>\n Co mo\u017cna powiedzie\u0107 o cechach demograficznych bazy cz\u0142onkowskiej ZNP \u2013 przekroju wiekowym czy proporcjach p\u0142ci? Wiadomo, \u017ce w og\u00f3le m\u00f3wimy o zawodzie mocno sfeminizowanym, ale czy w zwi\u0105zku r\u00f3wnie\u017c to wida\u0107? <\/strong><\/p>\n Tak jak w ca\u0142ej edukacji, r\u00f3wnie\u017c w zwi\u0105zku 80% to s\u0105 kobiety. W grupie nauczycieli jest ok. 150 tys. kobiet i 20 tys. m\u0119\u017cczyzn. To jest taka relacja.<\/p>\n Wspomnia\u0142 Pan o innych zwi\u0105zkach. Dochodzimy tu do kwestii tak zwanego pluralizmu zwi\u0105zkowego, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c jest r\u00f3\u017cnie oceniany. Niekt\u00f3rzy zwi\u0105zkowcy m\u00f3wi\u0105, \u017ce dobrze, je\u015bli dzia\u0142a kilka r\u00f3\u017cnych zwi\u0105zk\u00f3w, je\u015bli jest mi\u0119dzy nimi jaka\u015b zdrowa konkurencja, bo wtedy pracownik ma wyb\u00f3r, zwi\u0105zki mo\u017ce bardziej staraj\u0105 si\u0119 o to, \u017ceby go pozyska\u0107. Innym razem z kolei pojawia si\u0119 wsp\u00f3\u0142praca zwi\u0105zk\u00f3w. Chcia\u0142bym spyta\u0107 o stosunki z innymi organizacjami \u2013 rozumiem, \u017ce pewna konkurencja jest zawsze wpisana w takie wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powanie, ale jak to wygl\u0105da i czy te relacje s\u0105 dobre, czy udaje si\u0119 Wam co\u015b razem wypracowywa\u0107? <\/strong><\/p>\n Anegdotycznie mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce lata temu, gdy rozpoczyna\u0142em prac\u0119 w Zwi\u0105zku Nauczycielstwa Polskiego r\u00f3wnolegle ze mn\u0105 rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 w \u201eSolidarno\u015bci\u201d o\u015bwiatowej m\u00f3j kolega z tej samej szko\u0142y. Nie by\u0142o tego poziomu rywalizacji, przez d\u0142ugie lata nasze organizacje mia\u0142y biura obok siebie w jednym budynku. Nie widz\u0119 problemu istnienia kilku r\u00f3\u017cnych zwi\u0105zk\u00f3w jednocze\u015bnie, nie mam nic przeciwko temu. By\u0107 mo\u017ce pewnego rodzaju konflikty powstaj\u0105 na wysokim szczeblu, czyli tutaj w Warszawie. Im ni\u017cej zejdziemy w strukturach zwi\u0105zkowych, tym wsp\u00f3\u0142praca jest lepsza i zwi\u0105zkowcy, m\u00f3wi\u0105c kr\u00f3tko, dogaduj\u0105 si\u0119 tam lepiej. Na \u201eg\u00f3rze\u201d jest najtrudniej, z powodu nadmiaru polityki. Tam cz\u0119sto ocenia si\u0119 czy szufladkuje nasze zachowania w taki bardzo prosty spos\u00f3b, \u017ce je\u015bli jeste\u015b z ZNP, to b\u0119dziesz si\u0119 zachowywa\u0142 tak, a je\u015bli jeste\u015b z \u201eSolidarno\u015bci\u201d, to b\u0119dziesz taki. W mojej ocenie to bardzo p\u0142ytkie i nie przynosi absolutnie \u017cadnych pozytywnych efekt\u00f3w w p\u00f3\u017aniejszej dzia\u0142alno\u015bci. Jeszcze raz powt\u00f3rz\u0119: interes nas wszystkich to dobra edukacja, wi\u0119c powinna nas \u0142\u0105czy\u0107 walka o lepsze p\u0142ace dla nauczycieli i innych pracownik\u00f3w, o lepsze warunki wykonywania zawodu itp., a skupienie si\u0119 na tym by\u0142oby zdrowsze dla ca\u0142ego \u015brodowiska zwi\u0105zkowego.<\/p>\n Bardzo dobrze wsp\u00f3\u0142pracuje nam si\u0119 z Wolnym Zwi\u0105zkiem Zawodowym \u201eForum-O\u015bwiata\u201d, kt\u00f3ry jest zrzeszony w Forum Zwi\u0105zk\u00f3w Zawodowych na podobnej zasadzie, jak my nale\u017cymy do centrali OPZZ. Mamy trudne rozmowy i trudne relacje przez ostatnie kilka lat z KSOiW NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d. Miewa to pod\u0142o\u017ce historyczne, bo by\u0142y czasy, gdy Piotr Duda lubi\u0142 o nas wspomnie\u0107, \u017ce jeste\u015bmy podobno komunistycznym zwi\u0105zkiem; takie ma\u0142o sympatyczne i ma\u0142o przyjemne uwagi kierowane pod naszym adresem. O tamtych czasach zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 naszych dzia\u0142aczy ju\u017c zapomnia\u0142a lub wr\u0119cz nie zna ich, skoro od prze\u0142omu ustrojowego min\u0119\u0142y 32 lata, mn\u00f3stwo osoby zacz\u0119\u0142o prac\u0119 w szkole po studiach, czyli w wieku 24 lat itp. Cho\u0107, oczywi\u015bcie, \u017ceby by\u0142a jasno\u015b\u0107, my absolutnie nie odcinamy si\u0119 od tego, co si\u0119 dzia\u0142o po wojnie \u2013 nie traktujemy tego okresu jako niebytu, bo zwi\u0105zek wtedy sporo dobrych rzeczy wykona\u0142.<\/p>\n Mog\u0119 uczciwie powiedzie\u0107, \u017ce nasi koledzy na szczeblach okr\u0119gowych czy oddzia\u0142owych wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 z wszystkimi organizacjami zwi\u0105zkowymi. Owszem, mamy czasami r\u00f3\u017cne spojrzenia na r\u00f3\u017cne sprawy, ale przecie\u017c musimy wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0107 np. na sesjach rad miast, gmin i powiat\u00f3w, bo mamy wsp\u00f3lny interes, np. w zakresie wzrostu wynagrodze\u0144 pracownik\u00f3w administracji i obs\u0142ugi. Jasne, \u017ce chyba u ka\u017cdego podmiotu pojawia si\u0119 pokusa bycia monopolist\u0105, bo to dla niego bywa korzystne, ale dzisiaj w sektorze edukacji mamy ponad 20 zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, \u0142\u0105cznie z tym, \u017ce na wschodzie kraju funkcjonuje zwi\u0105zek zawodowy nauczycieli wychowania fizycznego.<\/p>\n Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce polski system prawny jest skonstruowany tak, i\u017c np. w pracach Rady Dialogu Spo\u0142ecznego bior\u0105 udzia\u0142 tylko zwi\u0105zki reprezentatywne, czyli du\u017ce.<\/p>\n Chcia\u0142bym jeszcze odnie\u015b\u0107 si\u0119 do sprawy, o kt\u00f3rej powiedzia\u0142 Pan wcze\u015bniej, znowu schodz\u0105c na szczebel relacji w ramach jednego zak\u0142adu pracy. Zrzeszacie r\u00f3wnie\u017c pracownik\u00f3w niepedagogicznych. Jak wygl\u0105daj\u0105 relacje mi\u0119dzy nauczycielami a kadr\u0105 niedydaktyczn\u0105? Czy wyst\u0119puje mi\u0119dzy nimi solidarno\u015b\u0107 pracownicza i czy wsp\u00f3\u0142praca w ramach zwi\u0105zku i w og\u00f3le \u017cycia zak\u0142adowego przebiega dobrze? <\/strong><\/p>\n To jest temat, kt\u00f3ry zaj\u0105\u0142by nam chyba osobn\u0105 d\u0142ug\u0105 rozmow\u0119. Rzeczywi\u015bcie, interes nauczyciela jest czy bywa, delikatnie m\u00f3wi\u0105c, odr\u0119bny od interesu pracownika obs\u0142ugi czy administracji.<\/p>\n W jakim sensie? <\/strong><\/p>\n Nauczyciele zatrudnieni w szko\u0142ach korzystaj\u0105 z uprawnie\u0144, kt\u00f3re daje Karta Nauczyciela. Jest ona swego rodzaju ponadzak\u0142adowym zbiorowym uk\u0142adem pracy, okre\u015blaj\u0105cym wszystko: zatrudnienie, kary, nagrody, \u015bwiadczenia, wszystkie inne kwestie. Natomiast pracownicy administracji i obs\u0142ugi s\u0105 formalnie pracownikami samorz\u0105dowymi. Dawniej byli scentralizowani, mieli rozporz\u0105dzenie ministerialne, kt\u00f3re okre\u015bla\u0142o wszystkie zasady. Dzisiaj s\u0105 pracownikami samorz\u0105dowymi, dla kt\u00f3rych bezpo\u015brednim pracodawc\u0105 jest dyrektor szko\u0142y, czyli tak jak dla nauczyciela, ale o wysoko\u015bci ich wynagrodze\u0144 w spos\u00f3b bezpo\u015bredni decyduje ten dyrektor, natomiast pensje nauczycielskie s\u0105 ustalane na szczeblu og\u00f3lnokrajowym. Zdarzaj\u0105 si\u0119 sytuacje, ale znam tylko kilka takich, \u017ce s\u0105 ponadzak\u0142adowe zbiorowe uk\u0142ady pracy dla pracownik\u00f3w edukacyjnych na szczeblu samorz\u0105dowym.<\/p>\n Nauczyciele maj\u0105 bardzo skomplikowan\u0105 siatk\u0119 dotycz\u0105c\u0105 wynagrodze\u0144. Pierwszym poziomem jest rozporz\u0105dzenie ministra edukacji i nauki, kt\u00f3ry okre\u015bla minima; czyli np. nauczyciel sta\u017cysta z tytu\u0142em magistra i przygotowaniem pedagogicznym ma 2900 z\u0142 brutto. Do tego dochodz\u0105 unormowane stawki za wychowawstwo, za sta\u017c pracy czy dodatek wiejski. To stanowi gwarantowan\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wynagrodzenia kt\u00f3r\u0105 nauczyciel otrzymuje i to okre\u015bla ustawa oraz rozporz\u0105dzenie ministra. Co do wysoko\u015bci pozosta\u0142ych dodatk\u00f3w, to jest to decyzja samorz\u0105du terytorialnego, kt\u00f3ry we w\u0142asnym zakresie mo\u017ce premiowa\u0107 kadry nauczycielskie, je\u015bli chce i ma na to \u015brodki.<\/p>\n Nas obowi\u0105zuje pewna zasada historyczna, poniewa\u017c, z tego co pami\u0119tam, krajowa sekcja pracownik\u00f3w administracji i obs\u0142ugi funkcjonuje od 1946 roku, czyli dosy\u0107 d\u0142ugo. Zawsze by\u0142a w strukturze zwi\u0105zku i zawsze ich wspierali\u015bmy jako zwi\u0105zek zawodowy. Dzisiaj te\u017c to robimy, mimo \u017ce zachodzi ta wspomniana rozbie\u017cno\u015b\u0107. Zdarzaj\u0105 si\u0119 k\u0142opotliwe sytuacje, gdy przychodzi do pracy kto\u015b nowy, m\u00f3wi\u0119 o nauczycielu sta\u017cy\u015bcie, na dzie\u0144 dobry zarabia 2700 z\u0142, a osoba sprz\u0105taj\u0105ca zarabia wi\u0119cej ni\u017c on, bo wynika tak z przepis\u00f3w, z okres\u00f3w, w kt\u00f3rych jest zatrudniona, z wys\u0142ugi lat i wszystkich innych rzeczy. Tu dochodzi czasami do konfliktu, jakich\u015b nieporozumie\u0144 i negatywnych odczu\u0107. Trzeba zrozumie\u0107 takie odczucia u nauczycieli. Dla jasno\u015bci dodam, \u017ce zawsze mia\u0142em dobre relacje i nawet dzisiaj opiekuj\u0119 si\u0119 sekcj\u0105 administracji i obs\u0142ugi, wi\u0119c doceniam ich prac\u0119, rol\u0119 i zadania, pami\u0119tam r\u00f3wnie\u017c o tym, \u017ce bardzo wielu pracownik\u00f3w na poziomie administracji posiada dzisiaj wy\u017csze wykszta\u0142cenie, ba, mamy nawet szko\u0142y i plac\u00f3wki, gdzie osoby, kt\u00f3re zajmuj\u0105 si\u0119 czyst\u0105 obs\u0142ug\u0105, czyli sprz\u0105taj\u0105, to r\u00f3wnie\u017c s\u0105 osoby z wy\u017cszym wykszta\u0142ceniem. Pochodz\u0119 z Wielkopolski, uwa\u017cam ka\u017cd\u0105 prac\u0119 za wa\u017cn\u0105 i godn\u0105 szacunku, nie wyobra\u017cam szko\u0142y bez pani wo\u017anej, kt\u00f3ra potrafi ustawi\u0107, kt\u00f3ra potrafi zadba\u0107, kt\u00f3ra w sytuacjach z\u0142ych przytuli dziecko i tak dalej.<\/p>\n Musz\u0119 te\u017c powiedzie\u0107, \u017ce to nie jest tak, \u017ce mamy 1200 oddzia\u0142\u00f3w i tyle samo jest sekcji pracownik\u00f3w administracji i obs\u0142ugi. Bardzo cz\u0119sto jest tak, \u017ce oni sami nie chc\u0105 zak\u0142ada\u0107 takich sekcji u siebie, w strukturach oddzia\u0142owych. Pr\u00f3bujemy uczula\u0107 naszych prezes\u00f3w, \u017ce to s\u0105 pe\u0142noprawni cz\u0142onkowie zwi\u0105zku i nale\u017cy w ramach obowi\u0105zk\u00f3w tej funkcji, kt\u00f3r\u0105 kto\u015b pe\u0142ni, wspiera\u0107 t\u0119 grup\u0119 zawodow\u0105, zach\u0119ca\u0107 jak to mo\u017cliwe, a w \u017cadnym razie nie dopuszcza\u0107 do poczucia jej cz\u0142onk\u00f3w, \u017ce s\u0105 postrzegani gorzej czy odsuwani na boczny tor jako ludzie, jako pracownicy i jako zwi\u0105zkowcy.<\/p>\n To jest dobry punkt wyj\u015bcia do kolejnego pytania. Na ile dzia\u0142alno\u015b\u0107 Zwi\u0105zku Nauczycielstwa Polskiego mo\u017ce czy powinna by\u0107 wpisana w szerzej rozumiany ruch pracowniczy i zwi\u0105zkowy w Polsce? Dzia\u0142acie w OPZZ, wi\u0119c na pewno macie kontakt z innymi organizacjami z tej struktury. Czy wasz\u0105 rol\u0119, poza dbaniem o interesy nauczycieli, a tak\u017ce jako\u015b\u0107 polskiej edukacji, widzicie te\u017c w szerszej walce o wzrost p\u0142ac, jak najlepsze warunki ustawodawstwa, kodeksu pracy, o co\u015b, co g\u00f3rnolotnie nazywa si\u0119 pozycj\u0105 \u015bwiata pracy? Czy my\u015blicie o swojej roli tak\u017ce w takich kategoriach, r\u00f3wnie\u017c bior\u0105c pod uwag\u0119 wsp\u00f3lne dzia\u0142ania z innymi zwi\u0105zkami z innych bran\u017c, pewn\u0105 solidarno\u015b\u0107 og\u00f3lnopracownicz\u0105? <\/strong><\/p>\n My\u015bl\u0119, \u017ce tak. Z tym \u017ce jednak nasza perspektywa jest przede wszystkim bran\u017cowa z uwagi na to, jaka to bran\u017ca. Walczymy o wzrost wynagrodze\u0144 nie tylko dla samej poprawy sytuacji materialnej naszych cz\u0142onk\u00f3w i nauczycieli w og\u00f3le, ale tak\u017ce dla og\u00f3lnospo\u0142ecznych korzy\u015bci zwi\u0105zanych z nasz\u0105 bran\u017c\u0105.<\/p>\n Aczkolwiek o naszej szerszej perspektywie za\u015bwiadcza cho\u0107by akces do OPZZ. W OPZZ jeste\u015bmy najsilniejsz\u0105 bran\u017c\u0105. Trudno nawet por\u00f3wna\u0107 zwi\u0105zek, kt\u00f3ry ma 170 tys. czynnych zawodowo cz\u0142onk\u00f3w ze zwi\u0105zkiem, kt\u00f3ry zrzesza np. 1700 os\u00f3b. Ja si\u0119 nigdy nie obra\u017ca\u0142em, b\u0119d\u0105c szefem okr\u0119gu przez dwie kadencje, czyli osiem lat, gdy w czasie rozm\u00f3w przychodzi\u0142 zwi\u0105zek zawodowy, kt\u00f3ry mia\u0142 k\u0142opot z przyjechaniem na spotkanie, bo ma tylko tylu cz\u0142onk\u00f3w, \u017ce nie by\u0142o ich sta\u0107 na delegacj\u0119. Zawsze traktowa\u0142em ich jako partner\u00f3w w rozmowie.<\/p>\n Nasz zwi\u0105zek poczuwa si\u0119 te\u017c do pewnej roli ponadkrajowej. Odgrywamy wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w strukturach europejskich zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych. Nasze przedstawicielstwo od wielu lat bierze udzia\u0142 w spotkaniach brukselskich. Nie skupiamy si\u0119 tylko na codziennej walce o proste sprawy, ale r\u00f3wnie\u017c organizujemy kongresy pedagogiczne. Bierzemy udzia\u0142 w r\u00f3\u017cnych akcjach organizacji pozarz\u0105dowych, r\u00f3\u017cnego rodzaju podmiot\u00f3w zewn\u0119trznych.<\/p>\n No tak, ale mo\u017cna na pewno powiedzie\u0107, \u017ce kwestie socjalnobytowe s\u0105 jednak podstawowym powo\u0142aniem zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, bo od nich si\u0119 wszystko zaczyna i trzeba szanowa\u0107 piramid\u0119 potrzeb. <\/strong><\/p>\n Absolutnie tak \u2013 gdyby\u015bmy nie walczyli o p\u0142ace, to ludzie nie chcieliby s\u0142ucha\u0107 o sprawach szerszych, np. zwi\u0105zanych z wy\u017cszym poziomem naszych oczekiwa\u0144 i o tym, jak b\u0119dzie wygl\u0105da\u0142a i jak powinna wygl\u0105da\u0107 polska szko\u0142a za 5, 10, 15, 20 lat. Z jednej strony m\u00f3g\u0142bym powiedzie\u0107, przepraszam za kolokwializm, \u017ce mam w nosie to, co b\u0119dzie z tym zwi\u0105zkiem, z tym ministrem itp., byleby\u015bmy mieli dobrze p\u0142acone, ale z drugiej strony za chwil\u0119 m\u00f3j wnuk p\u00f3jdzie do szko\u0142y, za chwil\u0119 jeszcze kto\u015b inny, a wtedy pomy\u015bl\u0119, \u017ce je\u015bli ja uczy\u0142em si\u0119 w z\u0142ej szkole, kt\u00f3ra uczy\u0142a z klapkami na oczach, to czemu dzisiejsza m\u0142odzie\u017c i dzieci, kt\u00f3re maj\u0105 wi\u0119cej mo\u017cliwo\u015bci dotarcia do r\u00f3\u017cnych innych informacji, te\u017c maj\u0105 takie klapki.<\/p>\n A czy ZNP jest obecny w sektorze szk\u00f3\u0142 prywatnych? Tam walka pracownicza musi wygl\u0105da\u0107 o tyle inaczej, \u017ce w gr\u0119 wchodz\u0105 czynniki rynkowe. <\/strong><\/p>\n \u00a0<\/strong>To jest zwi\u0105zane z ciekawym zjawiskiem; rozmawiaj\u0105c kiedy\u015b z naszymi prawnikami, kt\u00f3rzy pracuj\u0105 na Uniwersytecie \u015al\u0105skim, zapyta\u0142em, czy nie by\u0142by zainteresowany tym w\u0105tkiem kto\u015b np. na etapie pisania pracy magisterskiej \u2013 por\u00f3wnaniem sytuacji, reali\u00f3w i postaw nauczycieli z obu tych grup. Ich sytuacja jest odmienna, poniewa\u017c w plac\u00f3wkach niepublicznych b\u0105d\u017a publicznych prowadzonych przez podmioty niepubliczne jest inny system zatrudniania, normalna umowa o prac\u0119, z kt\u00f3rej wynikaj\u0105 okre\u015blone obowi\u0105zki i poziom wynagrodzenia. Karta Nauczyciela jako akt prawny, kt\u00f3ry reguluje bardzo du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u017cycia szkolnego, obowi\u0105zuje w takich plac\u00f3wkach tylko w cz\u0119\u015bci przepis\u00f3w.<\/p>\n Sami jeste\u015bmy organem prowadz\u0105cym szko\u0142y niepublicznej, kt\u00f3ra ma \u015bwietne wyniki i do kt\u00f3rej, z tego co ostatnio rozmawia\u0142em z dyrektorem, trzeba rezerwowa\u0107 sobie miejsce na kilka lat wcze\u015bniej, bo cieszy si\u0119 tak\u0105 renom\u0105. Oczywi\u015bcie w naszej szkole funkcjonuj\u0105 wszystkie zapisy zwi\u0105zane z Kart\u0105, z wynagrodzeniami, z dodatkami, bo traktujemy to jako przyk\u0142ad, \u017ce mo\u017cna tak zrobi\u0107, oczywi\u015bcie je\u017celi si\u0119 chce. M\u00f3wienie, \u017ce w plac\u00f3wce niepublicznej tak si\u0119 nie da, jest nieprawd\u0105. Mo\u017cna zaanga\u017cowa\u0107 nauczycieli na podstawie takich, a nie innych przepis\u00f3w, a oni b\u0119d\u0105 w pe\u0142ni \u015bwiadomie wykonywali swoj\u0105 prac\u0119 w zamian za odpowiednie wynagrodzenie, a nie tak jak czasami mamy sygna\u0142y, \u017ce nauczycieli pr\u00f3buje si\u0119 oszukiwa\u0107. Dlaczego takie szko\u0142y funkcjonuj\u0105? Z jednego prostego powodu, bo jest takie zapotrzebowanie na rynku, i niezale\u017cnie od tego, co o tym my\u015blimy, Zwi\u0105zek nie b\u0119dzie protestowa\u0142 przeciwko istnieniu takich szk\u00f3\u0142, bo by\u0142oby to sprzeczne z oczekiwaniami cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n Rozumiem, \u017ce je\u015bli s\u0105 to pojedyncze osoby, kt\u00f3re nie mog\u0105 nale\u017ce\u0107 do organizacji zak\u0142adowej, to zapisuj\u0105 si\u0119 do ponadzak\u0142adowych? <\/strong><\/p>\n Zapisuj\u0105 si\u0119 do oddzia\u0142u i tam p\u0142ac\u0105 sk\u0142adki. S\u0105 cz\u0142onkami wykazanymi w danym oddziale, p\u0142ac\u0105 sk\u0142adki zgodnie ze swoim wynagrodzeniem, u nas wysoko\u015b\u0107 sk\u0142adki to jest 1% wynagrodzenia zasadniczego.<\/p>\n Ameryka\u0144ska badaczka Jane McAlevey stwierdzi\u0142a, \u017ce zmierzch i spadek znaczenia zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych w Stanach Zjednoczonych wynika\u0142 z wykorzenienia si\u0119 z szerszej tkanki spo\u0142ecznej, z malej\u0105cej obecno\u015bci w \u017cyciu spo\u0142eczno\u015bci lokalnych, instytucji takich jak domy kultury, kluby sportowe, czasem nawet parafie, organizacje m\u0142odzie\u017cowe, ale te\u017c np. kluby senior\u00f3w, biblioteki \u2013 ca\u0142ej tkanki \u017cycia spo\u0142ecznego. Czy takie obszary zaanga\u017cowania zwi\u0105zk\u00f3w, spoza tradycyjnej sfery pracowniczej, mog\u0142yby by\u0107 dobrym narz\u0119dziem wzmacniania swojej pozycji i skuteczniejszego trafiania do ludzi, tak \u017ceby cieszy\u0107 si\u0119 wi\u0119kszym powa\u017caniem? Czy by\u0142oby to mo\u017ce szczeg\u00f3lnie warto\u015bciowe i \u0142atwe do osi\u0105gni\u0119cia dla pracownik\u00f3w o\u015bwiaty, poniewa\u017c bardzo cz\u0119sto to szko\u0142a jest tym miejscem-centrum \u017cycia lokalnego, w kt\u00f3rym ludzie si\u0119 spotykaj\u0105, poznaj\u0105 si\u0119 s\u0105siedzi, bo odprowadzaj\u0105 swoje dzieci i tak dalej? Czy na takim tle dla zwi\u0105zk\u00f3w w og\u00f3le i ZNP w szczeg\u00f3lno\u015bci by\u0142yby jakie\u015b zadania do odegrania? <\/strong><\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n Mamy takie oddzia\u0142y na zachodzie Polski, w wojew\u00f3dztwach lubuskim i zachodniopomorskim, gdzie prezeski oddzia\u0142\u00f3w, czyli tych struktur zak\u0142adowych, s\u0105 na tyle pr\u0119\u017cne i silne, \u017ce skupiaj\u0105 wok\u00f3\u0142 swoich dzia\u0142a\u0144 sporo r\u00f3\u017cnego rodzaju podmiot\u00f3w i organizacji: Ligi Kobiet, PCK, r\u00f3\u017cnych k\u00f3\u0142 teatralnych, tanecznych itp. Dzia\u0142aj\u0105 w strukturach i przychodz\u0105 do nich ochotnicze stra\u017ce po\u017carne. Potrafi\u0105 skupi\u0107 wok\u00f3\u0142 ZNP te podmioty, proponuj\u0105c im wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w r\u00f3\u017cnego rodzaju dzia\u0142aniach: piknikach, jarmarkach, spotkaniach towarzyskich, wieczorkach poetyckich, festiwalach piosenki \u015bpiewanej. Nie tak dawno b\u0119d\u0105c na takim spotkaniu, jeszcze przed pandemi\u0105, by\u0142em zaskoczony, \u017ce w du\u017cej sali kinowej zasiada\u0142o tyle r\u00f3\u017cnych os\u00f3b, kt\u00f3re w og\u00f3le nie by\u0142y zwi\u0105zane z edukacj\u0105 opr\u00f3cz tego, \u017ce kiedy\u015b chodzi\u0142y do szko\u0142y albo teraz maj\u0105 dzieci w szko\u0142ach. Nasza kole\u017canka, kt\u00f3ra jest szefow\u0105 Okr\u0119gu Lubuskiego ZNP, Bo\u017cena Mania, od lat prowadzi wiosenne spotkania artystyczne, w kt\u00f3rych wszyscy mog\u0105 wzi\u0105\u0107 udzia\u0142, malarze, fotografowie, wierszokleci, ci, kt\u00f3rzy robi\u0105 na szyde\u0142ku i tak dalej. Potem robi wielkie spotkania na deptaku w Zielonej G\u00f3rze i ona w tym lokalnym kolorycie naprawd\u0119 jest osob\u0105 znan\u0105 i \u015bci\u0105gaj\u0105c\u0105 sporo os\u00f3b, ju\u017c nie tylko z samej Zielonej G\u00f3ry i lubuskiego, ale nawet z ca\u0142ej Polski.<\/p>\n Gdy zada\u0142 Pan to pytanie, zacz\u0105\u0142em si\u0119 zastanawia\u0107, czy nie powinni\u015bmy podj\u0105\u0107 takich dzia\u0142a\u0144. Mam wra\u017cenie, \u017ce ta propozycja, czy ta teza, kt\u00f3r\u0105 Pan przedstawi\u0142, mo\u017ce znalaz\u0142aby u nas jakie\u015b spe\u0142nienie. Mo\u017ce nie we wszystkich oddzia\u0142ach i nie we wszystkich naszych strukturach, natomiast na pewno musi by\u0107 do tego potrzebna w\u0142a\u015bciwa osoba. Pandemia doskonale zobrazowa\u0142a nam w ZNP, \u017ce kluczow\u0105, najistotniejsz\u0105 rol\u0119 odgrywa cz\u0142owiek i jego zaanga\u017cowanie. Je\u017celi widzimy, \u017ce prezes oddzia\u0142u, prezes ogniska czy ktokolwiek z zarz\u0105du oddzia\u0142u jest osob\u0105 charyzmatyczn\u0105, kt\u00f3ra potrafi poci\u0105gn\u0105\u0107 innych za sob\u0105, to przynosi to bardzo pozytywne efekty. Jednocze\u015bnie te\u017c z przykro\u015bci\u0105 stwierdzamy, \u017ce je\u015bli znajdziemy osob\u0119, kt\u00f3ra niczym si\u0119 nie interesuje, to nic si\u0119 nie da zrobi\u0107. Mo\u017cna mie\u0107 najsilniejsz\u0105 struktur\u0119, najsilniejsze ognisko, bardzo du\u017cy oddzia\u0142 \u2013 lecz je\u017celi kto\u015b nie jest zaanga\u017cowany, wszystko topnieje jak kostka lodu. Z roku na rok okazuje si\u0119, \u017ce jest coraz mniej ch\u0119tnych do tej pracy i coraz mniej zaanga\u017cowanych w tak\u0105 codzienn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107. Czasami wszystkim nam si\u0119 wydaje, \u017ce to jest takie proste, jestem prezesem, tu inauguracja, tu p\u00f3jd\u0119 zaproszony przez prezydenta miasta, tu b\u0119d\u0119 r\u0105czk\u0119 \u015bciska\u0142, tu dostan\u0119 odznaczenie \u2013 nie, tak nie jest. Pomi\u0119dzy takimi uroczysto\u015bciami musi trwa\u0107 codzienna praca u podstaw, ta organiczna praca, kt\u00f3ra przynosi efekty. Trzeba p\u00f3j\u015b\u0107 do szko\u0142y, porozmawia\u0107 z dyrektorem, interweniowa\u0107, gdy przysz\u0142a kole\u017canka i zg\u0142asza, \u017ce czuje si\u0119 oszukana, bo na radzie pedagogicznej w czerwcu dyrektor obieca\u0142 jej 19 godzin, a nagle ma ich 16, a to jest niepe\u0142ny etat, czyli straty finansowe. Trzeba mie\u0107 na tyle odwagi, \u017ceby p\u00f3j\u015b\u0107 do dyrektora, \u017ceby wyt\u0142umaczy\u0142, dlaczego tak si\u0119 sta\u0142o. Tym bardziej, \u017ce mamy tak zwane arkusze organizacyjne, jeste\u015bmy w stanie to wszystko udokumentowa\u0107 i udowodni\u0107. To jest ta praca codzienna \u2013 i gdyby\u015bmy za\u0142o\u017cyli, \u017ce ta osoba opr\u00f3cz tego, \u017ce znajduje si\u0142y i czas na to, co robi w zakresie swoich szk\u00f3\u0142, mog\u0142a wyj\u015b\u0107 na zewn\u0105trz, np. tak jak cz\u0119\u015b\u0107 naszych os\u00f3b robi na \u015al\u0105sku, \u017ce dzia\u0142aj\u0105 w bibliotekach publicznych. Tam, gdzie teoretycznie nie powinno nas by\u0107, niby to si\u0119 nazywa nauczyciel bibliotekarz, ale te osoby organizuj\u0105 spotkania autorskie czy wieczory poetyckie. I nagle okazuje si\u0119, \u017ce ten zwi\u0105zek to nie jest wy\u0142\u0105cznie to, co si\u0119 s\u0142yszy w telewizji, \u017ce tylko walczymy o kas\u0119, ale to jest to, co oferujemy swojemu \u015brodowisku w postaci kultury, sztuki, sportu, wielu innych dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n Podsun\u0105\u0142 mi Pan pomys\u0142 na to, \u017ceby\u015bmy przedyskutowali to na najbli\u017cszym spotkaniu naszego prezydium. Mo\u017ce rzeczywi\u015bcie warto zastanowi\u0107 si\u0119 i troch\u0119 szerzej na to spojrze\u0107, bo kryzys zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych jest faktem. Jest, koledzy z innych bran\u017c te\u017c m\u00f3wi\u0105, \u017ce to si\u0119 jako\u015b wszystko roz\u0142azi w szwach. Mo\u017ce aktywno\u015b\u0107 na polu nie tylko stricte zwi\u0105zkowym by\u0142aby nie tyle prze\u0142omem, ale tak\u0105 jask\u00f3\u0142k\u0105 nadziei na to, \u017ce co\u015b si\u0119 zmieni?<\/p>\n Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>\n [\/vc_column_text][vc_empty_space empty_h=”2″][vc_button button_color=”accent” radius=”btn-circle” hover_fx=”outlined” text_skin=”yes” border_width=”0″ display=”inline” top_margin=”yes” uncode_shortcode_id=”128742″ link=”url:http%3A%2F%2Fczlowiekwpracy.pl%2F%23wywiady” button_color_type=”uncode-palette”]POWR\u00d3T[\/vc_button][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n<\/section>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" [vc_row unlock_row_content=”yes” row_height_percent=”0″ override_padding=”yes” h_padding=”5″ top_padding=”2″ bottom_padding=”3″ overlay_alpha=”50″ gutter_size=”3″ column_width_percent=”100″ shift_y=”0″ z_index=”0″ uncode_shortcode_id=”418356″][vc_column column_width_percent=”100″ gutter_size=”3″ overlay_alpha=”50″ shift_x=”0″ shift_y=”0″ shift_y_down=”0″ z_index=”0″ […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[164],"tags":[167],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czlowiekwpracy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/118140"}],"collection":[{"href":"https:\/\/czlowiekwpracy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/czlowiekwpracy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czlowiekwpracy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czlowiekwpracy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=118140"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/czlowiekwpracy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/118140\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czlowiekwpracy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=118140"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/czlowiekwpracy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=118140"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/czlowiekwpracy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=118140"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/p>\n